II UK 201/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 201/13 POSTANOWIENIE Dnia 20 grudnia 2013 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk w sprawie z wniosku U. S.A. w P., Z. P., W. K.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w P.‎o podstawę wymiaru składki,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 grudnia 2013 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawców od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 22 stycznia 2013 r., sygn. akt III AUa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny w […] – w sprawie z odwołania płatnika składek U. S.A. w P., Z. P., W. K. i A. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w P. o podstawę wymiaru składki – oddalił apelację odwołujących się: U. S.A. w P., Z. P., W. K. i A. P. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia 19 kwietnia 2012 r., którym Sąd Okręgowy: oddalił odwołanie płatnika oraz A. P. od decyzji organu rentowego z dnia 29 lipca 2011 r., Nr […]8/[…], znak […]-3 (pkt 1.); oddalił odwołanie płatnika składek oraz W.

K. od decyzji organu rentowego z dnia 29 lipca 2011 r. Nr […]9/[…]1, znak […]-4 (pkt 2.); oddalił odwołanie płatnika składek oraz Z. P. od decyzji organu rentowego z dnia 29 lipca 2011 r., Nr […]7/[…], znak […]-2 (pkt 3.).Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyli skargą kasacyjną odwołujący się: U. S.A. w P., Z. P., W. K., A. P..Postanowieniem z dnia 4 października 2013 r. Sąd Apelacyjny w […] na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną A. P. z uwagi na niższą niż dziesięć tysięcy złotych wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3982 § 1 k.p.c.).Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c.).

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3984 § 2 k.p.c.) wskazano, z powołaniem art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., że: „prawidłowe zastosowanie1/ art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jednolity Dz.U. 2012 r., poz. 592)2/ art. 12 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity: Dz.U. 2012 r., poz. 361)3/ art. 83 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity:

Dz.U. 2009 r. Nr 205, poz. 1585)w ustalonym stanie faktycznym tej sprawy, stanowiącym element uzasadnienia niniejszego wniosku (pkt II i III skargi kasacyjnej), wymaga wykładni obowiązujących przepisów:1. czy do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne wlicza się świadczenia przekazane pracownikom z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w formie okolicznościowych bonów towarowych w sytuacji, gdy te świadczenia nie mają charakteru ulgowego, a wyłącznie okazjonalny wynikający z tradycji oraz zwyczajowy, stanowiący w tej formie namiastkę spotkań świątecznych;2. czy do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne wlicza się składki ubezpieczeniowe z tytułu kontynuacji umów ubezpieczeniowych na życie zawartych przed 1998 rokiem (w dniu 31.07.1996 r.) w ramach ubezpieczeń grupowych;3. czy każdy pracownik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może wydawać i podpisywać decyzje w jego imieniu w sytuacji, gdy taka decyzja nie jest decyzją indywidualną, a dotyczy większej grupy osób i ta sama osoba może w tej samej sprawie oceniać i wydawać kolejne decyzje, bez rozpatrywania zastrzeżeń do ustaleń, w przypadku wniesionego odwołania przez osoby zainteresowane”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego. Rolą Sądu Najwyższego, jako najwyższego organu sądowego w Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest bowiem działanie w interesie indywidualnym, lecz powszechnym, poprzez ochronę obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania i ujednolicanie praktyki stosowania prawa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147).

Wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego rozpoznanie kasacji powinno nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi zostało sformułowane (postanowienia SN: z 13 sierpnia 2002 r., I PKN 649/01, LexPolonica nr 366380, 21 lipca 2009 r., II PK 74/09, LexPolonica nr 2786557, 28 maja 2008 r., I UK 27/08, LexPolonica nr 3058278, z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 nr 1, poz. 11; z 13 sierpnia 2002 r., I PKN 649/01, OSNP 2004 nr 9, poz. 158 oraz z 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, poz. 51). Ponadto ograniczenie się przez skarżącego do pytania nie jest wystarczającym określeniem zagadnienia prawnego, jeżeli zagadnienie prawne nie zostało przedstawione bez odniesienia się do ogólnych problemów interpretacyjnych (postanowienie SN z 25 lutego 2008 r., I UK 332/07, LEX nr 452451).

Istotne zagadnienie prawne w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. musi występować w sprawie – wynikać na tle podstaw zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu drugiej instancji. Nie można przedstawiać w ramach tego zagadnienia kwestii opartych na założeniach sprzecznych z podstawą faktyczną zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji. Zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.Powołując się na potrzebę wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) skarżący powinien nie tylko określić, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ale także wskazać, na czym polegają poważne wątpliwości związane ze stosowaniem tych przepisów lub przedstawić rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie SN z dnia 26 kwietnia 2012 r., III SK 43/11, LEX nr 1170700, czy też postanowienie SN z dnia 27 maja 2009 r., II UK 72/09, LEX nr 818589).

Niezbędne jest przy tym opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por. postanowienie SN z dnia 4 kwietnia 2012 r., III SK 39/11, LEX nr 1170697).Skarżący nie wykazali, że w sprawie występują przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Nie przedstawili istotnych zagadnień prawnych sprawy w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., gdyż za takie nie można uznać – postawione w uzasadnieniu wniosku – ogólnikowe, niepoparte odpowiednią jurydyczną argumentacją pytania.Pierwsze z postawionych pytań – dotyczące zasadności uiszczania składek ubezpieczeniowych od świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, które nie mają charakteru „ulgowego” – poza swoją ogólnikowością, brakiem odpowiedniej jurydycznej argumentacji uwzględniającej podstawy zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji, nie odnosi się do stanowiska judykatury Sądu Najwyższego w zakresie omawianej kwestii.

W wyroku z dnia 16 września 2009 r., I UK 121/09 – OSNP 2011/9-10/133, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że: „1. Pomoc z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych musi być uzależniona od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej pracownika. Jeżeli wszyscy pracownicy otrzymali bony towarowe o jednakowej wartości, to bony te trzeba ocenić jako świadczenie dodatkowe pracodawcy;

2. Wypłata bonów towarowych niemająca charakteru socjalnego jest przychodem pracownika w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), który stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne”.Z podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku wynika, że regulamin Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych płatnika składek nie określał kryteriów przyznawania bonów towarowych z okazji świąt Bożego Narodzenia. Ponadto pracodawca nie badał sytuacji rodzinnej i majątkowej pracowników, którym bony przyznawał; nie uwzględnił wysokości dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie pracownika.

W związku z powyższym ustaleniem w ocenie zaskarżonego wyroku nie zostały spełnione przesłanki do uznania bonów za świadczenia o charakterze socjalnym. W konsekwencji Sąd drugiej instancji uznał, że przychód osiągnięty przez pracowników w postaci wypłat pieniężnych z tytułu talonów świątecznych stanowi podstawę wymiaru składek na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 1 rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (Dz.U.

Nr 161, poz. 1106 ze zm.). Przedstawione w uzasadnieniu wniosku pytanie zostało oparte jedynie na regulacjach określonych w przepisach art. 2 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 ze zm.). Skarżący w ogóle nie wiążą przedstawionej kwestii z przepisami art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) ani też z art. 18 ust. 1 ustawy z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 1 rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (Dz.U.

Nr 161, poz. 1106).O rozbieżności w orzecznictwie sądowym w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. nie świadczy powołany w uzasadnieniu wniosku wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2008 r., II PK 74/08 – OSNP 2010/7-8/88, zgodnie z którym przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 ze zm.) nie odnosi się do całości działalności socjalnej w rozumieniu art. 2 pkt 1 tej ustawy, a jedynie do ulgowych świadczeń i usług.

Regulamin może przewidywać wydatkowanie środków funduszu na inne cele mieszczące się w ramach działalności socjalnej oraz ustalać inne zasady korzystania z tych świadczeń, np. powszechnej dostępności na równych zasadach w zakresie imprez integracyjnych. Powołany wyrok Sądu Najwyższego odnosi się do innej – niż w rozpatrywanej sprawie – sytuacji faktycznej.Drugie z postawionych w uzasadnieniu wniosku pytań jest oparte na założeniu sprzecznym z podstawą faktyczną zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji – wiążącą Sąd Najwyższy stosownie do treści przepisu art. 39813 § 2 k.p.c. – zgodnie z którą wszystkie umowy ubezpieczenia z towarzystwami ubezpieczeniowymi, których raty polis są sporne jako podstawa wymiaru składek, zostały podpisane lub odnowione po dniu 9 lipca 1998 r. oraz umowy te nie były zawierane w ramach ubezpieczeń grupowych.

Powyższe ustalenia faktyczne stanowiły płaszczyznę subsumcyjną przepisów prawa materialnego przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji. W związku z powyższym ustaleniem Sąd drugiej instancji uznał, że nie było podstaw do wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, składek opłaconych przez pracodawcę na pracowników tytułem rat polis na życie – wyłączenia określonego w przepisach § 2 ust. 1 pkt 31 i 32 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.Nie zachodzi – jak to wskazują odwołujący – potrzeba „ujednolicenia orzecznictwa”, która wynika z rozbieżności stanowisk organów skarbowych w zakresie wskazanych w uzasadnieniu wniosku dwóch interpretacji indywidualnych wydanych przez dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie oraz dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach.

Takie twierdzenia uzasadnienia wniosku nie przekonują o występowaniu przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Przede wszystkim brakuje odpowiedniej jurydycznej argumentacji; strona skarżąca poza tylko powołaniem się na dwie interpretacje indywidualne wydane przez organy skarbowe – nie przedstawia żadnych rozbieżnych orzeczeń sądowych w przedmiocie przedstawionej w uzasadnieniu wniosku kwestii.Ponadto wskazać należy na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2010 r., w sprawie II UK 132/09 (LEX nr 583800).

W konkluzji szczegółowych rozważań zawartych w uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy uznał, że przedstawiane w skardze istotne zagadnienie prawne w tej sprawie nie występuje, gdyż konstrukcja przepisu § 2 ust. 1 pkt 32 rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.) wskazuje, że dotyczy on w zasadzie grupowych, a nie indywidualnych umów ubezpieczenia na życie.Nie jest istotnym zagadnieniem prawnym sprawy w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. trzecie z postawionych w uzasadnieniu wniosku pytań.

Strona skarżąca ograniczyła się tylko do ogólnikowego pytania oraz powołania się na stanowisko judykatury, zgodnie z którym sąd ubezpieczeń społecznych – jako sąd powszechny – może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego. Zwrócić należy uwagę, że przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok sądu drugiej instancji, a nie – postępowanie przed organem rentowym. Sądy dokonały merytorycznej oceny decyzji Zakładu ubezpieczeń Społecznych, na której powinna koncentrować się apelacja i skarga kasacyjna.

Jak wyżej przedstawiono, skarżący nie wskazał argumentów pozwalających na podważenie dokonanej przez Sąd drugiej instancji subsumcji.Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. aw