II UK 208/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 208/08

POSTANOWIENIE

Dnia 13 listopada 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar

w sprawie z wniosku R. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o odsetki,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 13 listopada 2008 r.,

na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia

26 lutego 2008 r.,

odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 26 lutego 2008 r., Sąd Apelacyjny oddalił apelację

wnioskodawczyni R. S. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Ubezpieczeń

Społecznych z dnia 3 października 2007 r. w sprawie przeciwko Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych, o odsetki, uznając w oparciu o poczynione ustalenia

faktyczne, że organ rentowy wypłacając świadczenia z ubezpieczenia społecznego

nie był w zwłoce, gdyż wypłacił je w ciągu 30 dni od uprawomocnienia się wyroku

Sądu Okręgowego z dnia 3 kwietnia 2007 r., przyznającego wnioskodawczyni rentę

z tytułu niezdolności do pracy w związku z prowadzeniem działalności

gospodarczej (treść tego

wyroku

stanowiła

bowiem

wyjaśnienie

ostatniej

okoliczności niezbędnej do wydania decyzji), stąd nie zachodzą podstawy do

wypłaty odsetek stosownie do art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o

systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74

ze zm.).

Powyższy wyrok zaskarżył skargą kasacyjną pełnomocnik wnioskodawczyni

i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 118 ust.

1a, art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz.

353 ze zm.), a w konsekwencji konstytucyjnej zasady równości wyrażonej w art. 32

ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wniósł o jego uchylenie w całości i

orzeczenie co istoty sprawy poprzez uwzględnienie powództwa i zasądzenie od

pozwanego organu rentowego odsetek ustawowych za okres od dnia 5 czerwca

2000 r. do dnia zapłaty renty z tytułu niezdolności do pracy, ewentualnie uchylenie

zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego

rozpoznania

wraz

z

orzeczeniem

o

kosztach

postępowania.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania pełnomocnik wskazał na

potrzebę rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego jakim jest „ustalenie

granic odpowiedzialności cywilnoprawnej organu rentowego przy obowiązującym

stanie prawnym i jego wiążącej interpretacji w sytuacjach, gdy ewidentnym jest nie

przeprowadzenie w ogóle postępowania wyjaśniającego pomimo oferowanych

przez ubezpieczonego dowodów i dysponowania w tym zakresie szeregiem

kompetencji ustawowych dla ich przeprowadzenia”. Pełnomocnik wskazał także na

oczywiste naruszenie prawa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W obecnym stanie prawnym, Sąd Najwyższy – stosownie do art. 3989 § 1

k.p.c. – przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania jeżeli w sprawie występuje

istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżność w orzecznictwie

sądów, zachodzi nieważność postępowania lub gdy skarga kasacyjna jest

oczywiście uzasadniona. Przedstawienie okoliczności uzasadniających przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na występujące w sprawie istotne

zagadnienie prawne polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu

argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Zagadnienie prawne powinno

być postawione ogólnie i abstrakcyjnie tak, aby mogło być rozpatrywane w

oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego, a ponadto budzić poważne

wątpliwości. Wbrew twierdzeniom skargi, w sprawie nie występuje zagadnienie

prawne wymagające rozstrzygnięcia. W sprawie w istocie nie występuje potrzeba

wykładni i oceny trafności zastosowania art. 85 ust. 1 ustawy o systemie

ubezpieczeń społecznych, a pozostałe zarzuty mają charakter uzupełniający.

Przepis art. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że

jeżeli organ rentowy - w terminach przewidzianych w przepisach określających

zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń

społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów

albo umów międzynarodowych - nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił

tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w

wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego. Nie

dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia

jest

następstwem

okoliczności,

za

które

organ

rentowy

nie

ponosi

odpowiedzialności. Organ rentowy może uwolnić się od obowiązku wypłaty

odsetek,

gdyby wykazał, że

opóźnienie w wypłaceniu

świadczenia było

następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności (art. 85 ust. 1

zdanie drugie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Przepis ten stanowi o

okolicznościach

-

niezależnych

od

organu,

za

które

nie

ponosi

on

odpowiedzialności, co oznacza, że nie jest wystarczające wykazanie braku winy w

odmowie wypłaty świadczenia, ale konieczne jest także stwierdzenie, że po stronie

organu rentowego nie występowały żadne okoliczności, za które ponosi on

odpowiedzialność. Rozstrzygnięcie Sądu drugiej instancji bazuje na ocenie

(okoliczność faktyczna), że organowi rentowemu nie można, z uwagi na

skomplikowany problem prawny, rozstrzygnięty dopiero przez Sąd Okręgowy w

wyroku z dnia 3 kwietnia 2007 r., przyznającym wnioskodawczyni rentę z tytułu

niezdolności do pracy, przypisać niestaranności w odmowie wypłaty świadczenia

(por. por. uzasadnienie wyroku z dnia 27 września 2002 r., II UK 214/02, OSNP

2004 nr 5, poz. 89). Podobny pogląd został wyrażony w wyroku z dnia 7

października 2004 r., II UK 485/03 (OSNP 2005 nr 10, poz. 147). Z orzeczeń tych

wynika, że jeżeli organ rentowy wydał bezprawną decyzję o odmowie wypłaty

świadczenia w sytuacji, gdy możliwe było wydanie decyzji zgodnej z prawem, a w

szczególności, gdy ubezpieczony wykazał wszystkie przesłanki niezbędne dla

przyznania świadczenia, to opóźnienie nie jest następstwem okoliczności, za które

organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności w rozumieniu art. 85 ust. 1 zdanie

drugie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Warto też wskazać na wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2001 r., II UKN 402/00, (OSNAPiUS 2002 nr 20,

poz. 501), w którym przyjęto że „przyznanie lub podwyższenie świadczenia bez

odsetek na mocy wyroku sądowego zmieniającego decyzję organu rentowego, nie

musi powodować obowiązku zapłaty odsetek od daty, od której świadczenie

powinno być wypłacone”. Przytoczone stanowiska dostatecznie wyjaśniają zasady

wypłaty odsetek przez organ rentowy, co daje podstawę do uznania, że – wbrew

wywodom skargi – w sprawie nie występuje zagadnienie prawne wymagające

rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy.

W sprawie nie doszło również do oczywistego naruszenia prawa. W

postanowieniu z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01 (OSNAPiUS 2003 nr

18, poz. 437) Sąd Najwyższy przyjął, że oczywiste naruszenie prawa jako

przesłanka przyjęcia kasacji do rozpoznania ma miejsce wówczas, gdy popełniony

przez sąd drugiej instancji błąd w wykładni lub zastosowaniu prawa jest wyraźnie

widoczny bez pogłębionej analizy wchodzących w grę przepisów. Sytuacja taka nie

zachodzi w badanej sprawie.

Tak więc, skoro w sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 3989

§ 1 k.p.c., wskazane przez skarżącego i po rozważeniu z urzędu przesłanki

określonej w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. (nieważności postępowania ), Sąd Najwyższy

na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania.