II UK 379/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 379/14 POSTANOWIENIE Dnia 20 maja 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk w sprawie z wniosku M. Ż. ‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w W.‎o rentę z tytułu niezdolności do pracy,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 maja 2015 r.,‎skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu‎z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt III AUa 2674/13, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 marca 2014 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – w sprawie z wniosku M. Ż. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w W. o rentę z tytułu niezdolności do pracy – oddalił apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 29 października 2013 r., oddalającego odwołanie M.Ż. od decyzji organu rentowego z dnia 28 września 2011 r., odmawiającej wnioskodawczyni prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego wnioskodawczyni zaskarżyła skargą kasacyjną; skargę oparto na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3984 § 2 k.p.c.) wskazano na przyczynę przyjęcia skargi do rozpoznania określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Uzasadniając oczywistą zasadność skargi kasacyjnej wskazano, że:

„na gruncie obowiązującego prawa, w tym przepisów art. 12 ust. 1 i 3, art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji art. 57 ust. 1 powołanej ustawy oraz art. 57 ust. 2 tejże ustawy, a także art. 366 Kodeksu postępowania cywilnego doszło w niniejszej sprawie do rażącego naruszenia prawa przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu. Naruszenie przez Sąd w zaskarżonym orzeczeniu przepisów art. 12 i 13 ustawy emerytalnej sprowadza się przede wszystkim do pominięcia socjalno-ekonomicznego aspektu niezdolności do pracy, a oparcie się jedynie na wnioskach postawionych w opiniach przez biegłych sądowych sprowadzających się do stwierdzenia, że wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy.

Rażące naruszenie przepisu art. 57 ust. 2 ww. ustawy polega na całkowitym pominięciu, a w konsekwencji niezastosowaniu go w niniejszej sprawie, pomimo występującej przesłanki do jego zastosowania. Wnioskodawczyni udowodniła okres składkowy i nieskładkowy wynoszący dla niej jako kobiety co najmniej - 20 lat. Wnioskodawczyni zarzuca ponadto, że Sąd bezzasadne uznał, że w niniejszej sprawie występuje powaga rzeczy osądzonej w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 25 czerwca 2012 r., sygn. akt IX U 511/11, oddalającym wcześniejsze odwołanie wnioskodawczyni, a przecież zgodnie z dotychczasową linią orzeczniczą Sądu Najwyższego - odmiennie niż w sprawach cywilnych - w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych praktyczne znaczenie prawomocnego wyroku w kontekście powagi rzeczy osądzonej nie jest znaczne, bowiem wydanie nowej decyzji zawsze uzasadnia merytoryczne rozpoznanie odwołania, a dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy doszło do zmiany okoliczności, bądź przedłożenie nowych dowodów (uchwała Sądu Najwyższego z 3 października 1996 r., II UZP 18/96, uchwała z 20 września 1978, II UZP 7/78, także wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 13.02.2014 r., III A Ua 553/13).

Właśnie z taką sytuacją zmiany okoliczności i przedłożenia nowych dowodów mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Nie można jednak uznać, że skarżąca wykazała „oczywistą zasadność” jej skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Wykazanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – wymagałoby przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona. Chodzi tu o wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08 – LEX nr 494134; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08 – LEX nr 490364).

W niniejszej sprawie stan taki nie występuje.Nie przekonują o oczywistej zasadności skargi w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. twierdzenia autora rozpatrywanej skargi kasacyjnej o „rażącym” naruszeniu wskazanych w uzasadnieniu wniosku przepisów prawa. Przede wszystkim uzasadnienie wniosku nie uwzględnia w konstrukcji twierdzeń o deklarowanym stanie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) tego, że sporna w sprawie kwestia istnienia niezdolności wnioskodawczyni do pracy została poddana bardzo szerokiej ocenie w postępowaniu przed sądami obydwu instancji.

Sąd pierwszej instancji oceniając tą kwestię powołał sześcioro biegłych lekarzy sądowych o specjalnościach odpowiadających schorzeniom wnioskodawczyni. Czterej biegli sądowi: biegły neurolog, biegły ortopeda, biegły pulmonolog, biegły onkolog uznali, że wnioskodawczyni ma zachowaną zdolność do pracy. Wnioskodawczyni nie stawiła się na badanie przez biegłych: psychiatrę i psychologa. Sąd drugiej instancji podzielając stanowisko zaskarżonego wyroku w zakresie oceny opinii biegłych lekarzy sądowych uznał, że nie ma konieczności dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego onkologa; dowód z takiej opinii został przeprowadzony przed Sądem pierwszej instancji, gdzie biegły onkolog na skutek zastrzeżeń wnioskodawczyni do opinii wydał jeszcze opinię uzupełniającą.

Opinia w ocenie Sądu drugiej instancji jest jasno sformułowana i spełnia wymogi określone w art. 285 k.p.c. Według Sądu drugiej instancji niespełnienie przez wnioskodawczynię przesłanki istnienia niezdolności do pracy powoduje brak uprawnień do spornego w sprawie świadczenia rentowego.Tak przedstawionemu stanowisku zaskarżonego rozpatrywaną skargą kasacyjną wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu skarżąca nie przeciwstawia argumentacji, którą kwestionowałaby prawidłowość zaprezentowanej przez Sąd oceny przesłanki istnienia niezdolności do pracy; nie kwestionuje tej oceny, a zamiast tego ogranicza się do twierdzenia – niesprecyzowanego szerzej w uzasadnieniu wniosku – o nieuwzględnieniu „socjalno-ekonomicznego” aspektu niezdolności do pracy.

Takie twierdzenie nie przekonuje o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. O oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie przekonują także twierdzenia uzasadnienia wniosku w zakresie próby wykazania „rażącego” naruszenia przepisów art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych czy też art. 366 k.p.c. Co do pierwszego z powołanych przepisów – art. 57 ust. 2 ustawy emerytalno-rentowej zauważyć trzeba, że zgodnie z jego treścią przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.

Tak więc dla zastosowania tego przepisu nie jest wystarczające wykazanie posiadania w przypadku kobiety – co najmniej 20 letniego okresu składkowego i nieskładkowego, ale także całkowitej niezdolności do pracy.Co do twierdzenia o „rażącym” naruszeniu art. 366 k.p.c. zauważyć trzeba, że Sąd drugiej instancji swoje rozstrzygnięcie oparł na samodzielnej ocenia przesłanek prawa wnioskodawczyni do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zasadnicze stanowisko zaskarżonego wyroku zasadza się na ustaleniu, że niespełnienie przez wnioskodawczynię przesłanki prawa do spornego świadczenia w postaci wykazania istnienia niezdolności do pracy powoduje brak uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy.Sąd drugiej instancji podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że ostatnie postępowanie z wniosku skarżącej o rentę z tytułu niezdolności do pracy zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 25 czerwca 2012 r., w sprawie sygn. akt IX U 511/11, oddalającym odwołanie wnioskodawczyni; wobec tego może ona wykazywać ponowne powstanie niezdolności do pracy dopiero po tej dacie z uwagi na powagę rzeczy osądzonej.Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. l.n