II UK 255/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 255/04

POSTANOWIENIE

Dnia 5 kwietnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn

w sprawie z wniosku B. S.

przeciwko Biuru Emerytalnemu Służby Więziennej w W.

o zwrot nienależnie pobranych świadczeń,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 5 kwietnia 2005 r.,

na skutek kasacji wnioskodawczyni

od wyroku Sądu Apelacyjnego w W.

z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. akt III AUa …/03,

odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. w sprawie B.

S. przeciwko Biuru Emerytalnemu Służby Więziennej w W. o zwrot nienależnie

pobranych świadczeń wyrokiem z 6 lipca 2004 r. oddalił apelację powódki.

W kasacji powódka zaskarżyła wyrok sądu Apelacyjnego w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 49

ust. 1 ustawy z dnia 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy

Policji,

Agencji

Bezpieczeństwa

Wewnętrznego,

Agencji Wywiadu,

Służby

Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej

oraz ich rodzin (Dz.U. Nr 53, poz.214 ze zmian.) w zw. z art. 104 ust. 7 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych ( Dz.U. Nr 162, poz.1118 ze zm.) poprzez ich niewłaściwe

zastosowanie polegające na uznaniu, iż powódka pobierała rentę rodzinną mimo

zaistnienia okoliczności, które powodują ustanie lub zawieszenie prawa do

świadczenia i nieprawidłowe ustalenie, iż pobrane w taki sposób świadczenie jest

świadczeniem nienależnym co prowadzi do nałożenia na powódkę obowiązku

zwrotu tegoż świadczenia za okres od 10 lipca 2002 r. do 31 grudnia 2002 r.

Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu

Apelacyjnego i orzeczenie o uchyleniu obowiązku zwrotu renty rodzinnej wobec

powódki, a także zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki kosztów

postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W opinii skarżącej w przedmiotowej sprawie występuje istotne zagadnienie prawne

związane ze wzajemną relacją przepisów - art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 18.02.1994

r. w związku z art.104 ust.7 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. Nr 162, poz.1118 ze

zmian.) w szczególności w zakresie prawidłowości pouczenia emeryta, rencisty lub

osoby uprawnionej do świadczenia o ich stosowaniu i bezpośrednim wpływie na

wysokość świadczenia, jak i obowiązkach takich jak np. jego zwrot. Koniecznym

jest także wyjaśnienie prawidłowości umieszczenia w ustawie o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przepisów, które odnoszę się do

świadczeń zamieszczonych w ustawie szczególnej jaką jest ustawa o zaopatrzeniu

emerytalnym funkcjonariuszy policji, ABW, AW, SG, BOR.PSP i SW i ich rodzin

przede wszystkim w zakresie ustalenia podstaw przyznawania tychże świadczeń i

powstania obowiązku ich zwrotu. W tym też kontekście istnieje potrzeba dokonania

wykładni przepisów przywołanych ustaw w zakresie nie tylko ich wzajemnych relacji

ale także ich wpływu na prawa i obowiązku osób uprawnionych do świadczeń, które

otrzymują świadczenie na podstawie ustawy szczególnej i prawidłowości oraz

skuteczności pouczenia tychże osób o konsekwencjach z relacji tychże ustaw dla

nich wynikających. Nie bez znaczenia jest także zbadanie przytaczanych przepisów

pod kątem ich ewentualnego działania wstecz tj. wprowadzenia sytuacji zaistnienia

obowiązku zwrotu świadczeń przyznanych słusznie w momencie wydawania

decyzji i zmiany okoliczności po stronie świadczeniobiorcy w późniejszym terminie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest szczególnym środkiem odwoławczym, służącym głównie interesowi

publicznemu

przez

zapewnienie

jednolitości

wykładni

oraz

wkład

Sądu

Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji, co znajduje wyraz w okolicznościach

uzasadniających odmowę jej przyjęcia wskazanych w art. 393 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.

(np. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,

OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). W związku z tym art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. nakłada

na sporządzającego kasację obowiązek przytoczenia okoliczności uzasadniających

jej merytoryczne rozpoznanie. Strona skarżąca wskazuje, że w niniejszej sprawie

okolicznością tego rodzaju jest występowanie istotnego zagadnienia prawnego.

Istotność zagadnienia prawnego polega na tym, że w danej sprawie występuje

problem prawny mający znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe

dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Skarżąca nie przestawia tak

pojmowanego zagadnienia prawnego.

Skarżąca podnosi trzy, opisane wyżej, okoliczności uzasadniające jej zdaniem

przyjęcie kasacji do rozpoznania. Formułując pierwszą z nich używa określenia

„istotne zagadnienie prawne”. Trudno jednak kwestię tę tak zakwalifikować. Nie jest

jasne co w ogóle pełnomocnik wnioskodawczyni ma na myśli mówiąc o wzajemnej

relacji wskazywanych przez siebie przepisów ustaw. Wskazuje on, że chodzi o tę

relację „w szczególności w zakresie prawidłowości pouczenia emeryta, rencisty lub

osoby uprawnionej do świadczenia o ich stosowaniu i bezpośrednim wpływie na

wysokość świadczenia jak i obowiązkach takich jak np. jego zwrot.” Wnosząca

kasację nie wyjaśnia, dlaczego kwestia ta jest istotna, jak wiąże się ze sprawą, co

utrudnia zrozumienie jego intencji, tym bardziej, że w podstawach kasacji nie

formułuje zarzutów do prawidłowości pouczenia skarżącej przez organ rentowy.

Uniemożliwia to Sądowi Najwyższemu ocenę istotności formułowanego w ten

sposób zagadnienia prawnego. Należy tez wskazać, że kwestia pouczenia emeryta

lub rencisty o okolicznościach powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do

świadczeń emerytalnych albo rentowych była już wielokrotnie przedmiotem

wyjaśnień w orzeczeniach Sądu Najwyższego i trudno uznać, aby mogła ona

stanowić istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 393 § 1 pkt 1 k.p.c. (por.

np.: wyrok z 26 kwietnia 1980 r., II URN 51/80, OSNCP 1980 z. 10, poz. 202; wyrok

z 10 grudnia 1985 r., II URN 207/85, PiZS 1986 nr 3, s. 71; wyrok z 17 listopada

1995 r., II URN 46/95 OSNP 1996, nr 12, poz. 174; wyrok z 28 października 2003 r.

II UK 146/03, OSNP 2004, nr 16, poz. 289; wyrok z 20 sierpnia 2003 r. II UK 13/03

(OSNP 2004, nr 12, poz. 215).

Odnośnie

do

pozostałych

dwóch

okoliczności

należy

zauważyć,

że

sporządzający kasację pełnomocnik skarżącej nie wskazuje żadnego konkretnego

przepisu prawa, z którym wiąże tę okoliczność. W związku z tym Sąd Najwyższy

nie byłby w stanie, w razie przyjęcia kasacji do rozpoznania, odnieść się do tego

zagadnienia.

Skoro

okolicznością

uzasadniającą

rozpoznanie

kasacji

jest

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to nie sposób przyjąć,

że możliwe jest przedstawienia takiego zagadnienia bez powołania się na przepis

lub przepisy prawa konstruujące to zagadnienie (por. np. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 27 lutego 2003 r., I PK 373/02, niepubl.; z 22 czerwca 2004, III UK

103.04, niepubl.).

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł o odmowie przyjęcia kasacji do

rozpoznania na podstawie art. 393 k.p.c. i art. 3937 § 1 k.p.c.