II UK 427/03 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 427/03

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 sierpnia 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Beata Gudowska (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Maria Tyszel

SSN Andrzej Wasilewski

Protokolant Wanda Cabaj

w sprawie z powództwa F. P.

przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Usługowemu "W." Spółce z ograniczoną

odpowiedzialnością w P.

o sprostowanie protokołu powypadkowego,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 11 sierpnia 2004 r.,

kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w K.

z dnia 15 kwietnia 2003 r., sygn. akt IX Pa …/02,

oddala kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2002 r. Sąd Rejonowy w P. uwzględnił

powództwo

F.

P. przeciwko

pozwanemu

Przedsiębiorstwu

Produkcyjno-

Handlowemu „W.” w P., przyjmując, że zawał serca któremu uległ powód w dniu 30

kwietnia 1999 r. jest wypadkiem przy pracy w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 12

czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób

zawodowych (Dz.U. z 1983 r. nr 30 poz. 144 r. ze zm.). Sąd pierwszej instancji

ustalił, że powód F. P. pracował u strony pozwanej jako kierowca od dnia 1 lipca

1991 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. W dniu 30 kwietnia 1999 roku rozpoczął

pracę około godziny 530 od wymiany paska klinowego w samochodzie ciężarowym

marki "Liaz". Około godziny 800 wyjechał tym samochodem z przyczepą do K. po

pustaki. Przed wyjazdem z P. wstąpił do domu, żeby się przebrać. Do K. przyjechał

około godziny 1030. Tam dokonano załadunku pustaków, przy czym zadaniem

powoda w trakcie tej czynności było otwarcie i zamknięcie burt samochodu i

zabezpieczenie ładunku pasami bezwładnościowymi. Po zakończeniu załadunku

pustaków powód wyjechał w kierunku P. Po przejechaniu około 1 km źle się poczuł,

w związku z czym zatrzymał samochód i wysiadł z szoferki, żeby odpocząć.

Ponieważ dalej czuł się źle wezwał przez telefon komórkowy Pogotowie

Ratunkowe, po czym stracił przytomność. Odzyskał ją w szpitalu, gdzie został

przywieziony przez Pogotowie Ratunkowe. Na Oddziale Intensywnej Terapii

Szpitala Specjalistycznego w K. przebywał do dnia 14 maja 1999 roku z powodu

rozpoznania pełnościennego zawału serca ściany przednio-bocznej. W dniu

wypadku powód, przy wymianie paska klinowego pozostawał w wymuszonej

pozycji, leżąc pod samochodem z rękami wniesionymi do góry. W chwili wypadku

temperatura powietrza wynosiła około 25-28°C. W przeddzień wypadku tj. w dniu

29 kwietnia 1999 r. podczas jazdy do K. powód wymieniał prawe tylne koło w

samochodzie. W trakcie tej czynności musiał podlewarować załadowane auto,

odkręcić śruby mocujące felgę, zdemontować oponę i dętkę, zamontować oponę,

napompować, przymocować koła, opuścić pojazd.

W okresie poprzedzającym wypadek, w kwietniu 1999 r. powód często

pracował w przedłużonym dziennym wymiarze czasu pracy, często po 14 godzin.

W dniu poprzedzającym wypadek oraz w dniu wypadku czuł się słabo, był

zmęczony.

Ustalenia te Sąd oparł na dokumentacji wypadkowej, historii choroby

powoda, aktach osobowych powoda, zeznaniach słuchanych w sprawie świadków,

kartach drogowych powoda, opinii biegłego sądowego z zakresu BHP, lekarza

kardiologa oraz opinii Zakładu Medycyny Sądowej w K., które potwierdzały

zeznania powoda, że w okresie poprzedzającym zdarzenie, jak i w dniu zdarzenia,

wykonywał pracę w warunkach znacznego wydatku energetycznego (praca ciężka),

a warunki pracy związane z pracą w nadgodzinach przekraczających dopuszczalne

limity, niewykorzystanie urlopów wypoczynkowych, panująca krytycznego dnia

wysoka temperatura powietrza mogły być czynnikami niekorzystnymi pośrednio

przyczyniającymi się do ujawnienia się choroby samoistnej.

W apelacji strona pozwana zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z

treścią zebranego materiału dowodowego przez jego wybiórcze potraktowanie i

naruszenie art. 233 § 1 k.p.c., wywodząc, że schorzenie kardiologiczne może być

uznane za wypadek przy pracy tylko wówczas, gdy jego przyczyna zewnętrzna

pozostawała w niebudzącym wątpliwości związku z wykonywaniem obowiązków

pracowniczych, co ma miejsce jedynie w sytuacjach oczywiście nadmiernego

wysiłku fizycznego albo głębokiego stresu. Skarżący twierdził, że nie można

przyjmować, iż zawał serca jest wypadkiem przy pracy, gdy nastąpi w trakcie

zwykłych czynności pracowniczych. Zwrócił także uwagę, że z opinii biegłych

lekarzy sądowych wynika, iż zawał serca, jakiego doznał powód nie nastąpił z

przyczyny

zewnętrznej.

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2002 r. oddalił apelację

pozwanego. Przyjmując za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji,

zwłaszcza co do silnego zmęczenia powoda i wykonywania pracy w wysokiej

temperaturze powietrza, przyjął za tym Sądem, że był to nadmierny wysiłek, który

pośrednio przyczynił się do ujawnienia choroby samoistnej i podzielił jego pogląd

prawny poparty orzeczeniami Sądu Najwyższego prezentującymi zapatrywanie, że

zewnętrzną przyczyną sprawczą wypadku przy pracy może być każdy czynnik

pochodzący spoza organizmu poszkodowanego zdolny w istniejących warunkach

wywołać szkodliwe skutki, w tym także pogorszyć stan zdrowia pracownika

dotkniętego już schorzeniem samoistnym. Zważył też, że ocena nadmierności

wysiłku fizycznego wymaga uwzględnienia możliwości fizycznych i psychicznych

pracownika w tym jego wieku i kondycji w dniu wypadku, która zależy także od

tego, czy pracownik przystąpił do pracy po okresie dłuższego odpoczynku, czy też

wykonywał ją przemęczony dotychczasową jej intensywnością i rozmiarem oraz

bez odpoczynku przez dłuższy czas (wyroki z dnia 30 czerwca 1999 r., II UKN

22/99, OSNAPUS 2000 nr 18, poz. 696, z dnia 18 sierpnia 1999 r., II UKN 87/99,

OSNAPUS 2000 nr 20, poz. 760 oraz z dnia 1 grudnia 2000 r., II UKN 107/00, PiZS

2001 nr 11, s. 41).

Pozwany wniósł kasację opartą na postawie naruszenie prawa materialnego,

art. 6 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,

polegającego na błędnej jego interpretacji. Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku

w całości i oddalenie powództwa lub o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz

poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy sądowi

pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie wskazał, że Sąd

Okręgowy, orzekając na skutek apelacji strony pozwanej, analizując okoliczności

sprawy ustalił, że powód w dniu zdarzenia podlegał niekorzystnym czynnikom,

takim jak wysoka temperatura powietrza 25-28o C, przemęczenie spowodowane

wymianą paska klinowego oraz praca w godzinach nadliczbowych, które w ocenie

skarżącego nie były czynnikami sprawczymi oraz niezbędnymi dla wystąpienia

ostrej niedomogi wieńcowej i ostatecznie zawału.

Powód wniósł o oddalenie kasacji, twierdząc, że jego zdaniem nie zachodzi

zarzucane w kasacji naruszenie prawa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pełnomocnik strony skarżącej wskazał jako podstawę kasacji jedynie

naruszenie prawa materialnego, a tym samym nie zakwestionował ustaleń

stanowiących faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym

wyroku. Ustalenia te należy wobec tego uznać za niewadliwe i wiążące Sąd

Najwyższy przy rozpoznaniu kasacji (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6

sierpnia 1999 r., III RN 32/99; z dnia 23 kwietnia 1999 r., II UKN 609/98; z dnia 5

maja 1999 r., I PKN 674/98 i z dnia 6 maja 1999 r., I PKN 170/99, wyrok z dnia 21

marca 1997 r., I PKN 58/97, OSNAPUS 1997 r. nr 22, poz. 436, z dnia 13 lutego

1997 r., I PKN 71/96,OSNAPUS 1997 r. nr 19, poz. 377).

Według

ustaleń

faktycznych poczynionych przez sądy meriti powód, mężczyzna w wieku 55 lat,

wykonywał w dniu wypadu pracę przejawiając objawy bardzo silnego zmęczenia

wcześniejszymi czynnościami pracowniczymi. Przekroczenie limitów nadgodzin,

niewykorzystanie urlopu i wysoka temperatura powietrza, pośrednio przyczyniły się

do ujawnienia jego choroby samoistnej. Sądy uznały, że te okoliczności stanowiły

czynnik współsprawczy, były przyczyną zewnętrzną, a w konsekwencji uznały

zdarzenie opisane przez powoda za wypadek przy pracy.

W tym stanie rzeczy bezprzedmiotowe było odnoszenie się do cytowanych

zarówno przez sądy orzekające, jak i w kasacji orzeczeń Sądu Najwyższego, także

dlatego, że zarówno Sąd Apelacyjny, jak strona pozwana powołują się na pojęcie

przyczyny zewnętrznej wypadku w kontekście ugruntowanego w orzecznictwie

poglądu, że za zewnętrzną przyczynę wypadku przy pracy uznaje się każdy czynnik

zewnętrzny związany z pracą, który wywołał szkodliwe skutki, przy czym nie musi

to być przyczyna jedyna (por. wyr. Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1998 r , II

UKN 380/98, OSNAPUS 2000 nr 4 poz. 150). Sąd Najwyższy wprawdzie

dopuszczał taką kwalifikację jedynie w indywidualnych przypadkach i przy

niewątpliwym potwierdzeniu się w konkretnych stanach faktycznych wystąpienia

przesłanek ustawowych uznania zawałów serca za wypadki przy pracy, to jednak

nie można twierdzić, że Sąd Apelacyjny dokonał – w okolicznościach sprawy –

błędnej wykładni art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy

pracy, zgodnie z którym zawał serca, który wystąpił przy świadczeniu pracy, może

być kwalifikowany jako wypadek przy pracy wówczas, gdy był nagłym zdarzeniem

wywołanym przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w związku z pracą Z punktu

widzenia definicji wypadku przy pracy przemęczenie lub nadmierny wysiłek, które

doprowadziły

do

zawału,

oceniać

należy

w

kategoriach

bezpośrednio

współdziałającej przyczyny zewnętrznej. Są one bowiem bezpośrednim skutkiem

warunków wykonywania pracy, które zostały zakłócone w taki sposób, że same

stały się przyczyną zewnętrzną uszczerbku na zdrowiu, jakiego doznał pracownik.

Podniesienie więc w kasacji zarzutu naruszenia prawa materialnego, przy braku

zarzutów naruszenia prawa procesowego, czyni kasację bezzasadną w sytuacji,

gdy zastosowanie przepisu prawa materialnego było prawidłowe, wobec ustaleń

dokonanych przez Sąd (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 1999 r., II

UKN 476/98, OSNAPUS 2000 nr 8, poz. 316).

Mając to na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 393 12

k.p.c.).