II UK 274/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 274/11

POSTANOWIENIE

Dnia 22 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z wniosku W. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o emeryturę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 22 lutego 2012 r.,

na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego […] z

dnia 27 maja 2011 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 27 maja 2011 r. Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację wnioskodawcy W. S. od wyroku Sądu

Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 listopada 2010 r.

oddalającego jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia

6 maja 2010 r. odmawiającej mu prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu

pracy w warunkach szczególnych.

W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że wnioskodawca składając

wniosek o emeryturę i w dniu wydania zaskarżonej decyzji, a także w toku

postępowania sądowego pozostawał w zatrudnieniu i nie rozwiązał stosunku pracy

łączącego go z „Przedsiębiorstwem Robót Inżynieryjnych P.". Tym samym nie

spełnił warunków z art. 184 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr

153, poz. 1227 ze zm.). Według Sądu Apelacyjnego, dotychczasowy stosunek

pracy wnioskodawcy z tym pracodawcą nie został przerwany, a podpisanie przez

strony w dniu 1 kwietnia 2010 r. dokumentu nazwanego „umową o pracę" stanowiło

jedynie czynność fikcyjną dokonaną wyłącznie na użytek uzyskania emerytury

przez wnioskodawcę. To na potrzeby postępowania przed organem rentowym

sporządzony został również dokument nazwany „świadectwem pracy" z dnia 31

marca 2010 r. Tymczasem, wbrew jego deklaracji, stosunek pracy pomiędzy tymi

stronami nie został przerwany, lecz trwał nadal jako to samo zatrudnienie.

Wnioskodawca chciał zatem przejść na wcześniejszą emeryturę bez rozwiązania

stosunku pracy, jak tego wymaga expressis verbis art. 184 ust. 2 ustawy o

emeryturach i rentach z FUS, ponieważ przez cały czas pozostawał w tym samym

zatrudnieniu. Wprawdzie dla uzyskania emerytury w obniżonym wieku nie jest

konieczne niepozostawanie w zatrudnieniu, ale wymagane jest rzeczywiste

rozwiązanie stosunku pracy i spełnienie pozostałych przesłanek do przyznania tej

emerytury. Tymczasem ubezpieczony nie rozwiązał stosunku pracy, co wykluczało

przyznanie mu powyższej emerytury.

W skardze kasacyjnej wnioskodawca zarzucił naruszenie następujących

przepisów: 1/ art. 83 § 1 k.c. przez: a) jego błędną wykładnię polegającą na

uznaniu, że istnienie po stronie stron stosunku prawnego obok zamiaru wywołania

skutków prawnych rozwiązania umowy o pracę innego zamiaru (celu) w postaci

umożliwienia skarżącemu uzyskania prawa do emerytury jest wystarczające dla

stwierdzenia pozorności czynności prawnej, b) jego niewłaściwe zastosowanie

pomimo nieustalenia okoliczności faktycznych, związanych ze zgodnym zamiarem

niewywoływania skutków prawnych porozumienia o rozwiązaniu łączącej strony

umowy o pracę, „a w konsekwencji – braku w ustalonym przez Sąd stanie

faktycznym przesłanek do zastosowania przepisu art. 83 § 1 k.c.”, 2/ błędnej

wykładni art. 184 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS polegające na

przyjęciu, że warunkiem, od którego zależy przyznanie emerytury na zasadach

określonych w tym przepisie, jest rozwiązanie stosunku pracy z dotychczasowym

pracodawcą, rozumiane jako zachowanie dłuższej przerwy pomiędzy rozwiązanym

a nowo nawiązanym stosunkiem pracy, co skutkowało niezastosowaniem

przedmiotowego przepisu, 3/ art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c.,

polegające na niewyjaśnieniu podstawy prawnej wyroku w zakresie art. 83 § 1 k.c.,

co czyni niemożliwym dokonanie pełnej kontroli w zakresie prawidłowości jego

wykładni i zastosowania. Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi

kasacyjnej

do

rozpoznania

wskazano

na

istotne

zagadnienie

prawne

sprowadzające się do pytania: „czy nawiązanie z dotychczasowym pracodawcą

nowego stosunku pracy, bezpośrednio po rozwiązaniu poprzedniego, powoduje, iż

nie doszło do ‘rozwiązania stosunku pracy’ w rozumieniu art. 184 ust. 2 ustawy o

emeryturach i rentach z FUS, a tym samym następuje zdekompletowanie

warunków przejścia na emeryturę w wieku obniżonym, przy założeniu, że spełnione

zostały pozostałe przesłanki z art. 184 ust. 1 i 2?”. Skarga jest ponadto oczywiście

uzasadniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Oczywiście nieuzasadniona skarga kasacyjna nie nadawała się do przyjęcia

jej rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów,

zachodzi

nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że

zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie,

a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że ze względu na

sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi kasacyjnej

przez Sąd Najwyższy.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, zaskarżonemu wyrokowi nie sposób

postawić zarzutów oczywistego, tj. kwalifikowanego naruszenia podstaw skargi

kasacyjnej, które byłyby widoczne od razu bez wnikania w szczegóły sprawy i bez

potrzeby szczegółowej analizy prawnej lub prawniczej i wskazywałby na oczywistą

zasadność wniesionej skargi kasacyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274).

Przeciwnie, wobec ewidentnego i precyzyjnego ustalenia, że nie doszło do

rzeczywistego rozwiązania (przerwania) stosunku pracy, będącego zobowiązaniem

wzajemnym o charakterze ciągłym, Sąd drugiej instancji był oczywiście uprawniony

do przyjęcia, że nie została spełniona przez skarżącego przesłanka z art. 184 ust. 2

ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wymagająca rzeczywistego rozwiązania

stosunku pracy dla ustalenia wcześniejszych uprawnień emerytalnych. W

szczególności Sąd ten wszechstronnie, szczegółowo i wnikliwie argumentował, że

skarżący pozostawał w tym samym nieprzerwanym zatrudnieniu u tego samego

pracodawcy na tym samym tj. dotychczasowym stanowisku kierownika robót i w

takim samym wymiarze czasu pracy, przeto nie doszło do jego rozwiązania w

oparciu o dowody z dokumentów nazwanych „umową o pracę" z dnia 1 kwietnia

2010 r. i „świadectwem pracy" z dnia 31 marca 2010 r. Skarżący sam wyjaśniał, że

zarówno przed podpisaniem tej „umowy o pracę", jak i po jej podpisaniu wykonywał

obowiązki kierownika budowy oczyszczalni ścieków w B., miejscu odległym o 600

km od jego stałego zamieszkania (w X). „Trudno jest pogodzić z zasadami logiki i

doświadczenia życiowego przyjęcie, że doszło do rozwiązania między stronami

umowy o pracę w trakcie budowy oczyszczalni ścieków w B., mając na uwadze

okoliczność, że ubezpieczony z racji posiadanych przez siebie wysokich kwalifikacji

i dużego doświadczenia był niezbędny dla swojego pracodawcy do ukończenia tej

budowy, której był kierownikiem”. W szczególności byłoby nieprawdopodobne, aby

skarżący „wyruszył w dniu 1 kwietnia 2010 r. z X (miejscowości, w którym miał on

miejsce zamieszkania) do siedziby pracodawcy w P. (odległego o 288 km od B.) po

to, by podpisać tam umowę o pracę, a następnie pojechać na budowę w

oczyszczalni ścieków w B., odległej aż o 400 km od P. i by w tym samym dniu

wykonywać swoje obowiązki dotyczące tej budowy”. W kontekście takich ustaleń

Sąd Apelacyjny jasno, wszechstronnie i wystarczająco wykazał, że dokument

nazwany „umową o pracę" z dnia 1 kwietnia 2010 r. sporządzony został jedynie w

celu uzyskania przez skarżącego emerytury w wieku obniżonym oraz w istocie

rzeczy zawierał pozorne oświadczenia woli stron tej umowy, które doprowadziły do

rozwiązania stosunku pracy wymaganego dla nabycia wcześniejszych uprawnień

emerytalnych.

Ustalenie spornego prawa do emerytury w obniżonym wieku na podstawie

art. 184 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wymaga łącznego spełnienia

wszystkich przesłanek warunkujących jego nabycie, w tym rozwiązania, tj.

zakończenia i przerwania stosunku pracy. Pozostawanie w ciągłym zatrudnieniu po

pozornym rozwiązaniu stosunku pracy u dotychczasowego pracodawcy wyklucza

nabycie prawa emerytury na podstawie art. 184 tej ustawy. W rozpoznawanej

sprawie Sąd Apelacyjny niepodważalnie wykazał brak przerwy w zatrudnieniu

pomiędzy stosunkiem pracy skarżącego, rzekomo zakończonym z dniem 31 marca

2010 r., i bezpośrednim realizowaniem tego samego zatrudnienia u tego samego

pracodawcy, które skarżący nieprzerwanie kontynuował z dniem 1 kwietnia 2010 r.

Nie powinno bowiem budzić żadnych wątpliwości, że do rozwiązania stosunku

pracy dochodzi wtedy, gdy w stosunku pracy o charakterze ciągłym występuje

realna przerwa w świadczeniu pracy, wynosząca co najmniej 1 dzień roboczy.

Wykluczone jest deklarowane rozwiązanie stosunku pracy dla celów emerytalnych,

który w dalszym ciągu trwa i jest nieprzerwanie realizowany. Bez przerwania

ciągłości zatrudnienia nie może być mowy o rozwiązaniu nieprzerwanie trwającego

stosunku pracy.

W konsekwencji w sprawie nie było potrzeby wyjaśniania zagadnienia

prawnego, które nie ma istotnego charakteru prawnego, że rozwiązanie stosunku

pracy dla celów ustalenia uprawnień emerytalnych wymaga realnej przerwy w

zatrudnieniu, czego nie wyczerpuje przerwa deklarowana jedynie „na papierze” i dla

pozoru.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji w

zgodzie z art. 3989 § 2 k.p.c.