II UK 205/19 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 205/19 POSTANOWIENIE Dnia 24 czerwca 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski w sprawie z wniosku M. C.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w W.‎o emeryturę,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 24 czerwca 2020 r.,‎skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...)‎z dnia 18 stycznia 2019 r., sygn. akt III AUa (…), I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, II. zasądza od organu rentowego na rzecz wnioskodawcy 240 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2019 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w W. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie M. C. o o emeryturę.Zdaniem Sądu Okręgowego odwołanie M. C. okazało się w pełni zasadne. W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy odwołujący się posiada wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Organ rentowy do okresu pracy w szczególnych warunkach nie zaliczył okresów przebywania odwołującego się na zasiłku chorobowym.

Sąd Okręgowy zauważył, że zgodnie z art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy emerytalnej przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Literalna wykładnia treści art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy emerytalnej potwierdza stanowisko organu rentowego, jednakże uwzględniając utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego zastosowanie wskazanej normy prawnej jest zdaniem Sądu Okręgowego uzasadnione jedynie wobec tych osób, które przed dniem jej wejścia w życie, to jest przed 1 lipca 2004 r., nie spełniły wszystkich warunków nabycia prawa do wcześniejszej emerytury wynikających z art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej.Sąd Apelacyjny w (…) również stanął na stanowisku, że przy obliczaniu stażu szczególnego osób ubiegających się o emeryturę na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej uwzględnieniu podlegają okresy niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Przepis art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy emerytalnej został do tej ustawy dodany ustawą z 20 kwietnia 2004 r. i obowiązuje od dnia 1 lipca 2004 r. Wprowadzona nim zasada nie ma jednak zastosowania do oceny nabycia prawa do emerytury przed dniem 1 lipca 2004 r. i osób wymienionych w art. 184 ustawy. W przepisie tym ustawodawca zapewnił ochronę ekspektatywy prawa podmiotowego dla osób, które w dniu 1 stycznia 1999 r. wypełniły warunki dotyczące stażu ogólnego i szczególnego. Stąd – zdaniem Sądu Apelacyjnego - Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, iż z okresu faktycznej pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych nie należy wyłączać okresu pobierania przez niego wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego pomiędzy 14 listopada 1991 r. a 1 lipca 2004 r., a zaliczenie mu tych okresów powoduje, że spełnił na dzień 1 stycznia 1999 r. przesłanki wymienione w art. 184 ustawy emerytalnej.Skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia prawa materialnego: art. 32 ust. 1a pkt 1 w związku z art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, § 1, § 2 ust. 1, § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a także na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 217 § 3 k.p.c., art. 231 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 316 § 1 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c., art. 382 k.p.c., art. 391 k.p.c.Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, albowiem jest ona oczywiście uzasadniona, gdyż wnioskodawca nie spełnia warunku 15 lat okresów pracy w warunkach szczególnych uprawniających go do wcześniejszej emerytury w oparciu o art. 184 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 32 ust. 1a pkt 1 ustawy emerytalnej, z uwagi na uwzględnienie do stażu szczególnego okresów niezdolności do pracy, gdy praca w warunkach szczególnych nie jest w ogóle wykonywana.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej.

Spełniające te wymogi naruszenie przepisów prawa powinno mieć postać kwalifikowaną, dostrzegalną bez potrzeby wnikliwej analizy prawnej i zagłębiania się w szczegóły sprawy. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571).

Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2016 r., III CSK 217/16, LEX nr 2156603). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.Zauważyć należy, że w wyroku z dnia z dnia 23 kwietnia 2010 r., II UK 313/09, OSNP 2011 nr 19-20, poz. 260 Sąd Najwyższy wskazał, że w art. 184 ustawy emerytalnej ustawodawca utrwalił sytuację osób, które w dniu wejścia w życie ustawy wypełniły warunki stażu szczególnego i ogólnego i zadeklarował ich przyszłe prawo do emerytury w wieku wcześniejszym; przez wydanie tego przepisu nastąpił stan związania, to jest zobowiązania się przez Państwo do powstrzymania się od jakiejkolwiek ingerencji w istniejące prawo tymczasowe.

Wobec tego przewidziana w ustawie ekspektatywa prawa do emerytury nie mogła wygasnąć na skutek nowej regulacji ustalania stażu zatrudnienia. Gwarancji przyszłego prawa do emerytury złożonej wobec osób, o których mowa w art. 184 ustawy, ustawodawca nie mógł już naruszyć przez ustalenie innego sposobu wyliczenia ich stażu ubezpieczenia. Stąd ocena, że wykazanie w dniu 1 stycznia 1999 r. określonego w art. 184 ustawy okresu wykonywania pracy w szczególnych warunkach wyłącza ponowne ustalenie tego okresu po osiągnięciu wieku emerytalnego, według zasad wynikających z art. 32 ust. 1a pkt 1 obowiązujących po dniu 1 lipca 2004 r.

Ten sam pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lipca 2011 r., I UK 12/11, LEX nr 989126. Zakres stosowania powołanego przez organ rentowy art. 32 ust. 1a ustawy emerytalnej został precyzyjnie określony również w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 lipca 2008 r., K 33/06 (OTK-A 2008 nr 6, poz. 106), w którym Trybunał stwierdził, że oceniana zmiana może mieć zastosowanie wyłącznie na przyszłość. Przepis ten nie ma więc zastosowania do stanów faktycznych powstałych przed jego wejściem w życie. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 maja 2019 r., III UK 123/18, OSNP 2020 nr 4, poz. 35 wskazał, że pod pojęciem "wykonywanie pracy w szczególnych warunkach" należy rozumieć okresy pozostawania w stosunku pracy na stanowiskach, na których praca uznawana jest za wykonywaną w szczególnych warunkach, niezależnie od tego, czy w okresach tych wynagrodzenie było wypłacane za czas wykonywania pracy, za czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy, czy też zamiast wynagrodzenia pracownik otrzymywał zasiłek z tytułu choroby lub macierzyństwa (art. 32 ust. 1a w związku z art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze).

W świetle dotychczasowego utrwalonego i konsekwentnego orzecznictwa Sądu Najwyższego, argumentacja organu rentowego nie znajduje usprawiedliwienia, podważając także twierdzenie skarżącego o oczywistej zasadności skargi.Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach procesu rozstrzygnięto na podstawie reguły z art. 98 § 1 k.p.c. i art. 99 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.