II UK 244/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 244/11

POSTANOWIENIE

Dnia 27 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Józef Iwulski

w sprawie z wniosku R. C.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o wysokość emerytury,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 stycznia 2012 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 21 kwietnia 2011 r.,

odrzuca skargę kasacyjną.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2011 r., Sąd Apelacyjny oddalił apelację

ubezpieczonego R. C. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 21 września 2010 r., w sprawie przeciwko Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych o wysokość emerytury.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego zostało wniesione do Sądu Najwyższego

pismo procesowe (bez nagłówka) podpisane zarówno przez ubezpieczonego, jak i

przez reprezentującą go radcę prawną, w którym wniesiono "o kasację Wyroku

Sądu Apelacyjnego". W piśmie tym zarzucono naruszenie prawa materialnego Aw

szczególności art. 15, art. 21 ust. 2, 3, art. 53 oraz art. 109 i art. 111.1 ust. 3" i

wniesiono o Anakazanie ZUS do przeliczenia emerytury w oparciu o nową kwotę

bazową w wysokości 1327,44 zł z 1999 r. nie zaś nieobowiązującą z 1996 r. oraz

zaliczenie

do

stażu pracy okresu prowadzonej działalności gospodarczej

poczynając od 2001 r. i okresu przymusowej pracy w okresie okupacji w 1944 r.@

Sąd Apelacyjny potraktował to pismo ubezpieczonego jako skargę kasacyjną

i wezwał pełnomocnik reprezentującą ubezpieczonego do usunięcia braków

formalnych skargi przez złożenie wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania z

uzasadnieniem. W odpowiedzi pełnomocnik ubezpieczonego wywiodła, że skarga

jest Aoczywiście uzasadniona z uwagi na rażące naruszenie art. 15, art. 21 ust. 2 i

3, art. 53, art. 109 i art. 111.1 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu

Ubezpieczeń Społecznych@.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron

przez adwokatów lub radców prawnych (przymus adwokacko-radcowski) i dotyczy

ono także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem

Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji (art. 87 1 k.p.c.).

Wniesienie przez stronę do Sądu Najwyższego skargi kasacyjnej bez zachowania

przymusu adwokacko-radcowskiego (gdy nie zachodzi wypadek opisany w art. 87 1

§ 2 k.p.c.) prowadzi do odrzucenia skargi przez sąd drugiej instancji lub przez Sąd

Najwyższy, bez uprzedniego wzywania strony o usunięcie tego braku.

W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że zwrot Awniesienie skargi

kasacyjnej@ (poprzednio kasacji) oznacza, że powinna być ona sporządzona i

podpisana przez adwokata (radcę prawnego) oraz powinna wymieniać wnoszącego

ją pełnomocnika (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 1997 r., II

CZ 35/97, OSNC 1997 nr 10, poz. 151; z dnia 5 stycznia 1998 r., II UZ 119/97,

OSNAPiUS 1998 nr 23, poz. 696 i z dnia 24 stycznia 2000 r., III CZ 168/99, LEX nr

529783). Wymaganie sporządzenia

skargi kasacyjnej przez pełnomocnika

będącego adwokatem lub radcą prawnym służy zapewnieniu odpowiedniego

poziomu

merytorycznego

tego

szczególnego

środka

zaskarżenia.

Przy

sporządzaniu skargi pełnomocnik może posługiwać się projektami sporządzonymi

przez osoby trzecie (także przez samą stronę) i z reguły dla uznania zachowania

przymusu adwokacko-radcowskiego wystarczające jest, że pełnomocnik podpisze

skargę. Podpisując skargę pełnomocnik bierze na siebie odpowiedzialność za jej

treść (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1997 r., II UZ

19/96; z dnia 24 stycznia 1997 r., II UZ 15/96, OSNAPiUS 1997 nr 18 poz. 362notka oraz z dnia 26 stycznia 1999 r., I PKN 542/98, OSNP 2000 nr 6, poz. 230notka).

Jednakże

sam

podpis

pełnomocnika

(i

jego

oznaczenie)

jest

niewystarczający dla zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego, jeżeli z

treści skargi w sposób niewątpliwy wynika, że została ona sporządzona przez samą

stronę, a jej poziom merytoryczny nie odpowiada wymaganiom, które można

postawić

nawet

przeciętnemu

profesjonalnemu

pełnomocnikowi.

Czynność

Apodpisania skargi kasacyjnej@ niesporządzonej przez adwokata nie mieści się w

zakresie

czynności

procesowych,

do

których

upoważnia

pełnomocnictwo

procesowe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2000 r.,

I CZ 98/00, LEX nr 532122). Wyłączenie możliwości sporządzania skargi

kasacyjnej (oraz innych środków prawnych kierowanych do Sądu Najwyższego)

osobiście przez stronę wynika z konieczności dokonania tej czynności procesowej

przez

osoby

zawodowo

przygotowane

do

właściwego

formułowania

i

argumentowania pism procesowych, zatem Apoparcie@ przez adwokata (radcę

prawnego) skargi wniesionej przez stronę, która nie ma kwalifikacji do dokonywania

tego osobiście, nie spełnia wymagania jej sporządzenia (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 20 stycznia 2009 r., II CZ 89/08, LEX nr 527186, a także

postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 maja 2008 r., II GSK

502/07, LEX nr 505329 oraz z dnia 29 września 2010 r., II FZ 469/10, LEX nr

742521, w których stwierdzono, że przez Asporządzenie skargi kasacyjnej należy

rozumieć jej napisanie i podpisanie).

W rozpoznawanej sprawie, już na pierwszy rzut oka widać, że skarga

kasacyjna została sporządzona (zredagowana) przez samego ubezpieczonego, a

nie przez radcę prawną jako pełnomocnika ubezpieczonego, która ją tylko

podpisała (obok podpisu złożonego osobiście przez ubezpieczonego) i opatrzyła

pieczęcią własnej kancelarii. Świadczy o tym wielokrotne użycie w treści skargi

zwrotów czasownikowych w pierwszej osobie liczby pojedynczej (między innymi

Awyrok (Y) który oddalił moje odwołanie od Decyzji ZUS-u@; "wyjaśniam, że na

rozprawie (Y) Sąd Apelacyjny nie pouczył mnie o możliwości zaskarżenia tego

Wyroku@; Auważam, że ciągłość sprawy z mojej strony została zachowana Y@; Anie

miałem możliwości dokładnego wyjaśnienia w/w sprawy w Apelacji@ itp.). Ponadto

brak oznaczenia rodzaju pisma procesowego kierowanego do Sądu Najwyższego

(posłużenie się tylko zwrotem wnoszę o kasację wyroku) oraz sposób formułowania

zarzutów kasacyjnych (np. powołanie tylko numerów jednostek redakcyjnych bez

określenia, do jakiego aktu normatywnego się odnoszą) świadczy o braku

podstawowej wiedzy prawniczej, której można wymagać od profesjonalnego

pełnomocnika procesowego.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że ubezpieczony jako osoba

pozbawiona zdolności postulacyjnej do występowania w postępowaniu przed

Sądem Najwyższym sporządził skargę kasacyjną samodzielnie, co oznacza, że

wniósł ją bez zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego. Skarga kasacyjna

podlegała więc odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 3 w związku z art. 871 § 1 k.p.c.