II UK 35/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 35/10

POSTANOWIENIE

Dnia 25 sierpnia 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Katarzyna Gonera

w sprawie z wniosku G. J.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 sierpnia 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 29 maja 2009 r.,

1. odrzuca skargę kasacyjną;

2. zasądza od Skarbu Państwa (kasa Sądu Apelacyjnego) na

rzecz

adw.

I.

S. kwotę

(sto

dwadzieścia)

złotych

powiększoną o odpowiednią stawkę podatku od towarów i

usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 12 maja 2006 r. odmówił G. J.

przyznania prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

Wnioskodawczyni wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Sąd Okręgowy– Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. wyrokiem z 21

listopada 2008 r., oddalił odwołanie.

Sąd Okręgowy stwierdził, że na podstawie wyroku Sądu Okręgowego z 7

stycznia 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 20 września 2005 r.

przyznał G. J. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy

przysługującej na stałe. Natomiast zaskarżoną decyzją z 12 maja 2006 r. organ

rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do

pracy.

Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniosła ubezpieczona.

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 29

maja 2009 r., oddalił apelację.

Sąd Apelacyjny stwierdził brak podstaw do zmiany uprawnienia do

pobieranego przez wnioskodawczynię świadczenia w rozumieniu art. 107 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.), ponieważ

wnioskodawczyni

nie

jest

osobą,

która

utraciła

całkowicie

zdolność

do

wykonywania jakiejkolwiek pracy.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego wniosła w imieniu

wnioskodawczyni jej pełnomocnik „z urzędu” (w osobie adwokata ustanowionego

przez sąd), zaskarżając wyrok ten w całości. W skardze kasacyjnej nie oznaczono

wartości przedmiotu zaskarżenia. Zarządzeniem z 19 kwietnia 2010 r., II UK 35/10,

Sąd Najwyższy zwrócił skargę kasacyjną Sądowi Apelacyjnemu w celu wezwania

pełnomocnika

skarżącej

do

uzupełnienia

braku

formalnego

w

postaci

nieoznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia.

Na wezwanie Sądu Apelacyjnego pełnomocnik skarżącej oznaczyła wartość

przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego na kwotę 4.840 zł. Wyjaśniła, że kwota ta

odpowiada różnicy pomiędzy wysokością obecnie pobieranej renty z tytułu

częściowej niezdolności do pracy (około 680 zł) a hipotetyczną wysokością renty,

jaka mogłaby być przyznana

skarżącej w przypadku uznania jej za całkowicie

niezdolną do pracy (około 1.100 zł). Różnica ta wynosi 420 zł miesięcznie. Wartość

przedmiotu zaskarżenia stanowi suma różnicy w wysokości renty z tytułu całkowitej

niezdolności do pracy i renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy za jeden rok.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna i jako

taka podlegała odrzuceniu.

Stosownie do art. 3982 § 1 k.p.c., w sprawach z zakresu prawa pracy i

ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o

prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż

dziesięć tysięcy złotych; jednakże niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia

skarga przysługuje w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty

oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. W sprawach o prawa

majątkowe - także z zakresu ubezpieczeń społecznych - które nie należą do

kategorii spraw wymienionych w tym ostatnim przepisie (o przyznanie i o

wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia

społecznego), dopuszczalność skargi kasacyjnej uzależniona jest od wartości

przedmiotu zaskarżenia.

Sprawy o przyznanie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w

miejsce przyznanej już ubezpieczonemu renty z tytułu częściowej niezdolności do

pracy - w przeciwieństwie do spraw o przyznanie prawa renty w ogóle, po raz

pierwszy - nie zostały normatywnie wyłączone spośród spraw z zakresu

ubezpieczeń społecznych, w których skarga kasacyjna jest dopuszczalna ze

względu na wartość przedmiotu zaskarżenia.

Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie przyjmuje, że sprawa wszczęta w

wyniku wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego rozstrzygającej o prawie

do renty z tytułu niezdolności do pracy, kwestionującego wyłącznie stopień tej

niezdolności, jest sporem o wysokość świadczenia, w którym o dopuszczalności

skargi

kasacyjnej

decyduje

wartość

przedmiotu

zaskarżenia

(por.

np.

postanowienie z 6 listopada 2008 r., II UZ 47/08, OSNP 2010, nr 9-10, poz. 128).

Przyznanie

renty

następuje

po

stwierdzeniu

istnienia

przesłanek

wymienionych w art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Prawo do tego świadczenia

uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy, lecz nie od stopnia tej

niezdolności. Wymiar niezdolności do pracy nabiera znaczenia dopiero na etapie

wyliczenia świadczenia (por. art. 62 pkt 1 i 2 ustawy). Skoro różnicowanie stopnia

niezdolności do pracy nie decyduje o prawie do renty, to sprawa wszczęta

odwołaniem od decyzji rozstrzygającej o prawie do renty z tytułu niezdolności do

pracy, w którym kwestionowany jest wyłącznie stopień niezdolności do pracy, nie

dotyczy "przyznania świadczenia", o którym mowa w art. 398 § 1 k.p.c., lecz jest

sporem o jego wysokość.

W postanowieniu z 7 czerwca 2005 r., II UZ 26/05 (niepublikowane), Sąd

Najwyższy potwierdził, że w sprawie o rentę z tytułu trwałej i całkowitej niezdolności

do pracy w miejsce orzeczonej (przyznanej) okresowej renty z tytułu częściowej

niezdolności do pracy wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi różnica pomiędzy

wypłaconym a żądanym świadczeniem, obliczona za okres jednego roku.

W niniejszej sprawie organ rentowy przyznał ubezpieczonej prawo do renty

z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przysługującej na stałe. Jednocześnie

zaskarżona decyzją odmówił jej prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do

pracy. Przedmiotem sporu nie było zatem przyznanie wnioskodawczyni renty, gdyż

renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy została jej przyznana i jest

wypłacana, lecz sama tylko wysokość tego świadczenia.

Sprawa, w której wniesiono skargę kasacyjną, jest sprawą o prawa

majątkowe, gdyż żądanie ubezpieczonej zmierza do realizacji prawa mającego

bezpośredni wpływ na jej stosunki majątkowe. W sprawach tego rodzaju istnieje

obowiązek oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej (art.

3984 § 2 k.p.c.).

Pełnomocnik skarżącej, wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi

kasacyjnej poprzez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, określiła ją na kwotę

4.840 zł. Kwota ta odpowiada różnicy pomiędzy wysokością obecnie pobieranej przez

wnioskodawczynię renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (około 680 zł) a

hipotetyczną wysokością renty, jaka mogłaby być przyznana skarżącej w przypadku

uznania jej za całkowicie niezdolną do pracy (około 1.100 zł). Różnica ta wynosi 420

zł

miesięcznie. Wartość

przedmiotu

zaskarżenia

została

oznaczona

przez

pełnomocnika skarżącej prawidłowo jako różnica (w skali roku) między dochodzoną

wysokością renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy a przyznaną rentą z tytułu

częściowej niezdolności do pracy. Wskazana wartość przedmiotu zaskarżenia nie

przekracza kwoty dziesięciu tysięcy złotych jako granicy dopuszczalności skargi

kasacyjnej w sprawach o prawa majątkowe z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną na

podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c.

Jednocześnie przyznał pełnomocnikowi skarżącej koszty nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu.