II UK 52/17 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 52/17 POSTANOWIENIE Dnia 12 grudnia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt w sprawie z wniosku J.D. ‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G. ‎o prawo do emerytury,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 grudnia 2017 r.,‎skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]‎z dnia 20 września 2016 r., sygn. akt III AUa [...], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i odstępuje od obciążania wnioskodawcy kosztami postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Ubezpieczony J.D. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 20 września 2016 r.Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.) w związku z § 2 ust. 1 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), przez ich błędne niezastosowanie i oddalenie apelacji ubezpieczonego, mimo niewyjaśnienia w należytym stopniu stanu faktycznego, co dopiero umożliwiłoby prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego.

Nadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., przez nieprzestrzeganie kompetencji rozpoznawczych i kontrolnych sądu odwoławczego i niespełnienie jego procesowej funkcji i braku należytego rozważenia i odniesienia się do wszystkich zarzutów apelacyjnych, a także zastosowanie prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego, wskutek czego zaskarżony wyrok uchyla się spod kontroli kasacyjnej.

Do ostatecznego wyjaśnienia sprawy - konieczne jest dopuszczenie dowodu z opinii biegłego (z zakresu BHP lub ciepłownictwa) - który ostatecznie wypowie się, czy trzy piece, które obsługiwał ubezpieczony w spornym okresie zatrudnienia od 20 grudnia 1990 r. do 28 lutego 2005 r., połączone w jeden układ, mogą być ocenione jako piece typu przemysłowego. Bez dopuszczenia opinii biegłego odpowiedniej specjalizacji - niemożliwe jest dokonanie stanowczych ustaleń i oceny co do charakteru zatrudnienia ubezpieczonego - a w konsekwencji nie jest możliwa ocena spełnienia przez Ubezpieczonego przesłanek prawa materialnego niezbędnych do uzyskania emerytury w obniżonym wieku na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej.Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazując, że „Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona; w niniejszej sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych - wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów [...] Zdaniem Ubezpieczonego - Dział XIV pkt 1 Załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze z dnia 7 lutego 1983 r. budzi poważne problemy w orzecznictwie”.W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalanie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wstępnie trzeba przypomnieć, że ograniczenia dopuszczalności wnoszenia skargi kasacyjnej wynikają z konstytucyjnej roli Sądu Najwyższego w systemie organów wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 1254 ze zm.), rolą tego Sądu w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości pozostaje zapewnienie w ramach nadzoru zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i wojskowych przez rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych, podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne i rozstrzyganie innych spraw określonych w ustawach.

Skarga kasacyjna nie jest więc (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, gdy się weźmie nadto pod uwagę, że Konstytucja w art. 177 ust. 1 gwarantuje jedynie dwuinstancyjne postępowanie. Ewentualna możliwość dalszego postępowania, w tym postępowania przed Sądem Najwyższym, stanowi uprawnienie dodatkowe, które może zostać obwarowane szczególnymi przesłankami, w tym określonymi w art. 3989 § 1 k.p.c.Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., należy zauważyć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika ona zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji.

Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107, z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109, z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20 poz. 494, z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437, z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616).W tym kontekście należy zauważyć, że skarżący nie wykazał oczywistej zasadności skargi.

Przede wszystkim powołane podstawy dotyczące naruszenia przepisów postępowania są nieadekwatne do argumentacji skarżącego. Obowiązek powołania biegłego wynika z art. 278 k.p.c. i to ten przepis narusza Sąd w sytuacji, gdy rozstrzyga kwestie wymagające wiedzy specjalnej bez opinii biegłego. Należy ponadto podnieść, że w sprawie stan faktyczny został wyjaśniony: ustalono, że piece, które obsługiwał skarżący, nie były piecami przemysłowymi.W tym kontekście należy wskazać, że podnoszona przez skarżącego kwestia wykładni przepisów działu XIV poz.

1. załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, właśnie w związku z występującą rozbieżnością w orzecznictwie, była już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 17 stycznia 2017 r., I UK 498/15 (LEX nr 2216100) wskazano, że jako prace w szczególnych warunkach uznawane są prace niezautomatyzowane palaczy i rusztowych kotłów parowych lub wodnych typu przemysłowego. Oznacza to, że nie każda praca na stanowisku palacza jest pracą w szczególnych warunkach, ale tylko praca palacza niezautomatyzowanego kotła parowego lub wodnego typu przemysłowego.

Definicji kotła parowego lub wodnego typu przemysłowego nie zawiera rozporządzenie z dnia 7 lutego 1983 r. ani żaden przepis ustawowy. Dlatego też w tej kwestii pomocniczo należy odwołać się Polskiej Normy Normalizacyjnej PN - 70/H - 83136 określającej parametry techniczne kotła typu przemysłowego. Podobne stanowisko zostało wyrażone przez podsekretarza stanu w Ministerstwie Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w piśmie z 14 listopada 1985 r., znak [...], skierowanym do podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia i Opieki Społecznej, w którym stwierdzono, że zgodnie z Polską Normą - PN-70/H-83136 (obecnie norma ta jest już wycofana), określającą pojęcie kotłów grzewczych oraz ich parametry - jako niezautomatyzowane kotły parowe lub wodne typu przemysłowego należy rozumieć urządzenia z paleniskiem, przeznaczone do wytwarzania pary lub podgrzewania wody ciepłem wywiązującym się w procesie spalania paliwa, których moc przekracza 1 MW, przy czym w kotłach wodnych temperatura wody na wylocie przekracza 388K (115°C), a w kotłach parowych ciśnienie pary przekracza 70 Kpa (ok. 0,7 at.).Istotnie zatem nie można przyjąć, że w omawianej pozycji załącznika chodzi jedynie o kotły w ciągu technologicznym zakładu przemysłowego służące do wytwarzania energii w postaci pary wodnej poruszającej rozmaite maszyny, urządzenia lub do wytwarzania gorącej wody wykorzystywanej w procesie produkcji, ale i o kotły (przemysłowe) wykorzystywane do ogrzewania pomieszczeń mieszkalnych, biurowych, handlowych.

Jednakże jednocześnie muszą to być kotły o parametrach (cechach właściwych) dla kotłów typu przemysłowego, które określała Polska Norma Normalizacyjna.Skarżący nie zdołał zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania jego skargi przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 3989 k.p.c., należało postanowić jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto po myśli art. 102 k.p.c.as