II UK 310/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 310/09

POSTANOWIENIE

Dnia 3 lutego 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec

w sprawie z wniosku Z.K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

z udziałem zainteresowanych : E.N., P.P.U.H. H.-P.Sp. z o.o. o przeniesienie

odpowiedzialności za zaległości składkowe,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 lutego 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 2 kwietnia 2009 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny na skutek apelacji

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej Zakładem) zmienił wyrok z dnia

5 czerwca 2008 r. Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i

oddalił odwołanie Z. K. od decyzji Zakładu z dnia 19 sierpnia 2006 r., stwierdzającą,

że wnioskodawca odpowiada za zobowiązania Przedsiębiorstwa ProdukcyjnoUsługowego „H.-P.” Spółki z o.o. wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

Narodowego Funduszu Zdrowia oraz Funduszu Gwarantowanych Świadczeń

Pracowniczych.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił: 1)

naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 116 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia

1997 r. - Ordynacja podatkowa w związku z art. 202 § 5 k.s.h. w związku z art. 61 i art.

746 k.c., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, to jest przyjęcie, że złożona przez

wnioskodawcę w dniu 2 lipca 2001 r. w formie pisemnej rezygnacja z funkcji członka

zarządu Spółki nie wywierała jakiegokolwiek skutku z uwagi na okoliczność, iż nie została

złożona organowi uprawnionemu do jej przyjęcia, jakim było walne zgromadzenie

wspólników, a nadto poprzez przyjęcie, że wykazana została przez Zakład okoliczność, iż

wnioskodawca pełnił funkcję członka zarządu w czasie, w którym powstało

zobowiązanie, oraz że skarżący nie złożył we właściwym terminie wniosku o

ogłoszenie upadłości, mimo iż Spółka w okresie sześciu miesięcy poprzedzających

złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości dokonała spłat wierzytelności na łączną kwotę

przekraczającą 6.300.000 zł; 2) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało

istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6 k.c. w związku z art. 232 zdanie

pierwsze k.p.c. oraz 233 § 1 k.p.c., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, to jest

przyjęcie twierdzeń Zakładu o zaistniałych faktach jako udowodnionych, pomimo braku

przedłożenia na okoliczność udowodnienia tych faktów dowodów je potwierdzających, a

ponadto przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na

naruszeniu zasad logiki formalnej odnośnie relacji pomiędzy ustalonymi w sprawie

dowodami a wyprowadzonymi na ich tle wnioskami oraz przekroczenie granicy

zarzutów stawianych apelowanemu wyrokowi poprzez dokonanie oceny skuteczności

złożonego oświadczenia woli o rezygnacji skarżącego z funkcji członka zarządu, gdy

tymczasem zarzut apelacji dotyczył wyłącznie niezgłoszenia we właściwym czasie wniosku o

ogłoszenie upadłości spółki.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

orzeczenia i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi drugiej instancji do ponownego

rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zmianę poprzez

oddalenie apelacji Zakładu.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniony został jej oczywistą

zasadnością „wobec niewłaściwego zastosowania przez Sąd drugiej instancji art. 116 § 1

ustawy- Ordynacja podatkowa w związku z art. 202 § 5 k.s.h., w związku z art. 746 k.c.

oraz wskazanych przepisów postępowania”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna powinna zawierać

oznaczenie zaskarżonego orzeczenia (pkt 1), przytoczenie podstaw kasacyjnych i

ich uzasadnienie (pkt 2), wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i

jego uzasadnienie (pkt 3) oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia (pkt 4).

Przepis art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. wymaga, aby wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej stanowił odrębny element pisma niezależny od przytoczenia podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia. Uzasadnienie wniosku natomiast powinno

nawiązywać do przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 398 9

§ 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność

postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Spełnienie

wymagania z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. powinno zatem przybrać formę

wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wskaże, jakie występujące

w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadni, dlaczego odpowiadają one

ustawowemu katalogowi przesłanek. Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując

wymogi skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych punktach art. 398 4 § 1 k.p.c.

obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (pkt 2) i

obowiązek przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i

jego uzasadnienia (pkt 3). Chodzi bowiem o dwa odrębne, konstrukcyjne elementy

skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu

Najwyższego na różnych etapach rozpoznawania skargi kasacyjnej. Wniosek o

przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają rozpoznaniu na

etapie „przedsądu”, natomiast przytoczone podstawy kasacyjnej i ich uzasadnienie

oceniane są dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania, w trakcie jej

merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez

skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla

spełnienia wymogu z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do

podstaw kasacyjnych lub ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek

argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach „przedsądu” bada tylko

wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, a nie

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna powinna być w związku z

tym tak zredagowana i skonstruowana, by Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w

jej podstawach lub ich uzasadnieniu pozostałych elementów kreatywnych skargi,

ani tym bardziej się ich domyślać.

Z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na

okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również

wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi

wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz

podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób

oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona, czyli że jej zarzuty są zasadne „na pierwszy rzut oka”

(prima facie) i w sposób oczywisty prowadzą do uznania zaskarżonego wyroku za

błędny i jego wzruszenia (por. między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, niepublikowane i orzeczenia tam powołane).

Jest tak dlatego, że o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, iż jej

podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania koniecznej jest

wykazanie

kwalifikowanej

podstawy

naruszenia

prawa

materialnego

lub

procesowego, na której skarga została oparta, widocznej przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej, bez wdawania się w pogłębioną analizę prawną.

Odwołując się do przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

skarżący ogranicza się wyłącznie do powołania art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w

związku z art. 202 § 5 k.s.h. w związku z art. 746 k.c. oraz „wskazane przepisy

postępowania”, co jest wysoce niewystarczające dla wypełnienia wymogu

wykazania, że wskazana przez niego przesłanka faktycznie występuje. Zarzut

naruszenia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej w ogóle nie został przytoczony w

ramach kasacyjnej podstawy naruszenia prawa materialnego, a gdyby nawet

przyjąć, że skarżącego chodzi o § 2 tego artykułu (na co wskazuje jego powiązanie

z art. 202 § 5 k.s.h. i art. 746 k.c.), to brak jest argumentacji dla możliwości

przyjęcia oczywistej zasadności skargi w sytuacji, gdy w judykaturze Sądu

Najwyższego przyjmuje się, że skoro mandat członka zarządu wygasa również

wskutek złożenia rezygnacji albo odwołania ze składu zarządu (art. 202 § 4 k.s.h.),

oświadczenie woli o rezygnacji, podobnie jak wypowiedzenie zlecenia, wymaga

zakomunikowania innej osobie (art. 746 § 2 k.c. w związku z art. 202 § 5 k.s.h.),

zaś podmiotem zainteresowanym tym oświadczeniem w sensie materialnoprawnym

jest spółka jako osoba prawna, to oświadczenie o rezygnacji, równoznaczne z

wygaśnięciem stosunku organizacyjnego istniejącego między członkiem zarządu a

spółką, nie może być skutecznie złożone zarządowi, który - po myśli art. 210 k.s.h. nie posiada kompetencji do reprezentowania spółki w czynnościach z członkiem

zarządu (por. postanowienie z dnia 19 sierpnia 2004 r., V CK 600/03, LEX nr

359340). Należy również zauważyć, że podstawę zaskarżonego orzeczenia

stanowiło między innymi niekwestionowane przez skarżącego ustalenie, iż zdawał

sobie sprawę z nieskuteczności złożonej rezygnacji, po dniu 2 lipca 2001 r. nadal

był członkiem zarządu, sam siebie za takiego uważał i wykonywał związane z

pełnieniem tej funkcji czynności, w tym złożył wniosek o upadłość spółki.

Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.