II UK 26/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 26/12

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 sierpnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jerzy Kwaśniewski

SSN Maciej Pacuda

w sprawie z wniosku P.W.

przeciwko Wojskowemu Biuru Emerytalnemu w P.

o emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 sierpnia 2012 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 8

września 2011 r., sygn. akt […]

uchyla zaskarżony wyrok i oddala apelację wnioskodawcy.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 8 września 2011 r., […] Sąd Apelacyjny zmienił, na skutek

apelacji wnioskodawcy P.W., wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia 19 stycznia 2011 r., oraz poprzedzającą go

decyzję Wojskowego Biura Emerytalnego w P. i przyznał wnioskodawcy prawo do

wypłaty emerytury od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r.

W ustalonym stanie faktycznym sprawy, w dniu 3 września 2002 r.

wnioskodawca złożył kwestionariusz dla ustalenia uprawnień do emerytury

wojskowej, w którym wskazał jako adres swego zamieszkania: P. ul. P. […].

Decyzją z dnia 30 września 2002 r. Wojskowe Biuro Emerytalne w P. przyznało

wnioskodawcy prawo do emerytury wojskowej. Decyzją z dnia 6 marca 2006 r. o

waloryzacji emerytury wojskowej, organ rentowy ustalił nową wysokość emerytury,

w treści decyzji zawarto pouczenie (w pkt 18), zobowiązujące pobierającego

świadczenie do powiadomienia organu emerytalnego, o każdej zmianie adresu

zamieszkania (numeru rachunku w banku). Decyzja ta została wysłana na podany

przez

wnioskodawcę

adres.

Kolejną

decyzję

o

waloryzacji

świadczenia

odwołującego z dnia 6 marca 2008 r. organ emerytalny wysłał również na

dotychczasowy adres wnioskodawcy, korespondencja nie została odebrana.

Pismem z dnia 28 sierpnia 2008 r., w związku z uzyskaniem informacji o

wymeldowaniu wnioskodawcy z pobytu stałego w P. i ze względu na zwrot

korespondencji kierowanej na powyższy adres, a także brakiem informacji o nowym

adresie, WBE zwróciło się do odwołującego o nadesłanie oświadczenia, czy nie

zaszły okoliczności uzasadniające ustanie prawa do emerytury oraz informacji o

aktualnym adresie zamieszkania. Kierowana do wnioskodawcy korespondencja na

podany adres wracała do organu rentowego z adnotacją, że adresat pod

wskazanym adresem nie zamieszkuje. Urząd Miejski w P. – na pytanie organu

rentowego, poinformował, że odwołujący został wymeldowany z pobytu stałego (P.

ul. P. […]) od dnia 29 lipca 2004 r. i nie dokonał ponownego zameldowania na

pobyt stały lub czasowy w innym miejscu. Podobną informację uzyskano z

Ministerstwa

Spraw

Wewnętrznych

i

Administracji

-

Departament

Spraw

Obywatelskich MSWiA w Warszawie.

Wobec powyższych ustaleń, decyzją z dnia 22 września 2008 r., Wojskowe

Biuro Emerytalne w P. wstrzymało wnioskodawcy wypłatę świadczenia od dnia 1

października 2008 r. W dniu 11 maja 2010 r. do WBE wpłynął wniosek P.W., o

wznowienie wypłaty świadczenia w najbliższym terminie płatności i wyrównanie

świadczenia od momentu zawieszenia tj. od dnia 1 października 2008 r., w którym

wskazał on, że do dnia 5 maja 2010 r. przebywał poza granicami Polski i nie

otrzymywał żadnej korespondencji. Decyzją z dnia 25 maja 2010 r. Dyrektor

Wojskowego Biura Emerytalnego w P. odmówił wnioskodawcy wypłaty emerytury

wojskowej za okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r., zaś

odwołanie wnioskodawcy od powyższej decyzji oddalił Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w P., uznając, że brak podstaw do wypłaty

wnioskodawcy świadczenia emerytalnego za okres od dnia 1 października 2008 r.

do dnia 30 kwietnia 2010 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wstrzymanie wypłaty

świadczenia nastąpiło z winy wnioskodawcy, gdyż nie dopełnił on obowiązku

powiadomienia organu rentowego o zmianie adresu zamieszkania, wobec czego

organ rentowy nie mógł uzyskać informacji, czy istnieją podstawy do dalszej

wypłaty emerytury wojskowej. Organ rentowy bezskutecznie próbował doręczyć

wnioskodawcy korespondencję na jedyny znany mu adres i uzyskać informacje co

do prawa wnioskodawcy do wypłaty świadczenia. Sąd pierwszej instancji zaznaczył

przy tym, że organ rentowy czynił starania w celu ustalenia aktualnego adresu

zamieszkania wnioskodawcy, wysyłając (nieskuteczne) zapytania do Urzędu

Miejskiego w P. oraz MSWiA.

Na skutek apelacji wnioskodawcy, Sąd Apelacyjny zmienił, zaskarżony

wyrok Sądu Okręgowego, oraz poprzedzającą go decyzję Wojskowego Biura

Emerytalnego w P. i przyznał wnioskodawcy prawo do wypłaty emerytury od dnia 1

października 2008 r. do dnia 30 kwietnia 2010 r. Sąd drugiej instancji podzielając

ustalenia faktyczne zebrane w sprawie, dokonał ich odmiennej oceny, wskazując w

uzasadnieniu wyroku, że zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (jednolity tekst:

Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.), wypłatę emerytury wstrzymuje się, jeżeli

powstaną

okoliczności

uzasadniające

zawieszenie

lub

ustanie

prawa

do

świadczenia. Z kolei w świetle art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo do świadczeń

ustaje, gdy przestaje istnieć którykolwiek z warunków wymaganych do jego

uzyskania. Wstrzymanie wypłaty świadczenia powinno być zatem dopiero

konsekwencją ustania prawa do świadczenia emerytalnego, to zaś winno być

stwierdzone w odrębnej decyzji organu rentowego. Tak więc decyzja o wstrzymaniu

wypłaty emerytury ma charakter wtórny wobec decyzji o ustaniu prawa do

świadczenia. W ocenie Sądu Apelacyjnego organ rentowy wydając decyzję o

wstrzymaniu wypłaty emerytury nie wykazał, że wystąpiły przesłanki takiej decyzji,

bowiem decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury powinna poprzedzać decyzja o

ustaniu prawa do świadczenia. Wobec powyższego wstrzymanie wypłaty emerytury

nastąpiło, w ocenie Sądu, na skutek błędu organu rentowego, co zgodnie z

dyspozycją art. 45 ust. 2 stanowi podstawę do wznowienia wypłaty świadczeń

poczynając od miesiąca, w którym ją wstrzymano, jednak za okres nie dłuższy niż 3

lata wstecz, licząc od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty

lub wydano decyzję z urzędu.

Powyższy wyrok zaskarżył skargą kasacyjną w całości pełnomocnik organu

rentowego, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię

art. 44 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin poprzez przyjęcie, że „nieprzedłożenie

dokumentów potwierdzających dalsze istnienie prawa do świadczenia na żądanie

wojskowego

organu

emerytalnego

nie

stanowi

samodzielnej

przesłanki

wstrzymania wypłaty świadczenia, lecz winno być poprzedzone wydaniem decyzji

w przedmiocie ustania prawa do świadczenia”, oraz niewłaściwe zastosowanie art.

45 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin

poprzez przyjęcie, że „błędem organu rentowego jest wstrzymanie wypłaty

emerytury wojskowej na podstawie art. 44 ust. 1 pkt 3 tej ustawy bez uprzedniego

wydania decyzji o ustaniu prawa do świadczenia”, wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i zmianę tego wyroku poprzez oddalenie apelacji wnioskodawcy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Stosownie do art. 39813 § 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w

granicach skargi kasacyjnej i jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi

podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga nie zawiera zarzutu naruszenia

przepisów postępowania (tak jak w rozpoznawanej sprawie) lub gdy zarzut taki

okaże się niezasadny.

Skarga kasacyjna zarzucająca naruszenie prawa materialnego -

przez

błędną wykładnię art. 44 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. oraz

niewłaściwe zastosowanie art. 45 ust. 2 tej ustawy, jest uzasadniona.

Analizę trafności tak sformułowanego zarzutu rozpocząć wypada od

wskazania, że zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r., w

celu ustalenia okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń pieniężnych z

tytułu zaopatrzenia emerytalnego lub ich wysokość oraz na wypłatę albo

wstrzymanie tych świadczeń, organ emerytalny może żądać od osób zgłaszających

wnioski o świadczenia, przedstawiania dowodów uzasadniających prawo do

świadczeń i ich wysokość. Natomiast stosownie do art. 44 ust. 1 pkt 3 tej ustawy,

wypłatę m.in. emerytury, wstrzymuje się jeżeli osoba pobierająca świadczenie

mimo pouczenia lub żądania wojskowego organu emerytalnego, nie przedłoży

dowodów uzasadniających dalsze istnienie prawa do świadczenia. Już „proste”

odczytanie tych przepisów, daje podstawę do stanowiska, że brak było podstaw do

przypisania organowi rentowemu błędu, uzasadniającego wznowienie wypłaty

świadczenia poczynając od miesiąca, w którym je wstrzymano. Jak ustalono w toku

postępowania,

ubiegając

się

o

świadczenie

wnioskodawca

podał

adres

zamieszkania i mimo pouczenia, zobowiązującego pobierającego świadczenie do

powiadomienia organu emerytalnego, o każdej zmianie adresu zamieszkania

(numeru rachunku w banku), nie informował organu rentowego o zmianie adresu.

Ponieważ kolejna decyzja o waloryzacji świadczenia nie została przez niego

odebrana, organ rentowy był upoważniony do wszczęcia tzw. procedury

sprawdzającej w oparciu o cytowany już art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o zaopatrzeniu

emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin dla oceny czy nie zaszły

okoliczności uzasadniające dalsze istnienie prawa do świadczenia, a wobec jej

nieskuteczności, do wstrzymania wypłaty emerytury, zgodnie z art. 44 ust. 1 pkt 3

tej ustawy, skoro wnioskodawca nie przedłożył dowodów uzasadniających dalsze

istnienie prawa do świadczenia. Konsekwencją powyższego, było wznowienie

wypłaty świadczenia począwszy od maja 2010 r., tj. miesiąca, w którym

wnioskodawca złożył wniosek o wznowienie wypłaty (art. 45 ust. 1 ustawy).

Wszystko

nieprzedłożenie

to

pozwala

przez

na

wyrażenie

pobierającego

stanowiska,

„emeryturę

według

wojskową”

którego

dokumentów

potwierdzających dalsze istnienie prawa do świadczenia na żądanie wojskowego

organu emerytalnego stanowi podstawę wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty

świadczenia, która nie musi być poprzedzona wydaniem decyzji o ustaniu prawa

do świadczenia. Innymi słowy odmienne stanowisko Sądu Apelacyjnego,

upatrującego błąd organu rentowego, w wstrzymaniu wypłaty świadczenia bez

uprzedniego wydania decyzji o ustaniu prawa do świadczenia, jest prawnie

nieuzasadnione.

Mając

powyższe

na

względzie,

gdy

podstawa

naruszenia

prawa

materialnego była oczywiście uzasadniona, a skargi nie oparto także na podstawie

naruszenia przepisów postępowania, Sąd Najwyższy, stosownie do art. 398 16

k.p.c., orzekł jak w sentencji.

/tp/