II UK 205/03 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 205/03

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 stycznia 2004 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krystyna Bednarczyk (przewodniczący)

SSN Beata Gudowska

SSN Maria Tyszel (sprawozdawca)

Protokolant Dorota Białek

w sprawie z wniosku K.Ł.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w [...]

o rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy spowodowanej skutkami wypadku

przy pracy z 22 maja 1986r.,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 28 stycznia 2004 r.,

kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]

z dnia 17 grudnia 2002 r.,

1. oddala kasację,

2. przyznaje pełnomocnikowi wnioskodawcy adwokatowi J. S.

od Skarbu Państwa – Kasy Sądu Apelacyjnego – Sądu Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych w [...] kwotę 120 zł (sto

dwadzieścia złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej świadczonej z urzędu – za opracowanie kasacji.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] wyrokiem z

dnia 7 czerwca 2002 r.,

po rozpoznaniu odwołania K.Ł. od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w [...] z 9 października 2001 r. przyznającej

wnioskodawcy dalszą rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy za okres od

31 października 2001 r. do 28 lutego 2002 r., zmienił tę decyzję w ten sposób, że

przyznał mu stałą rentę z tytułu częściowej

niezdolności

do

pracy,

spowodowanej skutkami wypadku przy pracy z 22 maja 1986 r.

Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2002 r.,

Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w [...], zmienił zaskarżony apelacją organu rentowego

wyrok o tyle, że przyznał wnioskodawcy „rentę z tytułu częściowej niezdolności do

pracy spowodowanej skutkami wypadku przy pracy z 22 maja 1986 r. do daty

uprawomocnienia się wyroku Sądu Apelacyjnego, a od tej daty rentę szkoleniową”,

w pozostałej części oddalił apelację.

Wniesiona w imieniu wnioskodawcy kasacja zaskarżonemu wyrokowi

zarzuciła naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię „art. 13 ust. 1 pkt.

2 oraz art.60 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z

Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (...) i art. 18. ust.3 ustawy z 12 czerwca 1975

r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych..." a także

naruszenie art. 316 k.p.c. Przedstawiając okoliczności uzasadniające rozpoznanie

kasacji wskazano, że: „1. w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne mające

znaczenie dla rozstrzygnięcia w podobnych sprawach, a to konieczność

rozstrzygnięcia czy stwierdzenie możliwości przekwalifikowania zawodowego jest

tożsame z celowością takiego przekwalifikowania, czy też te pojęcia są

przedmiotowo różne, a w związku tym, czy w takiej sytuacji mogą być stosowane i

przywołane powyżej przepisy, przy jednoczesnym uwzględnieniu braku możliwości

powrotu do sprawności ubezpieczonego sprzed wypadku oraz nieodwracalnym

charakterze urazu i postępującym pogarszaniu się stanu zdrowia. 2. rozpoznanie

kasacji uzasadnione jest nadto koniecznością ochrony interesu publicznego przez

zapewnienie jednolitości praktyki sądowej, poprzez określenie zakresu stosowania

powołanych przepisów”.

Wniosek kasacyjny zmierzał do zmiany zaskarżonego

wyroku poprzez oddalenie apelacji, ewentualnie uchylenia w całości zaskarżonego

orzeczenia i przekazania sprawy do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w [...], oraz

zasądzenia kosztów nie opłaconej pomocy prawnej w postaci sporządzenia kasacji.

Rozpoznając sprawę, zgodnie z art. 39311

§ 1 k.p.c. w granicach

zaskarżenia Sąd Najwyższy wziął pod uwagę co następuje:

Wobec przytoczenia w kasacji obydwu podstaw wskazanych w art.393 3 pkt.

1 i 2 k.p.c., w pierwszej kolejności ocenie podlega zarzut naruszenia przepisów

postępowania, w szczególności naruszenia art. 316 k.p.c. Zasadność tego zarzutu

nie poddaje się kontroli kasacyjnej, ponieważ w kasacji nie przedstawiono jego

uzasadnienia. „Nieuwzględnienie przy wyrokowaniu opinii biegłego..." -

jak to

określono w petitum kasacji - nie usprawiedliwia zarzutu naruszenia przepisu

określającego tę sytuację procesową, w jakiej sąd wydaje wyrok (§1) oraz, w jakiej

rozprawa powinna być otwarta na nowo (§2). Częściowe pominięcie przez Sąd

wyników postępowania dowodowego mogłoby ewentualnie stanowić naruszenie

innych przepisów, jednakże wobec braku w kasacji stosownych zarzutów,

rozpoznanie, w tym zakresie, wykracza poza granice kasacji. Przypomnieć należy,

że Sąd Najwyższy od początku orzekania kasacyjnego wyjaśnia, że nie jest jego

rolą wyręczanie stron, nie jest też uprawniony do dokonywania konkretyzacji

zarzutów i poszukiwania argumentów usprawiedliwiających przytoczone podstawy

kasacyjne, to uprawniony do wniesienia tego ściśle prawnego środka zaskarżenia

pełnomocnik powinien wykazać, odpowiednim wywodem prawnym ich zasadność.

Wobec nie usprawiedliwienia wskazanej podstawy kasacyjnej naruszenia

przepisów postępowania, przy rozpoznawaniu zasadności zarzutu naruszenia

prawa materialnego, zgodnie z art. 39311 § 2 k.p.c, ustalenia faktyczne stanowiące

podstawę zaskarżonego orzeczenia są dla Sądu Najwyższego wiążące. Podstawą

tą

są

ustalenia

Sądu

Apelacyjnego,

że

następstwa

wypadku,

jakiemu

wnioskodawca uległ 22 maja 1986 r. spowodowały progresywne zmiany

upośledzające jego sprawność ruchową przez co trwale utracił zdolność do pracy

ślusarza pod ziemią i przy obsłudze urządzeń ciepłowniczych. Ze względu na ten

stan zdrowia przeciwwskazana jest dla niego także inna praca wymagająca

chodzenia. Oceniając aktualny stan zdrowia wnioskodawcy Sąd uznał celowość

jego przekwalifikowania, skoro - wobec braku innych schorzeń poza skutkami

wypadku, przy uwzględnieniu wieku (43 lata) i wykształcenia (średnie - technik

mechanik, ukończony kurs menadżerów biura) - może on odzyskać zdolność do

innej pracy, nie wymagającej chodzenia a zgodnej z jego kwalifikacjami. W tym

stanie faktycznym Sąd Apelacyjny prawidłowo oparł swe rozstrzygnięcie na

przepisach prawa materialnego wskazanych w uzasadnieniu wyroku.

Wprawdzie kasacja kwestionuje dokonaną przez Sąd ocenę stanu zdrowia

wnioskodawcy, twierdząc, że nie przeprowadził postępowania dowodowego dla

ustalenia celowości jego przekwalifikowania, jednakże jej wywód jest w tym

zakresie pozbawiony znaczenia prawnego wobec braku w kasacji stosownych

zarzutów

naruszenia

konkretnych

przepisów

postępowania.

Wadliwość

w

dokonywaniu oceny faktów oraz mankamenty postępowania dowodowego odnoszą

się do ustaleń faktycznych i podlegają kontroli kasacyjnej w ramach podstawy z art.

3933 pkt. 2 k.p.c. nie można więc ich wzruszyć w ramach zarzutu błędnej wykładni

prawa materialnego.

Ma rację skarżący, że pojęcia „możliwe" i „celowe" nie są tożsame a

„przyznanie renty szkoleniowej musi być celowe tj. zamierzone, umyślne, przydatne

do osiągnięcia

przeprowadzić,

jakiegoś skutku", natomiast „może" oznacza „dające się

urzeczywistnić",

jednakże

zarzut

zaskarżonym

wyrokiem

powołanych w kasacji przepisów prawa materialnego jest bezzasadny. Wprawdzie

Sąd nie stwierdził expressis verbis, że przekwalifikowanie wnioskodawcy jest nie

tylko możliwe ale i celowe, lecz takie stanowisko wynika z kontekstu uzasadnienia.

Nieprawdziwym jest bowiem stwierdzenie kasacji, że Sąd wziął pod uwagę tylko

możliwość przekwalifikowania wnioskodawcy pomijając, jego celowość. Uznając, że

wnioskodawca rokuje odzyskanie do pracy zarobkowej po przekwalifikowaniu Sąd

powołał § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 sierpnia

1997 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów rentowych (Dz. U. Nr

99, poz. 612) stanowiący, że celowość przekwalifikowania zawodowego orzeka się,

jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie trwale utraciła zdolność do pracy

zarobkowej w dotychczasowym zawodzie i może odzyskać zdolność do pracy po

przekwalifikowaniu (ust.1), a przy ocenie jego celowości przepisy § 5 stosuje się

odpowiednio (ust. 2). Wśród czynników, jakie bierze łącznie się pod uwagę przy

ocenie niezdolności do pracy zarobkowej

§ 5 pkt. 3 wymienia: posiadane

kwalifikacje, wiek, zawód, wykonywane czynności i warunki pracy oraz możliwości

dalszego wykonywania pracy zarobkowej a także możliwość przywrócenia

zdolności do pracy przez przekwalifikowanie zawodowe. W świetle tych przesłanek

Sąd trafnie uznał, że skoro następstwa wypadku, jakiemu uległ wnioskodawca,

aczkolwiek trwale powodujące jego niezdolność do pracy ślusarza pod ziemię i przy

obsłudze urządzeń ciepłowniczych, wobec ich ograniczonego zakresu przy braku

innych schorzeń, nie pozbawiają go- z uwagi na jego wiek i wykształcenie możliwości odzyskania zdolności do innej pracy zarobkowej, po przekwalifikowaniu

zawodowym. W tych okolicznościach sprawy, przekwalifikowanie wnioskodawcy

jest więc też - celowe.

Przedstawione Sądowi Najwyższemu przytoczone wyżej zagadnienie

prawne, nie wymaga rozstrzygnięcia. Pełnomocnik wnioskodawcy dokonując

wykładni językowej art. 13 ust. 1 pkt. 2 oraz art. 60 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. nr 162, poz.

1118 ze zm.) przeoczył, że zasady orzekania o niezdolności do pracy do celów

rentowych zostały określone nie w tych przepisach lecz w rozporządzeniu Ministra

Pracy i Polityki Socjalnej z 8 sierpnia 1997 r. powołanym w uzasadnieniu

zaskarżonego wyroku, a z przytoczonego wyżej jego § 6 jednoznacznie wynika

iunctim

pomiędzy „celowością"

i

„możliwością"

w orzekaniu

o

potrzebie

przekwalifikowania zawodowego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów i art.

39312 k.p.c. oraz § 13 ust. 6 w związku § 20 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 29 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielanej z rzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Sąd Najwyższy

orzekł, jak w sentencji wyroku.