II UK 481/03 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 481/03

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 kwietnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Beata Gudowska

SSN Andrzej Wasilewski

Protokolant Halina Kurek

w sprawie z wniosku S. S.

przeciwko Zakładowi Emerytalno - Rentowemu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i

Administracji w W.

o emeryturę policyjną,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 27 kwietnia 2005 r.,

kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w W.

z dnia 30 września 2003 r., sygn. akt III AUa …/01,

uchyla

zaskarżony wyrok

i

sprawę

przekazuje

Sądowi

Apelacyjnemu w W. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 30 września 2003 r. III AUa …/01, Sąd Apelacyjny w W.

oddalił apelację wnioskodawcy Sł. S. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w W. w sprawie przeciwko Zakładowi Emerytalno –

Rentowemu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. o emeryturę

policyjną, podzielając ustalenia Sądu pierwszej instancji, w myśl których służba

wnioskodawcy w Zawodowej Straży Pożarnej OZOS w O. w okresie od 1

października 1982 r. do 30 września 1984 r. nie stanowiła okresu służby

uprawniającej do emerytury policyjnej, a tym samym wnioskodawca nie udowodnił

15 lat służby i okresów z nią równorzędnych, jako przesłanki zawartej w art. 12

ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji,

Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej,

Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich

rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.) a tym samym nie nabył

prawa do dochodzonej emerytury policyjnej.

Uzupełniając stan faktyczny trzeba zauważyć, że wnioskodawca - pracownik

jednostki ochrony przeciwpożarowej - ubiegał się o emeryturę policyjną na

podstawie art. 129 ust. 6 – 9 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej

Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 88, poz. 400 ze zm.). Prawa do tego świadczenia

odmówił wnioskodawcy Zakład Emerytalno – Rentowy Ministerstwa Spraw

Wewnętrznych i Administracji z powodu braku wymaganego przepisem art. 12

ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy

piętnastoletniego okresu służby, nie uwzględniając jako okresu równorzędnego ze

służbą w rozumieniu art. 13 ust. 1 tej ustawy okresu odbywania zasadniczej służby

w obronie cywilnej w charakterze junaka, pełniącego obowiązki strażaka przodownika roty w zakładowej zawodowej straży pożarnej. Oddalając apelację

wnioskodawcy, Sąd Apelacyjny w W. uznał, że odbywanie zasadniczej służby w

obronie cywilnej nie kwalifikuje się do żadnego z okresów wymienionych w tym

przepisie (art. 13 ust. 1). Nie była to bowiem czynna służba wojskowa, o której

mowa w punkcie 2 tego przepisu. Nie był to również okres zatrudnienia lub służby

w zawodowych jednostkach pożarnictwa w rozumieniu art. 13 ust. 1 pkt 4, gdyż

powołany do służby nie był mianowanym funkcjonariuszem pożarnictwa, nie był

także zatrudniony w charakterze członka Technicznego Korpusu Pożarnictwa, a

jedynie pracował jako junak w ramach odbywania służby w obronie cywilnej.

Powyższy wyrok zaskarżył kasacją pełnomocnik wnioskodawcy i zarzucając

naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 13 ust. 1

ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji,

Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej,

Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich

rodzin, polegającym na przyjęciu przez Sądy pierwszej i drugiej instancji, że służba

powoda w Zawodowej Straży Pożarnej OZOS w O. od 1 października 1982 r. do 30

września 1984 r. nie stanowiła okresu służby uprawniającej do emerytury policyjnej,

wniósł o jego uchylenie w całości lub o jego zmianę i orzeczenie co do istoty

sprawy z zasądzeniem kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Postanowieniem z dnia 7 października 2004 r., II UK 481/03, Sąd Najwyższy

w składzie rozpoznającym kasację odroczył wydanie orzeczenia i przedstawił

powiększonemu składowi Sądu Najwyższego - w trybie art. 39314 k.p.c. - do

rozstrzygnięcia zagadnienie prawne: „czy okres odbywania zastępczej służby

wojskowej w oddziałach obrony cywilnej przed dniem 31 stycznia 1992 r. w

charakterze junaka, pełniącego obowiązki strażaka - przodownika roty, należy

traktować jako okres równorzędny ze służbą wymienioną w art. 13 ustawy z dnia 18

lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony

Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz

ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 8 , poz. 67 ze zm.)."

Po rozpoznaniu przedstawionego zagadnienia prawnego Sąd Najwyższy

podjął uchwałę w dniu 8 lutego 2005 r., II UZP 10/04, w myśl której „okres

odbywania zasadniczej służby w obronie cywilnej do dnia 31 stycznia 1992 r. przez

junaka

pełniącego

obowiązki

strażaka

w

zawodowej

jednostce

ochrony

przeciwpożarowej jest okresem równorzędnym ze służbą w rozumieniu art. 13 ust.

1 pkt 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej

Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (...)”.

W ocenie składu powiększonego Sądu Najwyższego art. 13 ust.1 pkt 4

ustawy

o

wykonywania

zaopatrzeniu

zatrudnienia

przeciwpożarowej,

nie

emerytalnym

lub

wskazuje

funkcjonariuszy,

pełnienia

służby

w

podstawy prawnej,

określając

wymóg

jednostkach

ochrony

na

jakiej

miało

być

wykonywane zatrudnienie lub pełniona służba. Dla uznania, że wskazany okres

odpowiada dyspozycji przepisu, wystarczy ustalenie, że istniała wówczas podstawa

prawna funkcjonowania jednostek ochrony przeciwpożarowej i podstawa prawna

zatrudniania pracowników w tych jednostkach lub powoływania do służby, przy

czym przepisy stanowiące taką podstawę nie muszą być zamieszczone w tym

samym akcie prawnym. W przypadku osoby powołanej do odbywania zasadniczej

służby w obronie cywilnej podstawą prawną pełnienia służby są przepisy ustawy o

powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Zasady odbywania

służby w obronie cywilnej obowiązujące przed 1 lutego 1992 r. były określone w

uchwale Nr 139 Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 1988 r. (M.P. Nr 23, poz. 210 ze

zm.), która regulowała między innymi reguły działania oddziałów obrony cywilnej

tworzonych przez Komendanta Głównego Straży Pożarnych, przeznaczonych do

wykonywania zadań określonych dla straży pożarnych, które działały przy

komendach wojewódzkich straży pożarnych (§ 24). Zgodnie z § 26 ust. 3 tej

uchwały junacy odbywający zasadniczą służbę są kierowani do wykonywania

zadań i pełnienia funkcji w terenowych i zakładowych zawodowych strażach

pożarnych. Na podstawie § 28 ust. 1 junakom takim przysługiwało uposażenie oraz

dodatek za wykonywanie czynności o charakterze operacyjno-technicznym w

terenowych i zakładowych zawodowych strażach pożarnych. Podobna regulacja

zawarta była w poprzedzających omawianą uchwałę przepisach wykonawczych –

uchwale nr 261 Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 1982 r. (jednolity tekst: M.P. z

1988 r. Nr 8, poz. 70) i uchwale nr 85 Rady Ministrów z dnia 18 września 1980 r.

(M.P. Nr 23, poz. 107). Tworzone przez Komendanta Głównego Straży Pożarnej

oddziały obrony cywilnej podlegały komendom straży pożarnej, podobnie jak

terenowe i zakładowe jednostki ochrony przeciwpożarowej. Junacy wykonywali

zadania i pełnili funkcje w takich jednostkach na podstawie stosunku służbowego, o

jakim mowa w art. 21 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, chociaż podstawa

prawna tego stosunku była inna niż podstawa prawna służby funkcjonariusza

pożarnictwa. Powierzenie junakowi pełnienia funkcji strażaka, odpowiadającej

stanowisku najniższego stopnia funkcjonariusza pożarnictwa, było decyzją

wynikającą ze stosunku służby. Była to więc służba w zawodowej jednostce

ochrony przeciwpożarowej w rozumieniu art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy o zaopatrzeniu

emerytalnym funkcjonariuszy. Przepis ten nie dotyczył wszystkich osób pełniących

zasadniczą służbę w obronie cywilnej, natomiast dawał podstawę do uwzględnienia

okresu takiej służby junakom pełniącym służbę w zawodowych jednostkach

ochrony przeciwpożarowej.

W tym stanie rzeczy odmienne stanowisko Sądu Apelacyjnego nie jest trafne

zaś służba wnioskodawcy w Zawodowej Straży Pożarnej OZOS w O. w okresie od

1 października 1982 r. do 30 września 1984 r. stanowiła okres służby uprawniający

do emerytury policyjnej.

W związku z powyższym Sąd Najwyższy uznając kasację wnioskodawcy za

zasadną, orzekł jak w sentencji, po myśli art.39313 § 1 k.p.c.