II UK 588/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 588/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 sierpnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z wniosku Miejskiego Klubu (…) w L.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w L.

przy udziale zainteresowanych: M. F. i in.

o ubezpieczenie społeczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 6 sierpnia 2014 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy na wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)

z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt III AUa (…),

1. oddala skargę kasacyjną,

2. zasądza od Miejskiego Klubu (…) na rzecz Oddział Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych w L. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia)

tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Płatnik składek zgłosił do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia

zdrowotnego, wskazane wyżej osoby zainteresowane, profesjonalnie uprawiające

grę w piłkę ręczną, jako stypendystów sportowych. Podstawę wymiaru składek na

ubezpieczenia ustalono w wysokości minimalnego wynagrodzenia, które w

zawieranych

z

zawodnikami

umowach

nazywano

stypendium

sportowym.

Stypendium sportowe stanowiło jeden ze składników łącznej sumy wynagrodzenia

wypłacanego profesjonalnym piłkarzom ręcznym, z tytułu zawieranych umów z MK

(…).

W oparciu o protokół kontroli z dnia 16 czerwca 2011 r. Zakład Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w L. decyzjami z dnia: 28 września 2011 r. i 29 sierpnia 2011

r. stwierdził, że wymienieni wyżej ubezpieczeni - jako osoby wykonujące u płatnika

składek na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem

cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia - podlegają obowiązkowo

ubezpieczeniom

emerytalnemu,

rentowym

i

wypadkowemu

w

okresach

wymienionych w decyzjach. Organ rentowy wskazał, że płatnik składek nie dokonał

zgłoszenia zainteresowanych do ubezpieczeń społecznych jako osób, z którymi

zawierał umowy cywilnoprawne, lecz jako stypendystów sportowych. Tymczasem z

zeznań świadków przesłuchiwanych w trakcie postępowania kontrolnego wynikało,

że płatnik składek nigdy nie zawierał umów stypendialnych z zawodnikami

sportowymi profesjonalnie uprawiającymi piłkę ręczną, lecz umowy cywilnoprawne

o przynależność i reprezentowanie Klubu. Zdaniem organu rentowego umowy te

noszą znamiona umów zlecenia i płatnik winien dokonać zgłoszenia zawodowych

piłkarzy ręcznych do ubezpieczeń społecznych zleceniobiorców, stosując właściwy

kod tytułu ubezpieczenia, tj. 0411 XX, a nie 0710 XX.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał odwołalnie za

częściowo uzasadnione. W ocenie Sądu, zasadne było stanowisko organu

rentowego, że zawarte z wymienionymi w decyzjach zawodnikami umowy o

przynależności i reprezentowanie Klubu MK (…) należy uznać za umowy

starannego działania i stosować do nich regulacje dotyczące umowy zlecenia. W

konsekwencji uznania, że strony łączyły umowy o charakterze cywilnym, przyjąć

należy, że płatnik składek (…) S.A. w L. miał obowiązek opłacania składek na

ubezpieczenie emerytalne i rentowe na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 18 ust. 3

w związku z ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, na ubezpieczenie

zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

od przychodów wypłacanych ubezpieczonym. Oceny tej nie zmienił podnoszony

przez odwołującego zarzut, że zainteresowani byli stypendystami sportowymi.

Zainteresowani byli bowiem na podstawie zawartych umów uprawnieni nie tylko do

nazywanego „stypendium” wynagrodzenia, ale także, innych świadczeń, m.in.

miesięcznej nagrody sportowej za wyniki sportowe, ryczałtu na pokrycie kosztu

najmu mieszkania, opłaty za studia w wysokości określonej regulaminem studiów,

dożywienie w formie obiadu i nagród określonych regulaminem nagradzania,

pakietu świadczeń finansowo-księgowych. Wskazuje to, że zainteresowani nie byli

stypendystami

sportowymi

w

rozumieniu

przepisów

ustawy

o

sporcie

kwalifikowanym. Zaskarżone decyzje były zatem prawidłowe.

Sąd Okręgowy uznał jednocześnie, że w rozpoznawanej sprawie nie

podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zawartych umów

następujące osoby zainteresowane: A. B. w okresie od 1.08.2005 r. do 31.07.2006

r.; I. C.a w okresie od 1.07.2006 r. do 31.08.2007 r.; M. F. w okresie od 1.07.2004

r. do 15.02.2005 r. i od 1.08. 2005 r. do 30.06.2006 r.; T. K. w okresie od

1.05.2004 r. do 17.10.2004 r.; K. K. w okresie od 1.07.2004 r. do 30.06.2005 r.; A.

M. w okresie od 1.10.2005 r. do 30.06.2007 r.; M. M. w okresie od 1.10.2007 r. do

30.06.2008 r.; Ł. M. w okresie od 1.05.2004 r. do 30.06.2004 r.; G. M. w okresie od

15.07.2006 r. do 31.05.2007 r.; C. M. w okresie od 1.10.2008 r. do 31.08.2010 r.;

J. O. w okresie od 1.07.2005 r. do 26.08.2006 r.; A. P. w okresie od 1.05.2004 r.

do 30.06.2005 r.; E. P. w okresie od 1.07.2006 r. do 31.08.2006 r., od 1.07.2007 r.

do 31.08.2007 r. oraz 1.07.2008 r. do 30.06.2009 r.; M. P. w okresie od 1.10.2008

r. do 30.06.2010 r.; D. R. w okresie od 1.08.2009 r. do 30.06.2010 r.; M. S. w

okresie od 1.10.2004 r. do 30.11.2006 r.; B. T. w okresie od 1.07.2004 r. do

31.07.2006 r.; P. Z. w okresie od 1.08.2007 r. do 31.08.2007 r. Jak wynika bowiem

z zeznań oraz zawartych w aktach kontroli ZUS oświadczeń zainteresowanych i

zaświadczeń o kontynuowaniu nauki, wymienieni we wskazanych wyżej okresach

posiadali status studenta przed ukończeniem 26 roku życia. Nie podlegają zatem

ubezpieczeniu społecznemu. Z tych względów wymienione decyzje organu

rentowego podlegają zmianie.

Apelację od wyroku Sądu Okręgowego złożyły obydwie strony.

Organ rentowy zaskarżył wyrok w pkt I i III. Wnioskodawca MK (…)

zaskarżył wyrok w całości.

Wyrokiem z dnia 22 maja 2013 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w (…) zmieni zaskarżony wyrok w pkt III w ten sposób,

że zasądził od wnioskodawcy Miejskiego Klubu (…) w L. na rzecz Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. kwotę 4.800 złotych tytułem zwrotu

kosztów procesu za pierwszą instancję, dalej idącą apelację strony pozwanej

oddalił. Oddalił w całości apelację wnioskodawcy Miejskiego Klubu (…) w L..

Zasądził od wnioskodawcy Miejskiego Klubu Sportowego oddalił w całości

apelację wnioskodawcy Miejskiego Klubu (…) w L. na rzecz strony pozwanej

kwotę 3.600 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję. Za

bezzasadną Sąd uznał apelację wnioskodawcy Miejskiego Klubu (…) z siedzibą w

L. Zarzuty apelacji tej strony skoncentrowane były wokół charakteru umów

łączących ją z zainteresowanymi, a w konsekwencji - tytułu ubezpieczenia.

Wnioskodawca

wywodził,

że

podstawą

podlegania

zainteresowanych

ubezpieczeniom jest pobieranie przez nich stypendium sportowego, a zatem

zainteresowani podlegają ubezpieczeniom społecznym na mocy art. 6 ust. 1 pkt 7

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a nie jak wskazywał w zaskarżonych

decyzjach organ rentowy - art. 6 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy. Zgodnie z treścią

art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy systemowej, obowiązkowo ubezpieczeniom

emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i art. 9, osoby

fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami pobierającymi

stypendium sportowe, zwanymi dalej „stypendystami sportowymi”. Jednocześnie w

myśl przepisu art. 8 ust. 12 ustawy za stypendystę sportowego uważa się osobę

pobierającą stypendium sportowe, z wyjątkiem osób uczących się lub studiujących,

jeśli nie podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innego tytułu. Sąd

Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że zawarte pomiędzy

wnioskodawcą (MK (…)) a zainteresowanymi umowy były umowami starannego

działania, do których należy stosować przepisy o zleceniu. Sąd uznał, że trafne

jest także stanowisko Sądu Okręgowego, że zainteresowani nie mogą zostać

uznani za stypendystów sportowych na podstawie art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 29

lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym (Dz.U. Nr 155, poz. 1298). Jak bowiem

wskazał Sąd, zainteresowani, oprócz świadczenia określonego jako „stypendium”,

otrzymywali szereg innych świadczeń. Ponadto, zawarte w powołanym przepisie

odesłanie do przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych powoduje, że

stypendysta sportowy musi spełniać warunki, określone w art. 8 ust. 12 ustawy

systemowej. Zainteresowani w spornym okresie czasu byli osobami studiującymi

lub uczącymi się, co oznacza, że nie mogą zostać uznani za stypendystów

sportowych w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Słusznie

zatem Sąd Okręgowy uznał, że zainteresowani, skoro nie mogą zostać uznani za

stypendystów sportowych, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym

wskazanym w wydanych decyzjach. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu

pierwszej

instancji,

że

zawarte

pomiędzy

wnioskodawcą

(MK

(…))

a

zainteresowanymi umowy były umowami starannego działania, do których należy

stosować przepisy o zleceniu. Stosownie do treści przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4

ustawy systemowej obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym

podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i art. 9, osoby fizyczne, które na obszarze

Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy

agencyjnej lub umowy zlecenia, albo innej umowy o świadczenie usług, do której

zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi

dalej „zleceniobiorcami”, oraz osobami z nimi współpracującymi. Z tych motywów

Sąd Apelacyjny oddalił apelację wnioskodawcy jako niezasadną na podstawie

art. 385 k.p.c.

Za bezzasadną Sąd uznał również apelację organu rentowego w zakresie, w

jakim kwestionuje ona wyłączenie z obowiązku ubezpieczenia społecznego zainteresowanych wymienionych punkcie pierwszym wyroku Sądu Okręgowego. W myśl

art. 6 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoby określone w ust. 1

pkt 4 nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli

są uczniami gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, szkół ponadpodstawowych lub

studentami, do ukończenia 26 lat. Wbrew zarzutom organu rentowego zebrany w

sprawie materiał dowodowy wykazał, że wymienione osoby spełniały wyżej

określone warunki, ponieważ w spornych okresach posiadały status uczniów szkół

ponadgimnazjalnych lub studentów i nie ukończyły 26 roku życia. Skoro zatem

zainteresowani wymienieni w punkcie pierwszym wyroku Sądu pierwszej instancji,

jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, uczyli się i studiowali, to nie podlegali

ubezpieczeniom społecznym z tytułu umów o świadczenie usług, do której zgodnie

z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Z tych względów

apelacja organu rentowego w wymienionym zakresie podlegała oddaleniu na

podstawie art. 385 k.p.c. Za uzasadnioną Sąd uznał apelację organu rentowego w

zakresie kosztów zastępstwa procesowego. Podstawą prawną obciążenia

wnioskodawcy

jako

strony

przegrywającej

sprawę,

kosztami

zastępstwa

procesowego, powinien być § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę

prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Z

powyższych względów Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił

zaskarżony wyrok w punkcie III w ten sposób, że zasądził od wnioskodawcy na

rzecz organu rentowego kwotę 4.800 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za

pierwszą instancję.

Wnioskodawca wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 22 maja 2013 r.

zaskarżył skargą kasacyjną w części dotyczącej pkt III i IV, tj. w części w której Sąd

Apelacyjny oddalił w całości apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego

w L. (pkt III sentencji wyroku) a nadto w części orzekającej o kosztach procesu za

drugą instancję (pkt IV sentencji wyroku). Skargę kasacyjną oparł na podstawie

naruszenia prawa materialnego: poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 6

ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

społecznych w związku z art. 750 k.c., polegającą na przyjęciu, że do

zainteresowanych stosuje się przepisy oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej

zamiast art. 6 ust. 1 pkt 7 i 8 ust. 12 tej ustawy gdyż w umowach łączących

zainteresowanych z wnioskodawcą, wyraźnie strony uzgodniły że zainteresowani

będą otrzymywać stypendium sportowe, co w konsekwencji powoduje, że powinna

do nich mieć zastosowanie treść art. 8 ust. 12 oraz art. 6 ust. 1 pkt 7 cytowanej

ustawy i powinni być traktowani jako stypendyści sportowi a nie jak błędnie przyjął

Sąd Apelacyjny, jako zleceniobiorcy o których stanowi treść art. 6 ust. 1 pkt 4

ustawy systemowej; poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 65 § 1 k.c. i art. 353 1

k.c. polegające na nie uwzględnieniu tych przepisów przy dokonywaniu interpretacji

oświadczeń woli w postaci umów łączących wnioskodawcę z zainteresowanymi, o

reprezentowanie barw klubowych i zakwalifikowanie tych oświadczeń jako umów

nienazwanych, o których mowa w art. 750 k.c. do których zastosowanie mają

przepisy o zleceniu, mimo że jak wynika z treści tych oświadczeń oraz

przesłuchania wnioskodawcy i zainteresowanych, wolą stron tych umów było, aby

zainteresowani występowali w nich nie jako zleceniobiorcy lecz stypendyści

sportowi, do których powinny mieć zastosowanie, uregulowania zawarte w treści

art. 6 ust. 1 pkt 7, art. 8 ust. 12, art. 13 pkt 7 oraz art. 18 ust. 4 pkt 2 ustawy

systemowej; poprzez błędną wykładnię art. 36 ust. 2 w związku z art. 34 ust. 1

ustawy z dnia 29.05.2005 r. o sporcie kwalifikowanym (Dz.U. z 2005 r. Nr 155, poz.

1298) oraz art. 5 i 33 ust. 1 ustawy z dnia 25.06.2010 r. o sporcie, polegającą na

zakwalifikowaniu stypendium sportowego jako wynagrodzenia mimo że wyżej

wymienione przepisy oba te pojęcia odróżniają od siebie, co oznacza (wbrew

stanowisku Sądu Apelacyjnego), że stypendium sportowe nie jest wynagrodzeniem

w rozumieniu cytowanej ustawy o sporcie kwalifikowanym oraz ustawy o sporcie, a

w konsekwencji również w rozumieniu ustawy systemowej, a stypendysta sportowy

nie jest zleceniobiorcą; poprzez błędną wykładnię przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 i art.

18 ust. 4 ustawy systemowej, w wyniku czego wbrew dyspozycji z art. 65 § 1 k.c. i

3531 k.c., mylnie Sąd Apelacyjny przyjął, że zainteresowani są osobami

wykonującymi pracę na podstawie innej umowy o świadczenie usług, do której

zgodnie z k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia - powinni być uważani jako

zleceniobiorcy, mimo, że jako osoby pobierające stypendium sportowe, powinni

być zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy systemowej, uważani jako

stypendyści sportowi, dla których zgodnie z treścią art. 18 ust. 4 ustawy

systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne stanowi tylko

kwota stypendium, a nie cały dochód osiągany przez zainteresowanych w czasie

reprezentowania barw klubowych wnioskodawcy; poprzez błędną wykładnię art. 2

Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2.04.1997 r. w związku z treścią art. 6

ust. 1 pkt 7, art. 8 ust.12, art. 13 pkt 7 oraz art. 18 ust. 4 pkt 2 ustawy systemowej

polegająca na pominięciu przez Sąd Apelacyjny faktu, iż wnioskodawca stosował

się do kontroli przeprowadzonej przez stronę pozwaną w 2004 r. za okres od 1999

r. do 2004 r. w zakresie dotyczącym kwalifikowania zainteresowanych jako

stypendystów sportowych dla których zgodnie z art. 18 ust. 4 pkt 2 ustawy

systemowej, podstawę wymiaru składek stanowiła kwota stypendium sportowego.

Nieuwzględnienie powyższego faktu przy rozstrzygnięciu stanowi pogwałcenie

przez Sąd Apelacyjny Konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawa, w

której mieści się między innymi zasada zaufania obywateli do państwa. Ponadto

skarżący wskazał naruszenie prawa procesowego: tj. art. 328 § 2 k.p.c. w związku

z art. 391 § 1 k.p.c. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu w części zaskarżonej, tj.

pkt III i IV sentencji wyroku i przekazanie sprawy w tej części temu Sądowi do

ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna Klubu (…) okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 5

ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (jednolity tekst: Dz.U. z 2014 r., poz.

715) klub sportowy może ustanawiać i finansować okresowe stypendia sportowe

dla zawodników. Jednakże zgodnie z art. 33 powołanej ustawy tacy zawodnicy są

stypendystami sportowymi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.).

Taka sama zasada wynikała z ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie

kwalifikowanym (Dz.U. z 2005 r. Nr 155, poz. 1298), która obowiązywała w

momencie zawierania spornych umów. Zgodnie z art. 34 ust 1 powołanej ustawy

zawodnicy, którzy nie otrzymywali wynagrodzenia w związku z uprawianiem sportu

kwalifikowanego, mogli otrzymywać stypendium sportowe, wypłacane przez klub

sportowy na podstawie umowy określającej, co najmniej obowiązki zawodnika i

klubu sportowego oraz wysokość stypendium. Natomiast w myśl art. 36 ust. 2

zawodnicy pobierający takie stypendia, są stypendystami sportowymi w rozumieniu

przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Z kolei zgodnie z treścią art. 6 ust. 1

pkt 7 ustawy systemowej, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym

podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i art. 9, osoby fizyczne, które na obszarze

Rzeczypospolitej Polskiej są osobami pobierającymi stypendium sportowe,

zwanymi dalej „stypendystami sportowymi”. Jednocześnie w myśl przepisu art. 8

ust. 12 ustawy za stypendystę sportowego uważa się osobę pobierającą

stypendium sportowe, z wyjątkiem osób uczących się lub studiujących, jeśli nie

podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innego tytułu. Jak wykazał

zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zainteresowani niewątpliwie w

spornym okresie czasu byli osobami studiującymi lub uczącymi się. Tym samym

zgodnie z treścią powołanych powyżej przepisów, na potrzeby podlegania

ubezpieczeniom społecznym, nie można ich było uznać za stypendystów

sportowych. Podstawą podlegania zainteresowanych ubezpieczeniom nie było

pobieranie

przez

nich

stypendium

sportowego.

W

takiej

sytuacji,

gdy

przedmiotowych umów nie można było uznać za umowy o pracę, a zarazem

umowy te miały charakter stosunku cywilnoprawnego, stwierdzić należało, że

najodpowiedniejszym do zastosowania - w ramach zawodniczego zobowiązania

profesjonalnego - rodzajem umowy cywilnoprawnej była umowa o świadczenie

usług sportowych, do której - zgodnie z art. 750 k.c. - stosuje się odpowiednio

przepisy o zleceniu. Umowa ta ma, w swym generalnym ujęciu, charakter umowy

należytej staranności, gdyż zawodnik profesjonalny zobowiązuje się świadczyć

usługi w taki sposób, by maksymalizować swoje wyniki sportowe, a przez to także

wyniki swojego klubu sportowego. Nie jest to wszakże zobowiązanie rezultatu,

gdyż efekty postępowania zarówno samego zawodnika, jak i klubu sportowego

determinowane są przez wiele czynników wewnętrznych (np. stan zdrowia

zawodnika, uleganie kontuzjom) i zewnętrznych (np. organizacja zawodów

sportowych), których skutki zawodnik profesjonalny, działający z należytą

starannością, może jedynie przewidywać. W umowie o świadczenie usług, o której

mowa w art. 750 k.c., mieszczą się przy tym postanowienia określające

zobowiązanie do dokonywania określonych czynności prawnych i faktycznych dla

klubu sportowego (art. 734 k.c.), wysokość wynagrodzenia za wykonane usługi

(art. 735 k.c.), sposób wykonywania usługi (art. 737 k.c.), wyłączenie możliwości

wykonania zobowiązania przez osobę trzecią (art. 738 k.c.), rezygnacja z

obowiązku informowania klubu o przebiegu wykonywania usługi oraz złożenia

sprawozdania z przebiegu wykonywania umowy (art. 740 k.c.), możliwość

wykorzystywania przez zawodnika rzeczy (sprzętu sportowego) klubu zlecającego

wykonywanie usług sportowych (art. 741 k.c.), czy obowiązek udzielania

zawodnikowi zaliczek koniecznych do wykonywania zobowiązania (art. 743 k.c.).

Sąd Najwyższy, w wyroku z dnia 24 stycznia 2000 r., III CKN 531/98, rozważając

charakter prawny umowy, w której zawodnik zobowiązał się do reprezentowania

barw klubu sportowego za wynagrodzeniem, przyjął, że jest to umowa o

świadczenie usług, do której, zgodnie z art. 750 k.c., stosuje się odpowiednio

przepisy o zleceniu (OSP 2000 nr 10, poz. 146). W niniejszej sprawie piłkarze

ręczni,

z

którymi

zawarto

umowy

o

przynależność

i

reprezentowanie

wnioskodawcy, byli zawodnikami posiadającymi status zawodników zawodowych,

bowiem gra w piłkę ręczną stanowiła dla nich główne, a najczęściej jedyne źródło

utrzymania. Stosownie do treści przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej

obowiązkowo

ubezpieczeniom

emerytalnemu

i

rentowym

podlegają,

z

zastrzeżeniem art. 8 i art. 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej

Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub

umowy zlecenia, albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z

Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej

„zleceniobiorcami”, oraz osobami z nimi współpracującymi. Mając na uwadze, że

przedmiotem spornych umów było zobowiązanie zawodników do reprezentowania

barw klubowych płatnika składek we wszystkich rozgrywkach sportowych,

zajęciach treningowych i innych wyznaczonych przez Klub miejscach, a także

podejmowanie działań mających na celu uzyskiwanie jak najlepszych wyników

sportowych, co ściśle wiązało się z wysokością otrzymywanych świadczeń,

podzielić należy pogląd, że zawarte pomiędzy wnioskodawcą (MKS „Zagłębie”

Lubin) a zainteresowanymi umowy były umowami starannego działania, do których

należy stosować przepisy o zleceniu, skoro w świetle zawartych umów przedmiot

obowiązków ciążących na zawodnikach wiązał się z podejmowaniem starań w celu

osiągnięcia założonych wyników sportowych i dbałością o pożądaną formę

fizyczną. W niniejszym stanie faktycznym nie było właściwe kwalifikowanie tych

umów na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 7, jako świadczeń o charakterze stypendium

sportowego, gdzie podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne

stanowiła jedynie kwota stypendium (zgodnie ze spornymi umowami kwota ta

odpowiadała minimalnemu wynagrodzeniu). Treść tych umów przewidywała poza

stałą kwotą stypendium także nagrody sportowe i inne składniki wynagrodzenia,

które często przekraczały kwoty 10.000 zł miesięcznie, a zatem były kilkakrotnie

wyższe od kwoty stypendium, nie stanowiły podstawy wymiaru składek na

ubezpieczenia społeczne. Kwota składek była zatem niewspółmiernie niska w

zestawieniu z faktyczną wysokością przychodów osiąganą przez piłkarzy ręcznych

z tytułu profesjonalnego uprawiania sportu. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24

lutego 2010 r. (sygn. akt II UK 348/09) wyraził pogląd, że nie akceptuje takich

zwyczajów

panujących

w

sporcie

profesjonalnym,

które

prowadzą

do

pokrzywdzenia zawodników zajmujących się zawodowym uprawianiem sportu

przez opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne w oczywiście zaniżonej

wysokości, od których zależą świadczenia z ubezpieczenia społecznego

przysługujące zarówno w okresie zawodowego uprawiania sportu, jak i przyszłe

świadczenia emerytalne i rentowe zawodowych sportowców, których okres kariery

nie przekracza 15 lat. Zasadne jest zatem stanowisko, że podstawa wymiaru

składki na powszechne ubezpieczenia społeczne zawodowych sportowców,

powinna być ustalana według realnych przychodów z zawodowego uprawiania

sportu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na

podstawie art. 39814 k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy

postanowił zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c.