II UK 243/04 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 243/04

POSTANOWIENIE

Dnia 15 marca 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar

w sprawie z powództwa M. F.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.

o rentę i jednorazowe odszkodowanie w związku z wypadkiem przy pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 15 marca 2005 r.,

kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w G.

z dnia 11 września 2003 r., sygn. akt III AUa ../02,

odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 11 września 2003 r., III AUa …/02, Sąd Apelacyjny w G.

oddalił apelację wnioskodawczyni M. F. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G., w sprawie przeciwko Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G. o rentę i jednorazowe odszkodowanie

w związku z wypadkiem przy pracy, podzielając ustalenia Sądu pierwszej instancji,

w myśl których wnioskodawczyni nie przysługują świadczenia z tytułu wypadku przy

pracy gdyż zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o

świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jednolity:

Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) świadczenia z tytułu wypadków przy pracy

nie przysługują pracownikowi, gdy wyłączną przyczyną wypadku przy pracy było

naruszenie przez pracownika przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia,

spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.

W kasacji wniesionej od tego wyroku wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie

prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 8 ust. 1 ustawy o świadczeniach z

tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, art. 46 ustawy z dnia 30

października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i

chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673), art. 24 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z

dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym, art. 361 § 1 k.c., oraz

naruszenie przepisów postępowania - art. 233 § 1, art. 217 § 2, art. 391 k.p.c. i

wniosła o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego wyroku Sądu

Okręgowego

i

przekazanie

sprawy

do

ponownego

rozpoznania

Sądowi

Okręgowemu.

Jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie kasacji wskazała na potrzebę

„wykładni art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. a obecnie art. 21 ust. 1

ustawy z dnia 30 października 2002 r. oraz art. 46 ustawy budzących nadal

poważne wątpliwości w zakresie rażącego niedbalstwa czy graniczy ono z

umyślnością czy też ma charakter nieumyślny oraz czy przepisy ustawy z

30.10.2002 r. mają zastosowanie również do przypadków, gdy orzeczenie o

uszczerbku na zdrowiu zostanie wydane w postępowaniu sądowym, czy w

postępowaniu przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych”.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zgodnie z art. 393 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji

do rozpoznania jeżeli w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne lub nie

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie albo gdy kasacja jest oczywiście

bezzasadna. Przedstawienie okoliczności uzasadniających przyjęcie kasacji do

rozpoznania ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne

polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które

prowadzą do rozbieżnych ocen. Zagadnienie prawne powinno być postawione

ogólnie i abstrakcyjnie tak, aby mogło być rozpatrywane w oderwaniu od

konkretnego stanu faktycznego, a ponadto budzić poważne wątpliwości. Muszą

mieć one jednak charakter wyłącznie prawny, a zatem nie mogą jednocześnie

obejmować

elementu

stanu

faktycznego

sprawy.

Wymaganie

ogólnego

sformułowania pytania prawnego ma na celu umożliwienie Sądowi Najwyższemu

udzielenia odpowiedzi o charakterze ogólniejszym, która wszakże nie może

zastępować rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Niezależnie od tego w literaturze i

judykaturze jednolicie przyjmuje się, że konieczne jest aby zagadnienie prawne

pozostawało w związku merytorycznym i logicznym z rozpatrywaną przez Sąd

drugiej instancji sprawą. Na istnienie tego związku musi wskazywać przede

wszystkim jurydyczna spójność sformułowanego na wstępie zagadnienia prawnego

i towarzyszącego mu uzasadnienia, a także odpowiednie nawiązanie w ogólnie

postawionym zagadnieniu do stanu faktycznego danej sprawy. W kasacji

wnioskodawczyni nie zostało wskazane ani istotne zagadnienie prawne, ani

potrzeba wykładni przepisów prawnych.

W rozpatrywanej sprawie, na podstawie zebranego materiału dowodowego

w tym opinii biegłego sądowego z zakresu ruchu drogowego oba Sądy przyjęły, że

wypadek nastąpił z wyłącznej winy wnioskodawczyni, i nie dopatrzyły się innych

przyczyn zdarzenia poza naruszeniem przez wnioskodawczynię przepisów ruchu

drogowego. Wskazana w kasacji potrzeba wykładni art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12

czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób

zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) a obecnie art.

21 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z

tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. Nr 199, poz. 1673 ze zm.)

budzących nadal poważne wątpliwości w zakresie rażącego niedbalstwa, nie

znajduje uzasadnienia. Przepis art. 21 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 października

2002 r o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób

zawodowych stanowi, że świadczenia określone w ustawie nie przysługują

pracownikowi, gdy wyłączną przyczyną wypadku przy pracy było udowodnione

przez zakład pracy naruszenie przez pracownika przepisów dotyczących ochrony

życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego

niedbalstwa. Przepis ten zasadniczo stanowi powtórzenie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia

12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób

zawodowych. Z mocy przepisu art. 21 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu

wypadków przy pracy i chorób zawodowych, warunkiem pozbawienia pracownika

prawa do świadczeñ jest jego wina w postaci umyślności lub rażącego niedbalstwa

oraz brak innych przyczyn poza zawinionym zachowaniem się pracownika. Sama

konstrukcja przepisu świadczy o tym, że wina umyślna lub rażące niedbalstwo

poszkodowanego

wypadkiem

przy

odpowiedzialność

pracodawcy,

co

pracy

pracownika

uniemożliwiają

nie

tyle

wyłączają

pracownikowi

skuteczne

dochodzenie świadczeń przewidzianych ustawą. W orzecznictwie sądowym

przyjmuje się w sposób zgodny, że rażące niedbalstwo jest zachowaniem

graniczącym z umyślnością, ale zarazem takim, które nie daje podstaw do

przypisania pracownikowi zamiaru skierowanego na popełnienie czynu. Stanowisko

Sądu Najwyższego w tej mierze, ukształtowało się pod wpływem wyroku z dnia 6

sierpnia 1976 r., III PRN 19/76 (OSNCP 1977 r. z. 3, poz. 55). Przyjęto w nim, że

przez działanie z rażącym niedbalstwem należy rozumieć między innymi sytuacje,

w których poszkodowany pracownik zdaje sobie sprawę z grożącego mu

niebezpieczeństwa, gdyż zwykle ono występuje w danych okolicznościach

faktycznych, tak że każdy człowiek o przeciętnej przezorności ocenia je jako

ewidentne – a mimo to, z naruszeniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,

naraża się na to niebezpieczeństwo, ignorując następstwa własnego zachowania

się. Przytoczone wyżej szczegółowe rozważania zawiera wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 30 listopada 1999 r., II UKN 221/99 (OSNAPiUS 2001/6/205), w którym

stwierdzono, że niedbalstwo pracownika jako wyłączna przyczyna wypadku przy

pracy zwalnia pracodawcę od odpowiedzialności wtedy, gdy miało charakter

rażący, a więc graniczyło z umyślnością.

W tych warunkach stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku jest trafne,

nie ma potrzeby dokonywania wykładni przepisów prawa, nie występuje też w

sprawie istotne zagadnienie prawne, zaskarżony wyrok nie narusza prawa w

oczywisty sposób ani nie zapadł w warunkach nieważności postępowania.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 § 1 w związku z art.

3937 § 1 k.p.c. odmówił przyjęcia kasacji do rozpoznania.