II UK 307/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 307/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka

SSA Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Jarosława K., Agnieszki K., Grzegorza K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w W.

z udziałem zainteresowanej M. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

o odpowiedzialność członków zarządu z tytułu nieopłaconych składek,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 3 marca 2011 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawców Agnieszki K., Grzegorza K.

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 kwietnia 2010 r.,

1. odrzuca

skargi

kasacyjne

w

części

rozstrzygnięcia

zawartego w punkcie I. zaskarżonego wyroku;

2. uchyla zaskarżony wyrok w pozostałym zakresie i sprawę

przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i

orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

W decyzji z dnia 13 maja 2005 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w W. orzekł, iż Grzegorz K., jako członek zarządu „M. " Sp. z o.o.,:

odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych

składek na ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2001 r. do stycznia

2002 r., ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych

Świadczeń Pracowniczych za okres od listopada 2001 r. do stycznia 2002 r. - w

kwocie 41.564,43 zł.

W decyzji z dnia 13 maja 2005 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w W. orzekł, iż Agnieszka K., jako członek zarządu „M. " Sp. z o.o.,:

odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych

składek na ubezpieczenia społeczne za marzec, lipiec 2001 r., od września 2001 r.

do stycznia 2002 r., na ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2001 r., od września

2001 r. do stycznia 2002 r. i na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych

Świadczeń Pracowniczych za marzec 2001 r., od września 2001 r. do stycznia

2002 r. - w kwocie 65.313,26 zł.

W decyzji z dnia 13 maja 2005 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w W. orzekł, iż jako członek zarządu „M. " Sp. z o.o., Jarosław K.

odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych

składek na ubezpieczenia społeczne za lipiec 2001 r., od września 2001 r. do

listopada 2001 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres od września 2001 r. do

listopada r. oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń

Pracowniczych od września 2001 r. do listopada 2001 r. - w kwocie 28.857,05 zł.

Po rozpoznaniu odwołań w/w wnioskodawców Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 22 lutego 2008 r. oddalił odwołania.

Z ustaleń Sądu Okręgowego wynika, iż „M. " sp. z o.o. z siedzibą w W., przy

ul. K.[...], została wpisana do KRS w dniu 22 czerwca 2001 r. Do reprezentacji

spółki byli uprawnieni łącznie dwaj członkowie zarządu, a nimi byli: 1) od początku

zarejestrowania spółki do dnia 11 lutego 2002 r., wpisana w KRS jako członek

zarządu, Agnieszka K.; przy czym została odwołana z tej funkcji uchwałą

Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników nr 3 z dnia 18 stycznia 2002 r.; 2)

drugi członek zarządu, wpisany w KRS, w okresie od 9 października 2001 r. do dnia

19 grudnia 2001 r., Jarosław K., powołany uchwałą nr 4 z dnia 27 czerwca 2001 r.

Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników, a odwołany uchwalą nr 1 z 9 listopada

2001 r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników; 3) od dnia 19 grudnia 2001 r.

do dnia 11 lutego 2002 r., wpisany jako członek zarządu, Grzegorz K., powołany

uchwałą nr 1 z 9 listopada 2001 r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników, a

odwołany uchwałą nr 3 z dnia 18 stycznia 2002 r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia

Wspólników.

Za rok 2000 rachunek zysków i strat spółki wykazał stratę w wysokości

85.660,90 zł. Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników w dniu 27 czerwca 2001 r.

uchwaliło, że ponieważ aktywność gospodarcza spółki za siedem miesięcy 2000 r.

przekroczyła sumę kapitału zapasowego, rezerwowych oraz połowę kapitału

zakładowego oraz oczekując poprawy tej sytuacji, pomimo nienajlepszej sytuacji

majątkowo - finansowej spółki, będzie ona nadal kontynuowała swoją działalność

ze względów ekonomicznych i społecznych.

„M. " Sp. z o.o. nie opłacała składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w

wymienionych przez Sąd okresach. W stosunku do spółki nie toczyło się

postępowanie o ogłoszenie upadłości lub postępowanie układowe i jest ona nadal

wpisana do KRS, a jej siedziba mieści się w W. ul. K.[...].

Z dalszych ustaleń Sądu wynika, iż za zaległości składkowe ZUS Oddział w

W. wystawił w 2002 r. tytuły wykonawcze przeciwko spółce. Organ rentowy w toku

egzekucji administracyjnej dokonał zajęcia rachunku bankowego spółki w Deutsche

Bank SA w W. Egzekucja została połączona z egzekucją prowadzoną z tytułu

zaległości podatkowych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - T. Egzekucja z

rachunku bankowego była bezskuteczna, gdyż bank rozwiązał umowę rachunku z

powodu zaniku obrotów na rachunku przez okres ponad 3 miesięcy. Naczelnik

Urzędu Skarbowego W. – T. zwrócił w dniu 30 sierpnia 2002 r. tytuły wykonawcze

informując jednocześnie, że poborca skarbowy ustalił, iż firma pod wskazanym

adresem nie prowadzi działalności, a adres nowej siedziby należy do właściwości

Urzędu Skarbowego w R. Równocześnie podał, że udział w spółce nabył z dniem

18 stycznia 2002 r. Dariusz G. zamieszkały w R. ZUS przesłał w dniu 7 listopada

2002 r. do II Urzędu Skarbowego w R. tytuły wykonawcze, celem przeprowadzenia

egzekucji wobec spółki pod adresem jej siedziby Ł.[...], gmina T. W dniu 28

listopada 2002 r. zostały zwrócone tytuły wykonawcze do ZUS Oddział w W. z

informacją od Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w R., że spółka nie

prowadzi działalności pod wskazanym adresem. Dołączono także informację

dotyczącą wielu innych spółek, które wskazywały jako swoją siedzibę – Ł.[...], a w

trakcie prowadzonych wobec nich egzekucji ustalono, że pod tym adresem

faktycznie nie ma siedziby żadna firma. Na działce, pod wskazanym adresem,

znajduje się stary drewniany dom, w którym nie jest prowadzona żadna działalność.

Mieszka tam inna osoba niż Dariusz G.

W ocenie Sądu Okręgowego odwołania od wszystkich trzech zaskarżonych

decyzji nie były zasadne, gdyż organ rentowy w prowadzonym postępowaniu

egzekucyjnym wobec spółki wyczerpał wszelkie możliwe sposoby egzekucji.

Prowadził egzekucję z rachunku bankowego (nieskuteczną) oraz podejmował

czynności egzekucyjne mające na celu ustalenie innego majątku dłużnika, w

szczególności w siedzibie spółki. Okazało się to także nieskuteczne, gdyż pod

wskazanymi adresami siedzib w W. i w R. nie stwierdzono, aby przedmiotowa

spółka faktycznie miała swoją siedzibę. Sąd uznał zatem, że została spełniona

przesłanka bezskuteczności egzekucji wobec spółki.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji - organ rentowy prawidłowo obciążył

odwołujących się odpowiedzialnością za okresy, gdy pełnili funkcje członków

zarządu, od daty podjęcia uchwał Zgromadzenia Wspólników o powołaniu ich do

tych funkcji, aż do daty podjęcia uchwał. W takiej sytuacji zaistniały podstawy do

obciążenia odpowiedzialnością z tytułu niezapłaconych składek członków zarządu

spółki. Do zapłaty należności z tytułu nieopłaconych składek stosuje się bowiem, w

myśl art. 31 i 32 cytowanej wyżej ustawy, odpowiednio wymienione tam przepisy, w

tym art. 116 ustawy z dnia 29 lipca 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2005

r., nr 8, poz. 60).

W ocenie Sądu Okręgowego istniały podstawy do zgłoszenia wniosku o

upadłość lub o postępowanie układowe z uwagi na złą kondycję finansową spółki

już w końcu 2000 r., po sporządzeniu w pierwszej połowie 2001 r. bilansu za 2000

r. Niewątpliwie w tym czasie spółka nie płaciła już swoich zobowiązań także wobec

innych wierzycieli niż ZUS. Natomiast za marzec i następnie, od lipca 2001 r. do

stycznia 2002 r., doszły również długi z tytułu braku płatności składek do ZUS.

Nawet, gdyby spółka nie miała dużych długów wobec innych wierzycieli, to

uwzględniając fakt równoczesnego posiadania zobowiązań za niezapłacone składki

wobec ZUS, całościowa sytuacja finansowa spółki obligowała członków zarządu do

złożenia wniosku o upadłość lub postępowanie układowe. Z tych względów oddalił

odwołania.

Apelacje od tego wyroku złożyli Grzegorz K. oraz Agnieszka K.

Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w wyroku z dnia 27

kwietnia 2010 r., sygn. Akt [...], w punkcie I. zmienił zaskarżony wyrok i

poprzedzające go decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.:

1) z dnia 13 maja 2005 r. znak: [...] w odniesieniu do Grzegorza K. –

orzekając, że nie ma on obowiązku zapłaty składek nieopłaconych przez „M. "

spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w W. za okres od dnia 19 stycznia 2002

r. do dnia 31 stycznia 2002 r. z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi za ten okres;

2) z dnia 13 maja 2005 r. znak: [...] w odniesieniu do Agnieszki K. –

orzekając, że nie ma ona obowiązku zapłaty składek nieopłaconych przez „M. "

spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w W. za okres od dnia 19 stycznia 2002

r. do dnia 31 stycznia 2002 r. z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi za ten okres.

W punkcie II. wyroku Sąd - w pozostałej części obie apelacje oddalił; natomiast w

punkcie III. sentencji - zasądził od Grzegorza K. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w W. kwotę 1.000 zł, a od Agnieszki K. kwotę 1.700 zł - na

rzecz organu rentowego, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w

postępowaniu apelacyjnym.

Sąd Apelacyjny uznał, że zarzuty apelacji, co do zasady, nie są uzasadnione

poza

jednym,

dotyczącym

czasookresu

odpowiedzialności

apelujących

za

zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością „M. ". Sąd Apelacyjny podzielił

zarówno ustalenia, jakich dokonał Sąd Okręgowy rozpoznający sprawę, jak i

przychylił się oceny prawnej, jaką przeprowadził ten Sąd, rozpoznając odwołania

Grzegorza K. i Agnieszki K.

W ocenie Sądu Apelacyjnego ewentualna decyzja organu ubezpieczeń

społecznych ustalająca wysokość zobowiązania składkowego lub zaległości z tytułu

nieopłaconych w terminie zobowiązań składkowych ma charakter wyłącznie

deklaratoryjny. Oznacza to w szczególności, że zaległości w opłacaniu składek na

ubezpieczenia społeczne powstają każdorazowo w datach zaktualizowania się

obowiązku samoobliczenia i opłacenia składek na te ubezpieczenia w terminach

określonych w przepisach prawa ubezpieczeń społecznych. Skarżący jako

członkowie zarządu spółki wiedzieli, a w każdym razie winni mieć taką wiedzę, o

składanych przez spółkę deklaracjach oraz zaległościach w opłacaniu składek. Tym

samym zarzut dotyczący braku sposobu wyliczenia zaległości z tytułu składek na

ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz

Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych jest bezpodstawny. Sąd Apelacyjny

stwierdził,

że

odpowiedzialność

członków

zarządu

jest

także

ich

odpowiedzialnością solidarną, co wynika z przepisu art. 116 ordynacji podatkowej.

Decyzja o odpowiedzialności członków zarządu ma też charakter konstytutywny.

Jednakże wbrew stanowisku reprezentowanemu przez skarżących, którzy w tej

kwestii powołali się na uchwałę Sądu Najwyższego, zapadłą w składzie siedmiu

sędziów, z dnia 15 października 2009 r. - I UZP 3/09 , nie jest konieczne wydanie

jednej wspólnej decyzji w stosunku do wszystkich członków zarządu i określenie w

niej, iż ich odpowiedzialność jest solidarna. Solidarność tej odpowiedzialności

wynika z przepisów ustawy (art. 116 § 1 ordynacji podatkowe). Zgodnie zaś z tezą

2 tej uchwały „Decyzja, o której mowa w punkcie 1, czyli o przeniesieniu

odpowiedzialności za składki na członków zarządu, powinna być wydana wobec

wszystkich członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością". Oznacza

to, zdaniem Sądu Apelacyjnego, że postępowanie w sprawie przeniesienia

odpowiedzialności na członków zarządu winno być prowadzone przeciwko

wszystkim, a nie jedynie wybranym członkom zarządu, co jest związane z

możliwością regresu osoby, która wykonała zobowiązanie wobec innych członków

zarządu, a ponadto daje możliwość wykazywania przez wszystkich członków

zarządu przesłanek egzoneracyjnych. Sąd wskazał, iż decyzje dotyczące

przeniesienia odpowiedzialności na wszystkich członków zarządu zostały wydane

jednego dnia 13 maja 2005 r., a w toku postępowania sądowego adresaci tych

decyzji byli stronami postępowania, co nie daje podstaw do kwestionowania

wydanych decyzji.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy

nie pozwala na przyjęcie, że organ rentowy nie wykazał bezskuteczności egzekucji

w stosunku do Spółki „M. " Sp. z o.o. W stosunku do płatnika składek - spółki,

prowadzona była egzekucja. Nie doszło do naruszenia przepisu art. 26 § 5 pkt 1

ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 18 tej ustawy i art. 45

k.p.a., w brzmieniu gdy toczyło się postępowanie egzekucyjne. Dotychczasowi

właściciele „M. " Sp. z o.o., w tym Agnieszka K., sprzedali w dniu 18 stycznia 2002

r. swoje udziały w spółce Dariuszowi G. i z tym dniem został odwołany

dotychczasowy zarząd spółki w osobach Agnieszki K. i Grzegorza K. Spółka

została sprzedana mając bardzo wysokie zadłużenia. Powołano wówczas nowy

zarząd.

W KRS w Dziale 4 Sąd Rejestrowy, począwszy od dnia 2 września 2002 r.

do dnia 12 lutego 2003 r., na wniosek Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w W., dokonał 20 wpisów istniejących zaległości składkowych spółki, a i w

toku postępowania sądowego nie było kwestionowane twierdzenie Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych o wysyłaniu do spółki wezwań do zapłaty.

Ani Agnieszka K., ani Grzegorz K., nie wykazali żadnych przesłanek

egzoneracyjnych, wymienionych w przepisie art. 116 Ordynacji podatkowej, a

zatem organ składkowy w sposób uprawniony wydał zaskarżone decyzje.

Jednakże skarżący, co słusznie podniesiono w apelacjach, jedynie do dnia

18 stycznia 2002 r. byli członkami zarządu „M. " Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w W., a zatem Agnieszka K. i Grzegorz K. za okres od 19

stycznia 2002 r. do 31 stycznia 2002 r., nie ponoszą odpowiedzialności za

należności składkowe nie opłacone przez Spółkę.

Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny na mocy art. 386 § 1 k.p.c. i

na zasadzie art. 385 k.p.c. orzekł jak w wyroku.

Wyrok Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

zaskarżyli w całości skargami kasacyjnymi: Grzegorz K. i Agnieszka K.,

zaskarżonemu wyrokowi zarzucając:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 116 § 1 i 2 ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze

zm.) w zw. z art. 26 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. postępowaniu

egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w zw.

z art. 18 PEA w zw. z art. 45 Kodeks postępowania administracyjnego w brzmieniu

sprzed nowelizacji z dnia 11 marca 2005 r. (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze

zm.) w zw. z art. 31 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), poprzez ich

błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla wykazania bezskuteczności

egzekucji nie jest konieczne wszczęcie postępowania egzekucyjnego tj. doręczenie

odpisu tytułu wykonawczego;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 116 § 1 i 2 OP w

zw. z art. 26 § 5 PEA w zw. z art. 18 PEA w zw. z art. 45 KPA w zw. z art. 31 i 32

ustawy systemowej, poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż

w przedmiotowej sprawie można stwierdzić bezskuteczność egzekucji, pomimo

niewszczęcia postępowania egzekucyjnego, braku doręczenia odpisu tytułu

wykonawczego;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 116 § 1 i 2 OP w

zw. z art. 108 OP w zw. z art. 31 i 32 ustawy systemowej, poprzez ich błędną

wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzja rozstrzygająca o odpowiedzialności

członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu składek na

ubezpieczenia

społeczne

oraz

składek

na

Fundusz

Pracy,

Fundusz

Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne nie

musi być wydana wobec wszystkich członków zarządu;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 116 § 1 i 2 OP w

zw. z art. 108 OP w zw. z art. 31 i 32 ustawy systemowej, poprzez ich błędne

zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie członkowie

zarządu mogą ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz składek na

Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na

ubezpieczenie zdrowotne, pomimo niewydania decyzji rozstrzygającej o ich

odpowiedzialności, której adresatami byliby wszyscy członkowie zarządu.

Wskazując na powyższe wnieśli o uchylenie w całości wyroku Sądu

Apelacyjnego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt:[...]) oraz o

uchylenie poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego Wydział Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt.[...]) i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez

uwzględnienie odwołania, tj. uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddział

w

W. -

Inspektorat

P. (nr:[...])

w

przedmiocie

orzeczenia

o

odpowiedzialności skarżących, jako członków zarządu spółki M. Sp. z o.o., za

zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne

oraz fundusz pracy i fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych;

ewentualnie domagali się uchylenia w całości wyroku Sądu Apelacyjnego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt:[...]) oraz o uchylenie

poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych (sygn. akt.[...]) oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi pierwszej instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest częściowo zasadna.

Na wstępie należy wskazać, że nieprawidłowe było zaskarżenie całego

wyroku Sądu Apelacyjnego, ponieważ w punkcie I sentencji wyroku Sąd ten zmienił

wyrok Sądu pierwszej instancji na korzyść skarżących (uwalniając ich od

odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania spółki z tytułu składek), a jedynie w

punkcie II oddalił apelacje.

Warunkiem dopuszczalności zaskarżenia orzeczenia jest istnienie interesu

prawnego skarżącego w tym zaskarżeniu, który występuje w wypadku tzw.

gravamen i polega - najogólniej mówiąc - na niezgodności orzeczenia z żądaniem

zgłoszonym w procesie przez określoną stronę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16

maja 2003 r. w sprawie CKN 382/ 01 - LEX nr 109434, uzasadnienie postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1997 r., I CKN 88/96, OSNC 1997/12/198).

Niedopuszczalne były więc skargi kasacyjne w części, w której zaskarżone

zostało rozstrzygnięcie zawarte w punkcie I. sentencji wyroku Sądu Apelacyjnego.

Orzeczenie Sądu drugiej instancji, zamieszczone w tym punkcie, było korzystne dla

skarżących i zgodne z ich dotychczasowym stanowiskiem prezentowanym w

procesie. Wnioskodawcy nie mieli zatem interesu prawnego w zaskarżeniu wyroku

Sądu Apelacyjnego w tej części. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy z mocy art.

3986 § 3 k.p.c. odrzucił skargi kasacyjne w części zaskarżającej wskazany wyżej

punkt I wyroku Sądu Apelacyjnego.

W pozostałym zakresie skargi kasacyjne podlegały merytorycznej ocenie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w decyzji z dnia 13 maja 2005 r. na

zasadzie art. 116 § 1 i 2 w związku z art. 107 § 1 i 2 ustawy – Ordynacja podatkowa

oraz art. 31 i 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obciążył Agnieszkę

K., jako członka zarządu spółki,

odpowiedzialnością całym jej majątkiem za

zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością „M. " z tytułu nieopłaconych

składek na ubezpieczenia społeczne za okres 03/2001, 07/2001, 09/2001 01/2002, ubezpieczenie zdrowotne za okres 03/2001, 09/2001 - 01/2002, Fundusz

Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 03/2001,

09/2001 - 2002, tj. za: należność główną za ten okres w kwocie 65.313,26 zł;

odsetki za zwłokę, które na dzień 05.05.2005 r. wynoszą 38.486,70 zł, oraz dalsze

odsetki za zwłokę liczone do dnia zapłaty; koszty egzekucyjne w kwocie 4.229,80 zł

i koszty upomnienia w kwocie 76,20 zł.

W stosunku do Grzegorza K. organ rentowy orzekł - na zasadzie art. 116 §

1 i 2 w związku z art. 107 § 1 i 2 ustawy - Ordynacja podatkowa oraz art. 31 i 32

ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, o obciążeniu go jako członka zarządu

odpowiedzialnością całym jego majątkiem za zobowiązania spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością „M. " z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia

społeczne za okres 11/2001 - 01/2002, ubezpieczenie zdrowotne za okres 11/2001

- 01/2002, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

za okres 11/2001 - 01/2002, tj. za: należność główną za ten okres w kwocie

41.564,43 zł; odsetki za zwłokę, które na dzień 05.05.2005 r. wynoszą 22.918,30 zł,

oraz dalsze odsetki za zwłokę liczone do dnia zapłaty; koszty egzekucyjne w

kwocie 2.612,80 zł.

Przytoczone wyżej in extenso decyzje nie zawierają więc określenia, że

wnioskodawcy ponoszą odpowiedzialność solidarną za zobowiązania spółki ani nie

wymieniają innych osób – członków zarządu spółki, których również mogłaby

dotyczyć taka odpowiedzialność solidarna. W tym kontekście należy uznać za

słuszne zarzuty skarg kasacyjnych, że doszło do

naruszenia przepisów prawa

materialnego w postaci art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja

podatkowa (jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art.

108 tej ustawy oraz w związku z art. 31 i 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74

ze zm.), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzja

rozstrzygająca o odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz składek na

Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na

ubezpieczenie zdrowotne nie musi być wydana wobec wszystkich członków

zarządu spółki, jak również – poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie

członkowie zarządu mogą ponosić odpowiedzialność za zobowiązania spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz

składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i

na ubezpieczenie zdrowotne, pomimo niewydania decyzji rozstrzygającej o ich

odpowiedzialności, której adresatami byliby wszyscy członkowie zarządu.

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15 października 2009 r. w sprawie I UZP

3/09 (LEX nr 522965) zajął stanowisko, że za zaległości spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz składek na

Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na

ubezpieczenie zdrowotne członkowie jej zarządu ponoszą odpowiedzialność także

wówczas, gdy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, orzekająca o tej

odpowiedzialności, została wydana po wykreśleniu spółki z Krajowego Rejestru

Sądowego (art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., w związku z art. 31 i art. 32

ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,

jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), a decyzja organu rentowego

powinna być wydana wobec wszystkich członków zarządu spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością.

W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wskazał, że odpowiedzialność

osób trzecich za zobowiązania podatkowe (składkowe), jako uzależniona od

istnienia zobowiązania podatkowego podatnika, ma charakter akcesoryjny i

następczy. Jest to także odpowiedzialność subsydiarna (posiłkowa), ponieważ

wierzyciel w pierwszej kolejności musi dochodzić należności od podatnika. Cechy

te, a szczególnie solidarny charakter odpowiedzialności osób trzecich z

podatnikiem, nie dają podstawy do twierdzenia, że utrata przez podatnika bytu

prawnego powoduje ustanie odpowiedzialności osób trzecich odpowiadających

solidarnie z podatnikiem. Odpowiedzialność członków zarządu spółki, określona w

art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, ma bowiem charakter "wewnętrznie" solidarny, a

więc członkowie zarządu "sami" ponoszą odpowiedzialność solidarną za zaległości

składkowe spółki. Zasada solidarnej odpowiedzialności osób trzecich z podatnikiem

(płatnikiem) nie zmienia tego, że przesłanką odpowiedzialności członków zarządu

jest wykazanie, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części

bezskuteczna. W istocie więc solidarna odpowiedzialność obciąża członków

zarządu, skoro spółka nie dysponuje majątkiem podlegającym egzekucji.

Wskazana subsydiarność odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o.

kształtuje również zasadę ich solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe

spółki, pozwalając określić ją jako "posiłkową odpowiedzialność solidarną". Należy

bowiem zauważyć, że odpowiedzialność członków zarządu może powstać dopiero

wtedy, gdy egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części

bezskuteczna, co zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

13 maja 2009 r., I UZP 4/09 (OSNP 2009 nr 23-24, poz. 319), oznacza sytuację, w

której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że nie zachodzi żadna możliwość

zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki.

Dopiero od tej chwili mogą więc oni ponosić solidarną odpowiedzialność i

jest zrozumiałe, że jest to solidarność między członkami zarządu, o której stanowi

art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, a nie solidarność osób trzecich ze spółką,

ustanowiona w art. 107 § 1 tej ustawy. Warto zresztą zauważyć, że przyjęta

powszechnie w orzecznictwie i doktrynie prawa podatkowego teza, że wynikająca z

art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej zasada solidarnej odpowiedzialności osób

trzecich z dłużnikiem, która odnosi się także do odpowiedzialności członków

zarządu spółki, odwołuje się w istocie rzeczy do sytuacji wykluczającej praktycznie

możliwość jednoczesnego objęcia węzłem solidarności dłużników: członków

zarządu i spółki (art. 366 k.c. w związku z art. 91 ordynacji podatkowej i w związku

z art. 31 i 32 systemie ubezpieczeń społecznych), skoro spółka nie ma już majątku,

z którego mogłaby odpowiadać.

W ocenie Sądu Najwyższego – w przypadku jednak niewykreślenia spółki z

rejestru, jak również nieprowadzenia wobec spółki postępowania upadłościowego,

co wystąpiło w realiach niniejszej sprawy, objętej skargą kasacyjną, możliwe jest

uzyskanie w przyszłości przez spółkę majątku, choćby poprzez wznowienie

działalności

gospodarczej.

Te

okoliczności

uzasadniają

więc

orzeczenie

odpowiedzialności solidarnej członka zarządu spółki nie tylko z pozostałymi

osobami, wchodzącymi w skład zarządu spółki w danym okresie, ale także - ze

spółką. Optymalnym rozwiązaniem byłoby wydanie jednej decyzji dotyczącej

wszystkich członków zarządu spółki z danego okresu. Kwestia ta ma bowiem

znaczenie nie tylko dla wierzyciela, ale także dla dłużników, którzy po uregulowaniu

należności dochodzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, chcieliby

wystąpić wobec pozostałych członków zarządu z roszczeniami regresowymi. Bez

decyzji, określającej zasady odpowiedzialności solidarnej, ani niewskazującej

innych osób, współodpowiedzialnych solidarnie, nie mogliby skutecznie wystąpić z

takim roszczeniem.

Warto też podkreślić, że inne są podstawy solidarnej odpowiedzialności

członków zarządu między sobą i członków zarządu z płatnikiem składek (spółką).

Solidarna odpowiedzialność członków zarządu za zaległości składkowe spółki

powstaje na mocy decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej (art. 108

§ 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 i 32 systemie ubezpieczeń

społecznych). Natomiast spółka odpowiada za zaległości składkowe (własne) z

mocy prawa i w związku z tym również z mocy prawa (art. 107 § 1 w związku z art.

31 i 32 systemie ubezpieczeń społecznych) staje się solidarnie odpowiedzialna z

członkami zarządu, gdy ich odpowiedzialność powstanie wskutek wydania

dotyczącej ich decyzji z art. 108 § 1 ordynacji podatkowej. Do takiego wniosku

prowadzi też koncepcja podwójnej solidarności, do której nawiązał Naczelny Sąd

Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 9 marca 2009 r., I FPS 4/08,

(ONSAiWSA 2009 nr 3, poz. 47), stwierdzając, że "osoby trzecie (tu: członkowie

zarządu spółki z o.o.) ponoszą odpowiedzialność solidarną z podatnikiem za jego,

określone

przepisem

art.

§

i

Ordynacji

podatkowej,

ciężary

publicznoprawne. Ten sam reżim odpowiedzialności, stosownie do art. 116 § 1

Ordynacji podatkowej, obowiązuje także członków zarządu spółki z o.o. Innymi

słowy, regulacje te wskazują, że mamy przy ich stosowaniu do czynienia z

„podwójną solidarnością".

Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej sprawie, przychylił się do poglądu, że

w realiach niniejszej sprawy, decyzja stwierdzająca odpowiedzialność określonego

członka zarządu powinna wskazywać, że jest to odpowiedzialność solidarna z

innymi członkami zarządu oraz ze spółką. Skoro decyzja wydawana na podstawie

art. 116 Ordynacji podatkowej ma charakter konstytutywny, to przed jej wydaniem

w ogóle nie istnieje żadna odpowiedzialność członków zarządu za zaległości

składkowe spółki, zwłaszcza o charakterze solidarnym. Nie może więc być mowy o

dokonywaniu przez organ rentowy wyboru jednego (kilku) z dłużników, bo nie

istnieje

jeszcze

ich

odpowiedzialność

solidarna.

Decyzja

stwierdzająca

odpowiedzialność określonego członka zarządu powinna wskazywać, że jest to

odpowiedzialność solidarna ze spółką i innymi członkami zarządu. Decyzja ta (bez

względu na jej treść) musi dotyczyć wszystkich członków zarządu i spółki, w

przeciwnym wypadku jest niezgodna z prawem. Niewydanie przez organ rentowy

decyzji w stosunku do któregokolwiek z członków zarządu spółki, wyklucza

możliwość dochodzenia przez osoby obciążone, które spełniły świadczenie

względem

Zakładu

przysługujących

im

Ubezpieczeń

wobec

innych

Społecznych,

członków

roszczeń

zarządu

(art.

regresowych

k.c.).

Z

konstytutywnego charakteru decyzji wynika bowiem, że brak decyzji oznacza brak

odpowiedzialności (solidarnej).

Z odesłania zawartego w art. 91 Ordynacji

podatkowej do art. 366 § 1 i art. 369 k.c. wynika, że wierzyciel (organ rentowy)

może dokonać wyboru dłużnika (członka zarządu), od którego będzie dochodził

zaspokojenia wierzytelności, dopiero po powstaniu solidarnego zobowiązania (a

zatem po wydaniu decyzji w trybie art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej). Również w

wyroku z 9 czerwca 2010 r. w sprawie II UK 37/10 (LEX nr 611412) Sąd Najwyższy

potwierdził, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe,

a więc i składkowe ma charakter konstytutywny. Odpowiedzialność osoby trzeciej

powstaje zatem dopiero w dniu wydania i doręczenia decyzji i wtedy otwiera się

możliwość egzekwowania zobowiązania określonego tą decyzją.

W ocenie Sądu Najwyższego, odnosząc przedstawione wyżej konstatacje do

realiów niniejszej sprawy, należy uznać, że decyzje Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych dotyczące Grzegorza K. i Agnieszki K., nie były prawidłowe, gdyż nie

określały odpowiedzialności solidarnej tych osób z pozostałymi członkami zarządu

spółki w spornych okresach, a ponadto nie wymieniały w decyzji wszystkich osób,

wchodzących w skład zarządu spółki „M.”. Zwrócić bowiem należy uwagę, że z

odpisu rejestru spółki wynika, iż w okresach, których dotyczą decyzje ZUS, było

więcej

członków

zarządu

spółki

-

niż

osób,

objętych

przedmiotowym

postępowaniem przed Sądami pierwszej i drugiej instancji. Judykatura Sądu

Najwyższego wskazuje, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powinna

wymieniać wszystkich członków zarządu, ponoszących odpowiedzialności za

składki z danego okresu. Z tego względu decyzja kończąca to postępowanie

powinna rozstrzygać (pozytywnie lub negatywnie) o odpowiedzialności wszystkich

(tak określonych) członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Spowodowało to konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego i

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Nie są natomiast przekonujące pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Sąd

Najwyższy w wyroku z dnia 14 kwietnia 2010 r. w sprawie III UK 83/09 (LEX nr

602074) potwierdził stanowisko, iż o bezskuteczności egzekucji mówić można w

sytuacji, w której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, iż nie zachodzi żadna możliwość

zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki.

Art. 116 Ordynacji podatkowej stanowi expressis verbis o bezskuteczności

egzekucji także „w części", co oznacza, że egzekucja może być bezskuteczna

także w sytuacji częściowego zaspokojenia wierzytelności. W takim bowiem

wypadku egzekucja jest bezskuteczna co do tych roszczeń, które zostały

niezaspokojone. Za tę część odpowiedzialność może i powinien ponosić członek

zarządu, który doprowadził swym działaniem lub zaniechaniem do powstania

zaległości.

Również z uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2009 r.,

I UZP 4/09, wynika, że o bezskuteczności egzekucji mówić można w sytuacji, „w

której nie ma jakichkolwiek wątpliwości, iż nie zachodzi żadna możliwość

zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku spółki".

Ze stanowiskiem tym w pełni zgadza się Sąd Najwyższy rozpatrujący niniejszą

sprawę. Chodzi bowiem o formalne potwierdzenie, że z majątku podmiotu, który

zalega ze składkami, nie ma już żadnej możliwości ich wyegzekwowania.

Organ rentowy nie jest uprawniony do samodzielnego - z pominięciem trybu

egzekucji administracyjnej lub sądowej - decydowania o bezskuteczności egzekucji

zaległości składkowej w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie może

zatem poprzestać na wynikach własnego postępowania kontrolnego i opartej na

nich ocenie kondycji spółki oraz możliwości zaspokojenia wierzytelności z majątku

dłużnika. Niewystarczające dla przyjęcia odpowiedzialności członka zarządu za

zaległości spółki z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest również

powoływanie się na stwierdzoną przez organ egzekucyjny bezskuteczność działań

egzekucyjnych podejmowanych wobec dłużnika na rzecz innych wierzycieli.

Odpowiedzialność członka zarządu spółki kapitałowej przewidziana w art. 116

Ordynacji podatkowej musi być traktowana jako ostateczne zaspokojenie roszczeń

wierzycieli publicznoprawnych przeciwko spółce. Brak jest podstaw do uznania, że

mają oni prawo zaspokoić się z majątku członków zarządu, jeżeli jest to możliwe z

majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji jest zatem stanem, w którym z majątku

danego podmiotu nie da się uzyskać zaspokojenia całości lub części należności.

Nie jest więc stanem niezmiennym, wobec czego nie można wykluczyć, iż ze

względu

na

różne

okoliczności,

które

mogą

powstać

po

stwierdzonej

bezskuteczności egzekucji innych wierzycieli, należności publicznoprawne mogą

być jednak zaspokojone z majątku spółki. W konsekwencji tego bezskuteczność

egzekucji, jako przesłanka odpowiedzialności składkowej członka zarządu spółki,

powinna być stwierdzona w postępowaniu w sprawie egzekucji tej właśnie

należności i to jeszcze zanim zostanie wydana decyzja stwierdzająca tę

odpowiedzialność. Sąd Najwyższy podkreślił jednak, w cytowanej ostatnio

uchwale, że bezskuteczność egzekucji,

rozumiana jako brak możliwości

przymusowego zaspokojenia wierzyciela publicznoprawnego w toku wszczętej i

przeprowadzonej przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku

spółki może być wykazana nie tylko na podstawie postanowienia o umorzeniu

postępowania egzekucyjnego, ale także w inny sposób. Bezskuteczność egzekucji

stwierdza

się

na

podstawie

okoliczności

wynikających

z

czynności

przeprowadzonych w postępowaniu egzekucyjnym, a udowodnienie spełnienia tej

przesłanki należy do organu właściwego w sprawach ubezpieczeń społecznych.

Należy dodać, że wykazanie bezskuteczności egzekucji może nastąpić w każdej

fazie postępowania egzekucyjnego.

Również w wyroku z dnia 24 lutego 2010 r. w sprawie II UK 209/09 (LEX nr

590243) Sąd Najwyższy uznał, że art. 116 Ordynacji podatkowej, mający z mocy

art. 31 i 32 ustawy z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zastosowanie do

składek na ubezpieczenie i inne fundusze, podobnie jak art. 299 k.s.h., chroni

prawa wierzyciela niewypłacalnej spółki i w tym celu wprowadza odpowiedzialność

członków jej zarządu. Odpowiedzialność ta byłaby iluzoryczna, gdyby przepis

interpretować w ten sposób, że odpowiedzialność członka zarządu była

uzależniona od bezskuteczności egzekucji wyłącznie w całości.

Na organie podatkowym spoczywa obowiązek wykazania przesłanek

pozytywnych, tj. pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania

zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość

podatkową spółki oraz bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce, natomiast

ciężar wskazania jakiejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności

(przesłanki negatywnej) spoczywa na członku zarządu.

W ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w

administracji (jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) rozróżnia

się postępowanie egzekucyjne oraz egzekucję administracyjną. Egzekucja

administracyjna

odbywa

się

w

ramach

postępowania

egzekucyjnego.

Administracyjne postępowanie egzekucyjne obejmuje, oprócz stosowania środków

egzekucyjnych, także inne czynności procesowe, podejmowane przez podmioty

inne niż organ egzekucyjny, np. przez wierzyciela. Prowadzona w ramach tego

postępowania egzekucja administracyjna oznacza stosowanie przez powołane do

tego organy egzekucyjne konkretnych środków egzekucyjnych. W konsekwencji

różne

są

momenty

wszczęcia

postępowania

egzekucyjnego

i

egzekucji.

Postępowanie egzekucyjne wszczynane jest więc wcześniej niż sama egzekucja.

Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje w dniu doręczenia organowi

egzekucyjnemu

przez

wierzyciela

wniosku

o

wszczęcie

postępowania

egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, a jeśli wierzyciel jest jednocześnie

organem egzekucyjnym - w dniu wystawienia przezeń tytułu wykonawczego (art. 61

§ 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w

administracji). Natomiast wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą

zaistnienia jednego z wymienionych w art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu

egzekucyjnym w administracji zdarzeń, tj. doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu

wykonawczego albo doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o

zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło

przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Oba warunki

wszczęcia egzekucji administracyjnej wymienione są na zasadzie alternatywy

rozłącznej, zatem wystarczające jest spełnienie jednego z nich, by uznać, że doszło

do owego wszczęcia.

Przenosząc powyższe wyjaśnienia na płaszczyznę niniejszego sporu należy

stwierdzić, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako wierzyciel działający w

interesie Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, podjął inicjatywę zmierzającą do

zaspokojenia przedmiotowej wierzytelności składkowej w drodze postępowania

egzekucyjnego. Organ rentowy w toku egzekucji administracyjnej dokonał zajęcia

rachunku bankowego spółki w Deutsche Bank

SA w W. Egzekucja została

połączona z egzekucją prowadzoną z tytułu zaległości podatkowych przez

Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - T. Egzekucja z rachunku bankowego była

bezskuteczna, gdyż bank rozwiązał umowę rachunku z powodu zaniku obrotów na

rachunku przez okres ponad 3 miesięcy. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. – T.

zwrócił w dniu 30 sierpnia 2002 r. tytuły wykonawcze informując jednocześnie, że

poborca skarbowy ustalił, iż firma pod wskazanym adresem nie prowadzi

działalności, a adres nowej siedziby należy do właściwości Urzędu Skarbowego w

R. Równocześnie podał, że udział w spółce nabył z dniem 18 stycznia 2002 r.

Dariusz G. zamieszkały w R. ZUS przesłał w dniu 7 listopada 2002 r. do II Urzędu

Skarbowego w R. tytuły wykonawcze celem przeprowadzenia egzekucji wobec

spółki pod adresem jej siedziby Ł.[...], gmina T. W dniu 28 listopada 2002 r. zostały

zwrócone tytuły wykonawcze do ZUS Oddziału w W. z informacją od Naczelnika

Drugiego Urzędu Skarbowego w R., że spółka nie prowadzi działalności pod

wskazanym adresem. Dołączono także informację dotyczącą wielu innych spółek,

które wskazywały jako swoją siedzibę – Ł.[...], a w trakcie prowadzonych wobec

nich egzekucji ustalono, że pod tym adresem faktycznie nie ma siedziby żadna

firma. Na działce, pod wskazanym adresem, znajduje się stary drewniany dom, w

którym nie jest prowadzona żadna działalność. Mieszka tam inna osoba niż Dariusz

G. Wbrew zarzutom skarżącej doszło zatem do wszczęcia postępowania

egzekucyjnego odnośnie do przedmiotowej zaległości składkowej. Rzeczą Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych pozostawało zatem wykazanie - przed wydaniem decyzji

o

odpowiedzialności

członków

zarządu

spółki

za

zaistniałą

zaległość

-

bezskuteczności egzekucji należności z majątku dłużnika w ramach tego

postępowania i to niekoniecznie poprzez uzyskanie postanowienia o umorzeniu

postępowania egzekucyjnego, ale także innymi środkami. Dowody bezskuteczności

egzekucji mogą zaś dotyczyć każdej fazy postępowania, również tej początkowej. Z

taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszym przypadku. Z dokonanych przez

Sąd drugiej instancji i w świetle art. 39813 § 2 k.p.c. wiążących dla Sądu

Najwyższego ustaleń wynika bowiem, że czynności egzekucyjne skierowane do

rachunku bankowego spółki okazały się nieskuteczne z uwagi na brak środków

pieniężnych na koncie. Próba skierowania egzekucji do ruchomości dłużnika

zakończyła się niepowodzeniem ze względu na to, że wskazany w tytułach

wykonawczych adres siedziby firmy był nieaktualny, a inny adres, podany przez

spółkę, okazał się fikcyjny. Wobec niemożności doręczenia dłużnikowi odpisów

tytułów wykonawczych lub zawiadomienia o zajęciu wierzytelności niemożliwe było

więc wszczęcie samej egzekucji administracyjnej w rozumieniu cytowanych

wcześniej przepisów. W konsekwencji - zwrócono wierzycielowi tytuły wykonawcze.

W kontekście powyższych ustaleń trudno żądać od Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych dodatkowych dowodów bezskuteczności egzekucji dochodzonej

zaległości

składkowej,

skoro

niemożność

uzyskania

nawet

częściowego

zaspokojenia wierzyciela publicznoprawnego z jakiegokolwiek składnika majątku

dłużnika istniała już w chwili złożenia wniosku egzekucyjnego, a nieujawnienie

przez spółkę nowej, faktycznej siedziby wykluczyło skuteczne wszczęcie egzekucji.

Nie można też podnosić zarzutu nieskierowania czynności egzekucyjnych do

majątku, jaki ewentualnie mógłby znajdować się w nowej siedzibie dłużnika, jeżeli

fakt zmiany siedziby spółki nie został zgłoszony do Krajowego Rejestru Sądowego,

ani w inny sposób zakomunikowany organowi egzekucyjnemu.

Sumując

Apelacyjnego

w

powyższe

rozważania

kwestii

zaistnienia

należy

w

podzielić

niniejszej

stanowisko

sprawie

tej

Sądu

przesłanki

odpowiedzialności skarżących, jako członków zarządu spółki, za powstałą

zaległość składkową, jaką jest bezskuteczność egzekucji tejże zaległości.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w

sentencji wyroku na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. i art. 108 § 2 k.p.c. w związku

art. 398 21 k.p.c.