II UK 262/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 262/08

POSTANOWIENIE

Dnia 15 grudnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kwaśniewski

w sprawie z wniosku J. M.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w W.

o emeryturę górniczą,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 15 grudnia 2008 r.,

na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego z

dnia 12 grudnia 2007 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 27 października 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w W. odmówił wnioskodawcy J. M. prawa do emerytury górniczej.

Wyrokiem z dnia 8 lutego 2007 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Ś. zmienił powyższą decyzję organu rentowego w ten sposób, że

uznał J. M. za udowodnione 1.406 dniówek roboczych przepracowanych pod

ziemią do 1980 r. i 2.635 dniówek roboczych przepracowanych pod ziemią od 1981

r. liczonych przy ustaleniu prawa do świadczeń w wymiarze półtorakrotnym i

przyznał mu prawo do emerytury górniczej od dnia 18 sierpnia 2006 r. (pkt I); w

pozostałym zakresie oddalił odwołanie (pkt II).

Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2007 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację organu

rentowego od powyższego wyroku Sądu Okręgowego.

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego

zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 37 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 34 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004

r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia

przez wnioskodawcę wniosku o emeryturę (18 sierpnia 2006 r.), któremu

odpowiada art. 50 d w związku z art. 50 a tej ustawy w brzmieniu

obowiązującym od 1 stycznia 2007 r., „przez przyjęcie, że przy ustalaniu

prawa do górniczej emerytury pracownikom zatrudnionym pod ziemią

zalicza się w wymiarze półtorakrotnym, okresy pracy w przodkach

bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach

przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn

urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu

szybów i robotach szybowych (...), to jest dniówki w przodkach, a także w

godzinach nadliczbowych wydłużających pracę tych dniówek, w niedziele,

urlopy, delegacje, kursy i inne.”

2. art. 6 k.c. przez przerzucenie ciężaru dowodu na pozwanego, podczas gdy

to

ubezpieczony

powinien

udowodnić,

że

posiada

ustawowy

staż

uprawniający do nabycia prawa do emerytury górniczej;

3. § 4 i § 21 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie

postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty tych

świadczeń (Dz.U. Nr 10, poz. 49, ze zm.), przez jego niezastosowanie i

uznanie, że zaświadczenie zakładu pracy – Przedsiębiorstwa Robót

Górniczych w Upadłości w W., nie ma mocy dowodowej, co do faktów

prawotworzących, tj. okresów zatrudnienia ubezpieczonego pod ziemią w

wymiarze półtorakrotnym.

Skarga ma także podstawę procesową (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.) z zarzutami

naruszenia:

a) art. 233 § 1 k.p.c. przez rażące naruszenie przez Sąd drugiej

instancji, ustanowionych w tym przepisie zasad oceny wiarygodności

i mocy dowodów, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy;

b) art. 227 k.p.c. w związku z art. 232 k.p.c., art. 236 k.p.c. oraz art. 6

k.c. przez nie przeprowadzenie przez Sąd dowodów, które dawałyby

podstawy do uznania, że zaświadczenie zakładu pracy nie zawiera

faktów prawotworzących, stanowi to naruszenie przez Sąd zasady

kontradyktoryjności procesu;

c) art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez brak

ustosunkowania się przez Sąd drugiej instancji do zarzutów apelacji,

w szczególności przez oddalenie apelacji organu rentowego i przez

podzielenie w całości ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji

oraz ich ocenę prawną na podstawie art. 385 k.p.c. jako podstawy

prawnej rozstrzygnięcia.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano, że

„zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego wydany został z rażącym naruszeniem

wskazanych na wstępie skargi przepisów materialnego i procesowego prawa

cywilnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy”.

Ponadto „w sprawie występują również istotne zagadnienia prawne:

1. Czy przy ustalaniu, prawa do górniczej emerytury pracownikom zatrudnionym w

kopalniach pod ziemią, w wymiarze półtorakrotnym, na podstawie art. 34 w zw. z

art. 37 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych (t.jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.) w

brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku o emeryturę 18.08.2006 r.

(Dz.U. Nr 104, poz. 708), któremu odpowiada art. 50 a w zw. z art. 50 d tej ustawy

w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. (Dz.U. z 2006 r. nr 208, poz.

1534 i Dz.U. z 2005 r. nr 167, poz. 1397), do okresów pracy w przodkach

bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku wykonywanej.../ zalicza się oprócz

pracy w przodkach/ dniówek w przodkach/, inne prace w tym prace w dni robocze,

w niedziele, w godzinach nadliczbowych, urlopy, delegacje, kursy,.../ ?

2. Czy może być dowodem w świetle § 4 ust. 3 zdanie drugie oraz § 21

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o

świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. z 1983 r.

Nr 10, poz. 49, z późn. zm.) w zw. z art. 116 ust. 5 i art. 194 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

pisemne zaświadczenie stwierdzające okresy zatrudnienia sporządzone przez

niepaństwowe archiwum?

3. Czy w świetle § 21 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w

sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty

świadczeń (Dz.U. z 1983 r. Nr 10, poz. 49, z późn. zm.), zaświadczenie o okresach

zatrudnienia wydane przez zakład pracy ubezpieczonego – Przedsiębiorstwo Robót

Górniczych w Upadłości w W., ma moc dowodową, co do faktów prawotworzących

w nim zawartych?

4. Czy nie zakwestionowanie przez ubezpieczonego treści wydanego przez

pracodawcę zaświadczenia o okresach zatrudnienia bezpośrednio po jego

wystawieniu i otrzymaniu oraz godzenie się wówczas ubezpieczonego z treścią

zaświadczenia przenosi na organ rentowy ciężar dowodu wykazania prawdziwości

faktów podanych w tym zaświadczeniu w postępowaniu przy rozpatrywaniu

wniosku o emeryturę?

5. Czy dowodem w sprawie mogą być kserokopie „kartotek wynagrodzeń

pracownika fizycznego za rok 19...” dotyczących lat 1980 – 1991 r., które

wnioskodawca przedłożył do akt, skoro z ich treści nie wynika, by były one

prowadzone w zakładzie pracy wnioskodawcy i sporządzane przez wyznaczonych

do tego pracowników zakładu pracy wnioskodawcy i w sposób ustalony przez

właściwych

ministrów

w

uzgodnieniu

z

Prezesem

Zakładu

Ubezpieczeń

Społecznych w zakresie stanowisk pracy zaliczanych w wymiarze półtorakrotnym

przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury?”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k. p. c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli: w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów,

zachodzi

nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Jeżeli chodzi o przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c. – występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne,

skarżący w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania (art. 398 4 § 1

pkt 3 k.p.c.) powinien sformułować to zagadnienie i wskazać argumenty, które

prowadzą do rozbieżnych ocen. Konieczne jest wyjaśnienie, jakie zagadnienie

występuje w sprawie i dlaczego jest ono istotne, albo określenie, które przepisy

wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają

związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności

występujących w orzecznictwie sądów. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, Lex nr 421035).

Przedstawione w skardze kasacyjnej pytania nie ujawniają istotnych

zagadnień prawnych sprawy. Podstawom prawnym zaskarżonego wyroku i

zawartej w jego uzasadnieniu argumentacji w zakresie wykładni i zastosowania

przepisów prawa materialnego wnoszący skargę przeciwstawił wyłącznie pytanie,

czy przy ustalaniu prawa do emerytury górniczej pracownikom zatrudnionym w

kopalniach pod ziemią, w wymiarze półtorakrotnym do okresów pracy w przodkach

zalicza się „inne prace w tym prace w dni robocze, w niedziele, w godzinach

nadliczbowych, urlopy, delegacje, kursy”.

Pozostałe przedstawione w skardze pytania mające w ocenie skarżącego

świadczyć o występowaniu w sprawie istotnych zagadnień prawnych odnoszą się

do kwestionowania dokonanych przez Sąd ustaleń faktów i oceny dowodów.

Tymczasem stosownie do art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi nie mogą być

zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Trzeba tu mieć także na

uwadze, że Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi

podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.).

Jeżeli

chodzi

o

pytania

wnoszącego

skargę

dotyczące

przepisów

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o

świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. Nr 10,

poz. 49 ze zm.) należy podzielić stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku

z dnia 28 listopada 1997 r., II UKN 362/97 – OSNP 1998/18/552, w którym

stwierdzono, że: „Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie

postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń

(Dz.U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) reguluje zasady postępowania przed organami

rentowymi, a nie odnosi się do postępowania sądowego, które toczy się według

zasad określonych w Kodeksie postępowania cywilnego. Zarzut kasacji naruszenia

przepisów postępowania może zatem odnosić się do przepisów zawartych w tym

Kodeksie, a nie przepisów wymienionego rozporządzenia”.

Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania zawiera także stwierdzenie, że

„zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego wydany został z rażącym naruszeniem

wskazanych na wstępie skargi przepisów materialnego i procesowego prawa

cywilnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy”. Nawet gdyby

uznać, że takie uzasadnienie wniosku p przyjęcie skargi do rozpoznania odnosi się

do przesłanki jej przyjęcia z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej – to skarga nie zawiera żadnego wywodu prawnego wskazującego, w

czym wyraża się jej „oczywistość” i nie przedstawia argumentów wykazujących, że

rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona. Potrzebę przyjęcia skargi do

rozpoznania skarżący upatruje w „rażącym” naruszeniu „wskazanych na wstępie

skargi przepisów materialnego i procesowego prawa cywilnego, w stopniu

mającym istotny wpływ na wynik sprawy”. Co do podnoszonych w skardze

zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego należy stwierdzić, że odnoszą

się one do kwestionowania dokonanej przez Sąd oceny dowodów. Niezależnie od

braku podstaw do oceny tych naruszeń w kategorii „oczywistości” istotne jest to, że

stosownie do art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące

ustalenia faktów lub oceny dowodów.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy uznając, że nie zachodzą

okoliczności, o których mowa w art. 3989 § 1 k.p.c. postanowił jak w sentencji.