II UK 305/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 305/13 POSTANOWIENIE Dnia 8 listopada 2013 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Kuźniar w sprawie z wniosku D. J.-O.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w L.‎o emeryturę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 8 listopada 2013 r.,‎skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 7 grudnia 2012 r., sygn. akt III AUa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i nie obciąża wnioskodawcy kosztami postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2012 r., III AUa […], Sąd Apelacyjny w […] oddalił apelację wnioskodawcy D. J.-O. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w L., którym oddalono jego odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia 20 lutego 2012 r., odmawiającej przyznania prawa do emerytury górniczej, gdyż wnioskodawca nie legitymował się 25 letnim okresem pracy górniczej i w związku z tym nie spełnił przesłanek określonych w art. 50a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny wskazał, że zgodnie z obecnie obowiązującym art. 50c ustawy o emeryturach i rentach z FUS, funkcja zakładowego społecznego inspektora pracy nie jest traktowana jako równorzędna z pracą górniczą, a okres pełnienia takiej funkcji nie podlega zaliczeniu do okresów pracy górniczej, o których mowa w art. 50a tej ustawy.W skardze kasacyjnej od tego wyroku, zaskarżając go w całości, pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 50a ust. 2, 50c ust. 1 pkt 1, oraz 50d ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, oraz przepisów postępowania – art. 382 i 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., oraz art. 382 k.p.c. w związku z art. 391 § 1, 227 i 233 § 1 k.p.c., wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji, wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego.Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniono potrzebą wykładni „art. 50a ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w kontekście przepisu art. 50e ust. 2 ustawy na tle nieobowiązującego już przepisu art. 36 ust. 3 ustawy w ówczesnym brzmieniu (…)”, a także wskazaną w uzasadnieniu wniosku oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej.W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu rentowego wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie wraz z orzeczeniem o kosztach zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wstępnie trzeba przypomnieć, że ograniczenia dopuszczalności wnoszenia skargi kasacyjnej wynikają z konstytucyjnej roli Sądu Najwyższego w systemie organów wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) rolą tego Sądu w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości pozostaje zapewnienie w ramach nadzoru zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i wojskowych przez rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych, podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne i rozstrzyganie innych spraw określonych w ustawach.

Skarga kasacyjna nie jest więc (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, gdy się weźmie nadto pod uwagę, że Konstytucja w art. 177 ust. 1 gwarantuje jedynie dwuinstancyjne postępowanie. Ewentualna możliwość dalszego postępowania, w tym postępowania przed Sądem Najwyższym, stanowi uprawnienie dodatkowe, które może zostać obwarowane szczególnymi przesłankami, w tym określonymi w art. 3989 § 1 k.p.c.Zgodnie z tym przepisem Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli:1)w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,2)istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,3)zachodzi nieważność postępowania lub4)skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.Za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu cytowanego przepisu uznaje się zagadnienie dotychczas niewyjaśnione i nierozwiązane w orzecznictwie, a więc cechujące się nowością i którego rozstrzygnięcie może sprzyjać rozwojowi prawa.

W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że powołanie się na tę okoliczność wymaga, obok sformułowania tego zagadnienia, także przytoczenia związanych z nim konkretnych przepisów prawnych, wskazania, dlaczego jest ono istotne oraz przedstawienia argumentacji wskazującej na rozbieżne oceny prawne (por. postanowienia: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 nr 1, poz. 11, z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, poz. 51, z dnia 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, Lex nr 180 841). W sytuacji gdy podstawą wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania jest potrzeba wykładni przepisów prawa, konieczne jest określenie, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN 2002 nr 7, s. 10).

Wypada również dodać, że podobnie jak w przypadku gdy podstawą wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest występujące w sprawie zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), nie zachodzi ona, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, brak nadto okoliczności uzasadniających zmianę tego poglądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNAPiUS – wkładka z 2003 r. nr 13, poz. 5).Wskazana w skardze kasacyjnej „potrzeba wykładni art. 50a ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w kontekście przepisu art. 50e ust. 2 ustawy” nie znajduje uzasadnienia.

Dokonując wykładni art. 50e ust 2 Sąd drugiej instancji słusznie wskazał, że w wymienionych w tym przepisie kategoriach zatrudnienia nie mieści się pełnienie funkcji zakładowego społecznego inspektora pracy. Nie wymaga także wykładni Sądu Najwyższego definicja pracy górniczej z art. 50c ust. 1, należy bowiem zauważyć, że obecna definicja pracy górniczej z art. 50c ust. 1 ustawy stanowi w punktach od 1 - 9 powtórzenie regulacji z uchylonego art. 36 ust. 1 pkt 1-9. Pomija natomiast zatrudnienie określone uprzednio w art. 36 ust. 1 pkt 10 - 12, w tym zatrudnienie w urzędach górniczych, jeżeli zatrudnienie było związane z wykonywaniem czynności inspekcyjno-technicznych w kopalniach, przedsiębiorstwach i innych podmiotach określonych w pkt 1-4.

Nowelizacja przepisów eliminuje zatem z pojęcia pracy górniczej zatrudnienie na stanowiskach związanych z wykonywaniem czynności administracyjno - technicznych, co nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych. Za wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2011 r., I PK 43/11 (niepublikowany), warto też wskazać, że jednoczesne uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania występującymi w sprawie wątpliwościami prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów) generalnie wyklucza możliwość oczywistej zasadności skargi.

Przesłanki uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawarte w pkt 1 i 4 art. 3989 § 1 k.p.c. wzajemnie się krzyżują i wykluczają możliwość przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zarówno z uwagi na interes publiczny (pkt 1 powołanego przepisu), jak i prywatny skarżącego (pkt 4 powołanego przepisu). Trudno sobie bowiem wyobrazić sytuację, w której wyrok jest oczywiście wadliwy a jednocześnie w sprawie występuje tak poważna wątpliwość prawna, że wymaga interwencji i rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy.

Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.O kosztach orzeczono z mocy art. 102 k.p.c. aw