Supreme Court dismissed cassation appeal for failure to meet admissibility requirements under Civil Procedure Code.

Sygn. akt II UK 274/09

POSTANOWIENIE

Dnia 27 maja 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Korzeniowski

w sprawie z wniosku W. C.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o wcześniejszą emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 maja 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 2 kwietnia 2009 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z 2 kwietnia 2009 r. oddalił apelację ubezpieczonej W.

C. od wyroku Sądu Okręgowego z 22 grudnia 2008 r., którym oddalono jej

odwołanie od decyzji pozwanego z 10 sierpnia 2007 r. odmawiającej jej prawa do

emerytury. Sądy ustaliły i oceniły, że ubezpieczona urodzona w 1952 r.,

posiadająca 18 lat, 5 miesięcy i 27 dni okresów składkowych i 7 lat, 25 dni okresów

nieskładkowych, w tym 13 lat, 4 miesiące i 1 dzień pracy nauczycielskiej, nie

spełniała warunków prawa do wcześniejszej emerytury na podstawie ustawy z 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, w tym rozporządzenia z 7 lutego

1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych

warunkach lub w szczególnym charakterze oraz na podstawie ustawy z 26 stycznia

1982 r. Karta Nauczyciela.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał „na treść art. 398 9

§ 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c." podając, że „prawidłowe zastosowanie art. 24 i art. 46"

ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS w ustalonym stanie

faktycznym sprawy, wymaga „wykładni obowiązujących przepisów, w jakiej sytuacji

ubezpieczonemu przysługuje prawo do wcześniejszej emerytury. Wymaga również

wykładni obowiązujących przepisów, czy w związek z powyższym ubezpieczona

jest uprawniona do przyznania jej prawa do wcześniejszej emerytury. Zdaniem

ubezpieczonej w tej sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, którego

rozstrzygnięcie pozwoli na prawidłowe ustalenie w przedmiotowej sprawie

uprawnień ubezpieczonej. Ponadto przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

uzasadnione jest w przedmiotowej sprawie rozbieżność orzeczenia Sądu

Apelacyjnego z treścią wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2006 r. (sygn.

akt I UK 229/05, OSNP 2007 nr 7-8, poz. 110), w którym Sąd Najwyższy wyraźnie

określił, w ślad za przepisami ustawy, kryteria przyznawania wcześniejszej

emerytury, zaś w niniejszej sprawie - pomimo spełnienia przez ubezpieczoną tych

kryteriów - Sądy obu instancji orzekły w sposób odmienny."

Po wezwaniu do sprecyzowania wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania

poprzez oddzielne sformułowanie podstaw (przesłanek) przedsądu oraz do

uzupełnienia wniosku o uzasadnienie tych podstaw, odrębne od uzasadnienia

podstaw kasacyjnych (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c., art. 3984 § 2 k.p.c., art. 3986 § 1 i

art. 3989 § 1 k.p.c.) wskazano, że przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (a także ich uzasadnienie) są następujące:

-dokonanie wykładni przepisów art. 24 i art. 46 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z FUS poprzez określenie, w jakiej sytuacji ubezpieczonej

przysługuje prawo do wcześniejszej emerytury albowiem Sądy obu instancji pomimo istnienia ku temu podstaw związanych z przeprowadzonymi dowodami zinterpretowały te przepisy sprzecznie z wnioskami płynącymi z lektury materiału

dowodowego, na niekorzyść ubezpieczonej, mimo braku ku temu podstaw, co

stwarza niejasną sytuację prawną nie tylko dla ubezpieczonej lecz również dla

innych osób będących w analogicznej sytuacji i zdaniem ubezpieczonej jest to

rozwiązanie sprzeczne z treścią wyżej wskazanych przepisów, przy jednoczesnym

braku jednolitej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w tej kwestii; uzasadnia to

stwierdzenie

o

wystąpieniu

w

sprawie

istotnego

zagadnienia

prawnego;

uzasadnione jest także w związku z tym przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

przez Sąd Najwyższy, albowiem pomimo istnienia wyżej wskazanych przepisów w

obrocie prawnym już od niemal 12 lat (i ze względu na ogólnikowość ich

sformułowań) nie została do tej pory określona linia orzecznicza odnosząca się do

szczególnej i wyjątkowej sytuacji, w której znalazła się ubezpieczona, co prowadzi

do dowolności orzekania,

-istnienie rozbieżności w orzecznictwie sądów dotyczącym przedmiotowej sprawy,

w szczególności znacznych różnic, jakie występują między zaskarżonym

orzeczeniem Sądu Apelacyjnego a wyrokiem Sądu Najwyższego w tej materii z 7

kwietnia 2006 r. (I UK 229/05); zdaniem ubezpieczonej bowiem również z uwagi na

tę rozbieżność (odnoszącą się do niezastosowania przez Sąd Apelacyjny kryteriów

przyznawania wcześniejszej emerytury określonych przez Sąd Najwyższy) w

sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie pozwoli na

prawidłowe zastosowanie wyżej wskazanych przepisów; kryteria zostały określone

w rozważaniach prawnych poczynionych przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu

wyroku; niezastosowanie tych konkretnych kryteriów odnośnie ubezpieczonej

stwarza pole do całkowicie dowolnej interpretacji przepisów art. 24 i art. 46 ustawy

z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, ze szkodą dla ubezpieczonej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie oparto na podstawie z art. 398 9 § 1

k.p.c., która uzasadniałaby przyjęcie jej do rozpoznania.

Wskazana wyżej treść wniosku z jego uzasadnieniem (in extenso - łącznie z

uzupełnieniem po wezwaniu) sama pokazuje, że wniosek jedynie hasłowo odwołuje

się do podstaw przedsądu, gdyż nie spełnia warunków stawianych im w ustawie art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c.

Cała treść wniosku została tak sformułowana, jakby na przedsądzie Sąd

Najwyższy miał dokonać oceny rozstrzygnięcia w sprawie, tymczasem na tym

etapie bada się tylko czy wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej wskazuje i wykazuje

choć jedną z podstaw (przesłanek) przedsądu z art. 398 9 § 1 k.p.c. Natomiast

podstawy kasacyjne stanowią odrębny od przesłanek przedsądu element skargi,

stąd nie zastępują (ani ich uzasadnienie) przesłanek przesądu. Innymi słowy

podlegają rozpoznaniu dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 k.p.c. różnią się istotnie. Wniosek zaś

kumuluje wiele pojęć i nie wykazuje odrębnie metodycznie i merytorycznie żadnej

podstawy z art. 3989 § 1 k.p.c. Wszystko co w nim podano można rozważać tylko w

zakresie zwykłej wykładni prawa. Nie stanowi ona jednak podstawy przedsądu. W

przeciwnym razie funkcja przedsądu byłaby bezprzedmiotowa a skarga kasacyjna

była powszechną instancją.

Ujmując tę ocenę konkretnie, to wniosek nie przedstawia istotnego zagadnienia

prawnego z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., którego nawet nie sformułowano. Chodziłoby

zaś o problem jurydycznie doniosły, o ważkim znaczeniu dla systemu lub dziedziny

prawa, opracowany na podstawie analizy prawa, orzecznictwa, a nawet doktryny,

po której to sam skarżący wpierw mógłby się przekonać czy istotne zagadnienie

prawne rzeczywiście występuje i dlatego powinien je rozstrzygnąć Sąd Najwyższy.

Co do drugiej podstawy z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., to przedmiotem jej

zainteresowania jest przepis prawny, ze względu na określoną trudność w jego

wykładni (którą należałoby wykazać), lecz nie zastosowanie przepisu w konkretnej

sprawie. Z tych przyczyn niewiele więc wnosi dla spełnienia tej podstawy

twierdzenie,

że

w sprawie

dokonano wykładni przepisów na niekorzyść

ubezpieczonej. Jeżeli przedmiotem zainteresowania tej szczególnej wykładni

miałyby być przepisy art. 24 i 46 ustawy z 17 grudnia 1998 r., to z wniosku nie

wynika w czym wyrażają się poważane wątpliwości w ich wykładni, wszak przepisy

art. 24 i art. 46 są jasne gramatycznie i pragmatycznie. Z kolei twierdzenie o „braku

jednolitej

linii

orzeczniczej"

nie

zostało

w

ogóle

wykazane

konkretnymi

orzeczeniami. Natomiast wyrok Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2006 r. (I UK

229/05) nie może być stawiany jak przykład rozbieżnego orzecznictwa sądów w

opozycji do zaskarżonego wyroku, gdyż obie sprawy dotyczyły innych stanów

faktycznych, a o rozbieżności orzecznictwa można mówić gdy zachodzi odmienna

wykładnia prawa (przepisu) i różne stosowanie prawa do tożsamego samego stanu

faktycznego.

Podstawa z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. została przywołana we wniosku tylko przez

sam przepis, nawet hasłowo nie twierdzi się, że skarga jest oczywiście

uzasadniona. Wymagałoby to samodzielnego (odrębnego od podstaw kasacyjnych)

wykazania, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ze względu na

naruszenie prawa materialnego lub procesowego. Brak jest tego w wniosku.

Zachodzi więc związanie ustalonym stanem faktycznym, w którym ustalony staż

ubezpieczeniowy ogólny i szczególny nauczycielski nie pozwalał na potwierdzenie

prawa do emerytury.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 398 9 § 2 k.p.c.