II UK 316/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 316/18 POSTANOWIENIE Dnia 16 lipca 2019 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Beata Gudowska w sprawie z wniosku A. G. ‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (…) Oddział w W. ‎o podleganie ubezpieczeniom społecznym,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 16 lipca 2019 r.,‎skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt III AUa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

2. zasądza od ubezpieczonej na rzecz organu rentowego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 maja 2018 r. Sąd Apelacyjny w (…) uwzględnił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (…) Oddział w W. i zmienił wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 3 grudnia 2015 r. przez ustalenie niepodlegania przez A. G. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania działalności gospodarczej od dnia 1 czerwca 2013 r. Sąd ocenił, że zgłoszona do ubezpieczeń społecznych działalność polegająca na sprzedaży detalicznej przez internet, przynosząca w 2013 r. dochód w kwocie 95,93 zł, a w 2014 r. 27,77 zł, nie miała charakteru zarobkowego, w związku z czym nie stanowiła tytułu ubezpieczenia.W skardze kasacyjnej ubezpieczona zarzuciła błędną wykładnię art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 11 ust. 2, art. 12 ust. 1 i w związku z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.) oraz art. 8 ust. 6 tej ustawy w związku z art. 2 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 584) przez przyjęcie, że "w spornym okresie nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z uwagi na rzekome faktyczne nieprowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej" oraz niewłaściwe zastosowanie art. 6 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej polegające na błędnej ocenie racjonalności rozpoczynania prowadzenia działalności gospodarczej w ostatnim miesiącu ciąży, a także art. 6 k.c. w związku z art. 33 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przez nałożenie na nią ciężaru udowodnienia prowadzenia działalności gospodarczej przeciwko domniemaniu prawdziwości danych wpisanych do CEIDG.

W ocenie skarżącej, Sąd drugiej instancji naruszył także przepisy postępowania, a w szczególności art. 233 § 1 k.p.c. "przez dokonanie oceny zgromadzonego w toku niniejszego postępowania materiału dowodowego w sposób niekompletny, powierzchowny i sprzeczny z zasadami logiki formalnej, w tym całkowicie dowolną jego ocenę".Zdaniem skarżącej istnieje powód przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jako oczywiście uzasadnionej, gdyż zaskarżone orzeczenie zostało wydane w wyniku widocznej bez głębszej analizy prawniczej oczywiście błędnej wykładni art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Skarżąca wskazała na utrwalone w judykaturze stanowisko, że o zarobkowym charakterze działalności gospodarczej nie decyduje rzeczywiste osiągnięcie zysku, lecz wystarcza zamiar jego osiągnięcia oraz kryterium subiektywne w postaci dążenia danego podmiotu do osiągnięcia zarobku przez wykonywanie określonej działalności; ponoszenie strat nie pozbawia statusu działalności gospodarczej.Organ rentowy wniósł o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga od strony wykazania oczywistości naruszenia prawa widocznego przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez wykraczania jednak poza obszar związania Sądu Najwyższego ustalonymi w sprawie faktami i zakazu konfrontowania oceny dowodów (por. art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.). W związku z tym z argumentacji wniosku należy wyłączyć zarzuty opisane w uzasadnieniu wniosku jako naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. i stwierdzić, że niedopuszczalna w zakresie tego zarzutu, skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona.W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, zgodnie z którym rozpoczynanie i utrzymywanie przez rejestrującego działalność gospodarczą stanu, w którym możliwe do osiągnięcia dochody są znikome w relacji do ponoszonych kosztów, wykracza poza normalne granice ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2018 r., II UK 413/27, niepubl.).

Zarejestrowanie natomiast działalności gospodarczej i towarzyszące temu zadeklarowanie nieznajdującej pokrycia w zyskach wysokiej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne, ze świadomością przy tym istnienia przeszkód w prowadzeniu tej działalności, może wskazywać nie na intencję podjęcia i wykonywania zarobkowej działalności gospodarczej o charakterze ciągłym, lecz o włączenie się do systemu ubezpieczeń społecznych w celu uzyskania wysokich świadczeń (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2016 r., I UK 455/15, niepubl. oraz z dnia 6 kwietnia 2017 r., II UK 98/16, niepubl.).Skarżąca prowadziła działalność o pewnych cechach działalności gospodarczej, lecz generującą straty wynikające z marginalnego zakresu przedsięwzięcia oraz opłacania najwyższej zadeklarowanej składki ubezpieczeniowej.

Nie utrzymywała się z prowadzenia tej działalności, co a limine wyłączało możliwość spełnienia się po jej stronie ryzyka ubezpieczenia chorobowego i wyłączało traktowanie jej jako podmiotu ubezpieczenia społecznego. Zgłoszenie w takich okolicznościach akcesu do ubezpieczenia chorobowego wypaczało istotę tego ubezpieczenia, zyskując charakter wykupu ubezpieczenia właściwego dla ubezpieczeń gospodarczych. W tych okolicznościach nie służy uzasadnieniu oczywistości skargi i nie jest przekonujące odwoływanie się przez skarżącą do poglądów orzecznictwa i doktryny w kwestii określenia cechy decydującej o zarobkowym charakterze jako elemencie definicji ustawowej przewidzianej w art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Ostatecznie skarżąca nie wykazała, że zaskarżone orzeczenie jest ewidentnie błędne jako ferowane z oczywistym naruszeniem prawa i z tych przyczyn nie powinno funkcjonować w obrocie prawnym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2008 r., IV CSK 162/08, niepubl.).Mając to na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z orzeczeniem o kosztach przedsądu na podstawie art. 98 § 1 k.p.c.