II UK 316/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 316/11

POSTANOWIENIE

Dnia 13 marca 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar

w sprawie z wniosku M.S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 marca 2012 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 3 sierpnia 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2011 r., Sąd Apelacyjny zmienił, na skutek

apelacji strony pozwanej - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyrok Sądu

Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 grudnia 2009 r. i

oddalił odwołanie wnioskodawczyni M. S. od decyzji organu rentowego z dnia 6

maja 2009 r., odmawiającej przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do

pracy w związku z chorobą zawodową, wobec niespełnienia przesłanek

określonych w art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz.

1227 ze zm.). W ocenie Sądu Apelacyjnego, opinie biegłych lekarzy dermatologa i

alergologa powołanych przez Sąd pierwszej instancji koncentrowały się na istnieniu

choroby

zawodowej,

nie

rozstrzygając

kwestii

niezdolności

do

pracy

wnioskodawczyni w związku z tą chorobą. Sąd drugiej instancji uzupełnił

postępowanie dowodowe, dopuszczając dowód z opinii biegłego lekarza z zakresu

medycyny pracy i dermatologa celem ustalenia czy wnioskodawczyni (mająca

przyznane prawo do renty w związku z chorobą zawodową od dnia 1 listopada

2008 r. do dnia 31 października 2010 r.) po tym dniu jest nadal niezdolna do pracy

zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji w związku z chorobą zawodową.

Wobec jednoznacznej oceny biegłych wyrażonej w opiniach, Sąd drugiej instancji

orzekł, że wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1

ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a tym samym nie spełniła przesłanek do

uzyskania dochodzonego świadczenia.

Powyższy wyrok zaskarżył w całości pełnomocnik wnioskodawczyni i

zarzucając naruszenie prawa materialnego – art. 12 ust. ustawy z dnia 17 grudnia

1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, art. 6 ust 1

pkt 6 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu

wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 167,

poz. 1322 ze zm.), oraz przepisów postępowania - art. 233 i 382 k.p.c., wniósł o

uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu

do ponownego rozpoznania wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania w tym

kosztach zastępstwa procesowego.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniono potrzebą

wykładni „art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS w

związku z art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu

społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zakresie

wykładni pojęcia – niezdolność do pracy”, oraz wykładni art. 382 k.p.c. w kwestii

„zakresu w jakim Sąd drugiej instancji może przeprowadzić postępowanie

dowodowe i zakresu w jakim to postępowanie może stać się podstawą orzeczenia

Sądu drugiej instancji”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wstępnie trzeba przypomnieć, że ograniczenia dopuszczalności wnoszenia

skargi kasacyjnej wynikają z konstytucyjnej roli Sądu Najwyższego w systemie

organów wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z

dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.)

rolą tego Sądu w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości pozostaje zapewnienie w

ramach nadzoru zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądów

powszechnych i wojskowych przez rozpoznawanie kasacji oraz innych środków

odwoławczych, podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne i

rozstrzyganie innych spraw określonych w ustawach. Skarga kasacyjna nie jest

więc (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia

sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na

przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli

prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności

ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, gdy się

weźmie nadto pod uwagę, że Konstytucja w art. 177 ust. 1 gwarantuje jedynie

dwuinstancyjne postępowanie. Ewentualna możliwość dalszego postępowania, w

tym postępowania przed Sądem Najwyższym, stanowi uprawnienie dodatkowe,

które może zostać obwarowane szczególnymi przesłankami, w tym określonymi w

art. 3989 § 1 k.p.c.

Zgodnie z tym przepisem Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli:

1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

3) zachodzi nieważność postępowania lub

4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

W sytuacji gdy podstawą wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania jest

potrzeba wykładni przepisów prawa (tak jak w ocenianej skardze), konieczne jest

określenie, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem,

na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem

rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151). Ponadto

konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie argumentów,

które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej

propozycji interpretacyjnej (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3

listopada 2003 r., II UK 184/03, niepublikowane, z dnia 22 czerwca 2004 r., III UK

103/04, niepublikowane, czy też z dnia 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP

2009 nr 3-4, poz. 43). Konieczne jest także, choćby przykładowe, wskazanie

orzeczeń, w których ten sam przepis prawa byłyby odmiennie wykładany. Wypada

również dodać, że podobnie jak w przypadku gdy podstawą wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania jest występujące w sprawie zagadnienie prawne

(art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), nie zachodzi ona, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już

stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził

swój

pogląd

we

wcześniejszych

orzeczeniach,

brak

nadto

okoliczności

uzasadniających zmianę tego poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNAPiUS – wkładka z 2003 r., nr 13, poz.

5). W okolicznościach sprawy natomiast, uzasadnienie skargi kasacyjnej w istocie

sprowadza się do polemiki z poczynionymi na podstawie opinii biegłych ustaleniami

Sądu drugiej instancji, co do zdolności wnioskodawczyni do pracy zgodnej z

posiadanymi kwalifikacjami. Wnioski biegłych powołanych przez Sąd drugiej

instancji wyrażone w konkluzji opinii były zgodne, a wobec zastrzeżeń co do opinii

biegłego, Sąd dopuścił dodatkowo dowód z uzupełniającej ustnej opinii biegłego z

zakresu medycyny pracy, który podtrzymał swoją wcześniejsza ocenę stanu

zdrowia wnioskodawczyni. W sprawie – wbrew twierdzeniom skargi - nie zachodzi

potrzeba dokonania wykładni art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z FUS w związku z art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 30

października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i

chorób

zawodowych,

definiującego

niezdolność

do

pracy,

ale

w

istocie

zastosowania tych przepisów, a to prawidłowo uczynił Sąd drugiej instancji,

uwzględniając opinie biegłych lekarzy, z których wynikało, że wnioskodawczyni nie

jest obecnie osobą niezdolną do pracy, a zatem niespełniła przesłanek określonych

w art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Na temat pojęcia niezdolności do

pracy, stanowiącej przesłankę nabycia uprawnień rentowych Sąd Najwyższy

wypowiadał

powodujących

się

wielokrotnie,

konieczność

generalnie

pozostawania

uznając,

iż

w

leczeniu

stałym

istnienie

nie

schorzeń

stanowi

samodzielnej przyczyny uznania częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy,

chociaż w pewnych okresach wymaga czasowych zwolnień lekarskich (por.

przykładowo wyrok z dnia 24 sierpnia 2010 r., I UK 64/10 - LEX nr 653663, czy

wyrok z dnia 6 stycznia 2009 r., II UK 125/08 - niepublikowany, w którym przyjęto,

że upośledzenie organizmu nie jest wystarczającą przesłanką przyznania renty, w

sytuacji, gdy mimo tego upośledzenia możliwe jest podjęcie dotychczasowej pracy i

systematyczne leczenie schorzenia).

Nie znajduje także uzasadnienia wskazana w uzasadnieniu przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania potrzeba wykładni art. 382 k.p.c. Przepis ten w

powiązaniu z art. 381 określa podstawę rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji. Z

regulacji tej wynika, że sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału

zebranego

w

postępowaniu

w

pierwszej

instancji

oraz

w

postępowaniu

apelacyjnym, co oznacza uprawnienie tego sądu do ewentualnego uzupełnienie

ustaleń faktycznych zależnie od potrzeby. Postępowanie dowodowe sąd ten

przeprowadza wówczas, gdy jest to celowe w okolicznościach sprawy, tak jak w

ocenianej sprawie. Dotyczy to także dowodu z opinii biegłych - art. 278 k.p.c. (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1997 r., II UKN 131/97, OSNAPiUS 1998

nr 3, poz. 100).

Tym się kierując, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.