II UK 363/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 363/08

POSTANOWIENIE

Dnia 4 marca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z wniosku M. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o objęcie ubezpieczeniem społecznym,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 marca 2009 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 9 kwietnia 2008 r.,

I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz

Marka S. 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2008 r. Sąd Apelacyjny […] zmienił wyrok Sądu

Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 stycznia 2007 r. w

ten sposób, że przyjął, iż M. S. nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu

społecznemu: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu prowadzenia

pozarolniczej działalności gospodarczej PHU „A.” w okresach od 3 stycznia do 10

czerwca 2003 r. i od 19 lipca 2003 r. do 29 kwietnia 2005 r.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ rentowy zarzucił: 1)

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to

jest art. 233 § 1 k.p.c., poprzez przyjęcie, że wnioskodawca w okresach od 3

stycznia do 10 czerwca 2003 r. i od 19 lipca 2003 r. do 29 kwietnia 2005 r. nie

prowadził działalności gospodarczej; 2) naruszenie prawa materialnego, a to art. 6

ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o

systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 2 i art. 14 ustawy z dnia 2 lipca

2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, przez przyjęcie, że tytuł

obowiązkowego ubezpieczenia społecznego osoby prowadzącej działalność

gospodarczą dotyczy wyłącznie okresów, gdy taka działalność jest wykonywana w

kraju.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł „o uchylenie zaskarżonego

wyroku, ewentualnie uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi drugiej instancji.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniony został

koniecznością dokonania wykładni przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń

społecznych, powołanych w ramach kasacyjnej podstawy naruszenia prawa

materialnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W pierwszym rzędzie należy przypomnieć, że przepis art. 3984 § 1 pkt 3

k.p.c. wymaga, aby wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej i jego uzasadnienie

stanowił odrębny element pisma niezależny od przytoczenia podstaw kasacyjnych i

ich uzasadnienia. Uzasadnienie wniosku powinno natomiast nawiązywać do

przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 398 9 § 1 k.p.c.

Zgodnie z tym przepisem Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność

postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Spełnienie

wymagania z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. powinno zatem przybrać formę

wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wskaże, jakie występujące

w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadni, dlaczego odpowiadają one

ustawowemu katalogowi przesłanek. Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując

wymogi skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych punktach art. 3984 § 1 k.p.c.

obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (pkt 2) i

obowiązek przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i

jego uzasadnienia (pkt 3). Chodzi bowiem o dwa odrębne, kreatywne elementy

skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu

Najwyższego na różnych etapach rozpoznawania skargi kasacyjnej. Wniosek o

przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają rozpoznaniu na

etapie „przedsądu”, natomiast przytoczone podstawy kasacyjnej i ich uzasadnienie

oceniane są dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania, w trakcie jej

merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez

skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla

spełnienia wymogu z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do

podstaw kasacyjnych lub ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek

argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko

wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, a nie

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna powinna więc być tak

zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w

uzasadnieniu jej podstaw i pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi ani tym

bardziej się ich domyślać.

Odwołanie się do przesłanki istnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne

wątpliwości (ze wskazaniem, na czym te poważne wątpliwości polegają), nie

doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w

orzecznictwie

sądów,

które

należy

przytoczyć

(por.

postanowienia

Sądu

Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 nr 12, poz.

151 i z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, niepublikowane).

Odnosząc powyższe do zawartego w niniejszej skardze kasacyjnej wniosku

o przyjęcie jej do rozpoznania należy uznać, że po pierwsze, skarżący w ogóle nie

podjął

jakiejkolwiek

próby

wykazania

istnienia

potrzeby

wymagającej

zaangażowania Sądu Najwyższego wykładni przepisów ustawy systemowej

wskazanych w kasacyjnej podstawie naruszenia prawa materialnego oraz po

drugie, dokonanie takiej wykładni nie miałoby znaczenia dla rozpoznania

zasadności zarzutów skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy z poczynionych w sprawie

ustaleń wynika, że wnioskodawca we wskazanych w zaskarżonym wyroku

okresach nie prowadził działalności gospodarczej. Ustaleń tych skarżący

skutecznie nie kwestionuje, gdyż w myśl art. 3933 § 3 k.p.c. podstawą skargi

kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów,

co rodzi ten skutek, że w postępowaniu kasacyjnym nie może być brany pod uwagę

zarzut obrazy art. 233 § 1 k.p.c. motywowany dowolną lub odmienną oceną

zgromadzonych w sprawie dowodów bądź naruszeniem zasady swobodnej oceny

dowodów (por. między innymi wyroki z dnia 4 lipca 2007 r., I UK 36/07, Lex nr

390123, z dnia 8 stycznia 2008 r., II PK 123/07, Lex nr 442862, z dnia 4 marca

2008 r., II UK 130/07, Lex nr 459312 oraz postanowienie z dnia 8 maja 2008 r., V

CSK 579/07, Lex nr 393889).

Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.