II UK 287/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 287/04

POSTANOWIENIE

Dnia 13 maja 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Andrzej Wasilewski

w sprawie z wniosku M. J.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B.

o rentę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 maja 2005 r.,

kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w G.

z dnia 19 sierpnia 2004 r., sygn. akt III AUa …/03,

odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w G. wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2004 r. (III AUa ../03)

oddalił apelację wnioskodawczyni – M. J. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 13 maja 2003 r. (VII U …/02)

oddalającego jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział

w B. z dnia 9 sierpnia 2002 r. odmawiającej wnioskodawczyni prawa do

świadczenia rentowego.

W kasacji od powyższego wyroku Sąd Apelacyjny w G. wyrokiem z dnia 19

sierpnia 2004 r. pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił naruszenie: po pierwsze –

art. 5 k.p.c. poprzez nieudzielenie wnioskodawczyni, „występującej dotychczas bez

profesjonalnego

pełnomocnika,

potrzebnych

wskazówek

co

do

czynności

procesowych oraz nie pouczenie jej o skutkach prawnych tych czynności i skutkach

zaniedbań”; po drugie – art. 316 § 1, art. 278, art. 233 § 1 i art. 227 k.p.c. „poprzez

nie rozważenie w sposób wszechstronny zebranego materiału dowodowego oraz

poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego zgłoszonego przez ubezpieczoną

(...)”. Równocześnie, jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie kasacji do

rozpoznania pełnomocnik wnioskodawczyni wskazał konieczność rozstrzygnięcia

istotnego zagadnienia prawnego, „czy Sąd odwoławczy ma obowiązek udzielania

stronom postępowania występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego

potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o

skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (...)”, a także – w

przypadku twierdzącej odpowiedzi na to pytanie – wyjaśnienia, „czy nadal aktualny

jest pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 03.12.1997 r., sygn. akt I

CKN 336/97, Prok. I Pr. 1998/7-8/43, że naruszenie przepisu art. 5 k.p.c. stanowi

uchybienie procesowe, które uzasadnia zarzut kasacyjny w ramach podstawy z art.

3931 pkt 2 k.p.c., jeżeli in concreto zachodziła potrzeba udzielenia stronie pouczeń i

wskazówek.” W konsekwencji, w kasacji sformułowany został wniosek o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku do

ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego z

urzędu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja powinna czynić zadość szczególnym wymaganiom formalnym

określonym w art. 3933 k.p.c., w tym – poza przytoczeniem podstaw kasacyjnych i

ich uzasadnienia – powinna ona zawierać także „przedstawienie okoliczności

uzasadniających jej rozpoznanie” (art. 3933 § 1 pkt. 3 k.p.c.), które stanowią

odrębny element formalny kasacji jako pisma procesowego. Oznacza to w

szczególności, że w kasacji należy wykazać (sic!), iż w sprawie, której ona dotyczy,

bądź „występuje istotne zagadnienie prawne” (art. 393 § 1 pkt 1 k.p.c.– a contrario),

bądź „istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie” (art. 393 § 1 pkt. 2

k.p.c. – a contrario), bądź też „zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo”

albo „zachodzi nieważność postępowania” (art. 393 § 2 k.p.c.). Wnoszący kasację

nie może przy tym ograniczyć się do powtórzenia w jej treści jednego lub kilku

ustawowych

sformułowań, do którego lub których pragnie nawiązać, jako do

„okoliczności uzasadniającej rozpoznanie kasacji”, lecz obowiązany jest do

profesjonalnego

prawniczego

uzasadnienia

wskazanej

lub

wskazanych

„okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji” i to w kontekście okoliczności

faktycznych i prawnych tej sprawy, której kasacja ta dotyczy. Nie spełnienie tego

wymagania kasacji stanowi tzw. brak istotny kasacji, bowiem kasacja taka nie czyni

zadość wymaganiu formalnemu określonemu w art. 393 3 § 1 pkt 3 k.p.c., a to w

konsekwencji skutkować musi jej odmową jej przyjęcia do rozpoznania. Wymaganiu

temu w żadnym razie nie czyni zadość lakoniczne sformułowanie w petitum kasacji

– jak to ma miejsce w niniejszej sprawie – na konieczność rozstrzygnięcia istotnego

zagadnienia prawnego, „czy Sąd odwoławczy ma obowiązek udzielania stronom

postępowania występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego

potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o

skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (...)”, a także – w

przypadku twierdzącej odpowiedzi na to pytanie – wyjaśnienia, „czy nadal aktualny

jest pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 03.12.1997 r., sygn. akt I

CKN 336/97, Prok. I Pr. 1998/7-8/43, że naruszenie przepisu art. 5 k.p.c. stanowi

uchybienie procesowe, które uzasadnia zarzut kasacyjny w ramach podstawy z art.

3931 pkt 2 k.p.c., jeżeli in concreto zachodziła potrzeba udzielenia stronie pouczeń i

wskazówek.”

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 7 § 1

k.p.c. w związku z art. 393 § 1 pkt 3 k.p.c. oraz art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004

r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) orzekł jak w

sentencji.

Teza:

Nie czyni zadość wymaganiu ‘przedstawienia okoliczności uzasadniających

przyjęcie kasacji do rozpoznania’ (art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c.) lakoniczne na

konieczność

rozstrzygnięcia

istotnego

zagadnienia

prawnego,

„czy

Sąd

odwoławczy ma obowiązek udzielania stronom postępowania występującym w

sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do

czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i

skutkach zaniedbań (...)”, a także – w przypadku twierdzącej odpowiedzi na to

pytanie – wyjaśnienia, „czy nadal aktualny jest pogląd Sądu Najwyższego wyrażony

w wyroku z dnia 03.12.1997 r., sygn. akt I CKN 336/97, Prok. I Pr. 1998/7-8/43, że

naruszenie przepisu art. 5 k.p.c. stanowi uchybienie procesowe, które uzasadnia

zarzut kasacyjny w ramach podstawy z art. 3931 pkt 2 k.p.c., jeżeli in concreto

zachodziła potrzeba udzielenia stronie pouczeń i wskazówek.”