II UK 354/15 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 354/15 POSTANOWIENIE Dnia 13 kwietnia 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Kuźniar w sprawie z wniosku B. R. ‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w W.‎z udziałem zainteresowanej K. S. z d. M. ‎o ubezpieczenie społeczne,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 kwietnia 2016 r.,‎na skutek skarg kasacyjnych wnioskodawczyni oraz zainteresowanej K. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt III AUa […], odmawia przyjęcia skarg kasacyjnych do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r., III AUa [...], Sąd Apelacyjny w […], w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w W., o ubezpieczenie społeczne, oddalił apelacje wnioskodawczyni B. R. oraz zainteresowanej K. M. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ś. z dnia 11 kwietnia 2014 r., którym oddalono odwołanie wnioskodawczyni od decyzji organu rentowego z dnia 25 listopada 2013 r., określającej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wnioskodawczyni (pracownicy Biura P. […]) w okresie od czerwca do września 2013 r. proporcjonalnie do wysokości minimalnego wynagrodzenia i przepracowanych części miesiąca, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 38 ust. 1, oraz art. 41 ust. 12 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.). Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji jak i ich ocenę, według której wyłącznym celem ustalenia wysokiego wynagrodzenia wnioskodawczyni (w kwocie 7000 zł miesięcznie), było zapewnienie jej w przyszłości wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego związanych z macierzyństwem, co wobec krótkiego okresu zatrudnienia wnioskodawczyni (od dnia 24 czerwca do 13 sierpnia 2013 r.), jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.Od powyższego wyroku pełnomocnik wnioskodawczyni i zainteresowanej wniósł dwie skargi kasacyjne, identyczne w treści, i zarzucając naruszenie prawa materialnego – art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez błędne przyjęcie prawidłowości ustalenia wymiaru składek na ubezpieczenie wnioskodawczyni podlegającej ubezpieczeniu jako pracownik u płatnika składek, art. 41 ust. 13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ustalenie dla podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia wnioskodawczyni najniższego miesięcznego wynagrodzenia, przyjęcie nieważności umowy tylko w zakresie stawki wynagrodzenia przy równoczesnym niezakwestionowaniu postanowień umowy dotyczącej stanowiska pracy skarżącej oraz art. 86 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 13 k.p. poprzez przyjęcie dla podstawy wymiaru składek najniższego wynagrodzenia, w sytuacji kiedy wynagrodzenie w tej wysokości nie jest wynagrodzeniem godziwym zważywszy na zakres usług księgowych świadczonych przez wnioskodawczynię, poziom jej kwalifikacji i uprawnień, a także naruszenie art. 378 § 1 k.p.c., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania w tym kosztach zastępstwa procesowego.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniono potrzebą wykładni art. 41 ust. 13 w związku z art. 86 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pozwalającej na rozstrzygnięcie istotnego zagadnienia prawnego – „czy organ dokonując weryfikacji umowy o pracę może przyjąć za należne wynagrodzenie w wysokości najniższej krajowej jako stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, kwestionując wysokość wynagrodzenia jakie zostało uzgodnione przez strony stosunku pracy przy równoczesnym niekwestionowaniu (…) postanowień umowy o pracę, którymi strony określiły zakres i charakter świadczonej pracy (…).”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie ma uzasadnienia.Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli:1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,3) zachodzi nieważność postępowania lub4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu cytowanego przepisu uznaje się zagadnienie dotychczas niewyjaśnione i nierozwiązane w orzecznictwie, a więc cechujące się nowością i którego rozstrzygnięcie może sprzyjać rozwojowi prawa.

W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że powołanie się na tę okoliczność wymaga, obok sformułowania tego zagadnienia, także przytoczenia związanych z nim konkretnych przepisów prawnych, wskazania, dlaczego jest ono istotne oraz przedstawienia argumentacji wskazującej na rozbieżne oceny prawne (por. postanowienia: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 nr 1, poz. 11, z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, poz. 51, z dnia 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, LEX nr 180841). W sytuacji gdy podstawą wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania jest potrzeba wykładni przepisów prawa, konieczne jest określenie, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN 2002 nr 7, s. 10).

Wypada również dodać, że podobnie jak w przypadku gdy podstawą wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest występujące w sprawie zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), nie zachodzi ona, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, brak nadto okoliczności uzasadniających zmianę tego poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP – wkładka z 2003 r. nr 13, poz. 5).

Przedstawione zagadnienie prawne, pomijając nawet, że w istocie zmierza ono jedynie do podważenia poczynionych w sprawie ustaleń, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, było już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego przy podejmowaniu uchwały z dnia 27 kwietnia 2005 r., II UZP 2/05, (OSNP 2005 nr 21, poz. 338). Wyrażono w niej stanowisko, że - w ramach art. 41 ust. 12 i 13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - organ rentowy może zakwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (art. 58 k.c.).

W uchwale tej Sąd Najwyższy sformułował także tezę, że autonomia stron umowy w kształtowaniu jej postanowień podlega ochronie jedynie w ramach wartości uznawanych i realizowanych przez system prawa, a strony obowiązuje nie tylko respektowanie własnego interesu jednostkowego, lecz także wzgląd na interes publiczny. Podstawę wymiaru składki ubezpieczonego będącego pracownikiem może stanowić wyłącznie wynagrodzenie godziwe, a więc należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe, zachowujące cechy ekwiwalentności względem pracy.

Alimentacyjny charakter świadczeń i zasada solidaryzmu wymagają bowiem, by płaca, stanowiąca jednocześnie podstawę wymiaru składki, nie była ustalana ponad granicę płacy słusznej, sprawiedliwej i zapewniającej godziwe utrzymanie, by rażąco przenosiła ekwiwalenty jej wkład pracy, a składka w rezultacie przekładała się na świadczenie w kwocie nienależnej. W orzecznictwie rozstrzygnięto nadto, że nadmierne podwyższenie wynagrodzenia pracownika może być - w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych - ocenione jako dokonane z zamiarem nadużycia prawa do świadczeń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 r., II UK 16/05, OSNP 2006 nr 11-12, poz. 191).Z tych względów, nie znajdując podstaw do przyjęcia skargi do rozpoznania, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.