Supreme Court quashes social security court ruling on disability pension start date due to procedural error regarding new application timing.

Sygn. akt II UK 179/18 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 stycznia 2020 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)‎SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)‎SSN Maciej Pacuda w sprawie z wniosku Z. T.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi w W.‎o rentę z tytułu niezdolności do pracy,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 16 stycznia 2020 r.,‎skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)‎z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt III AUa (…), uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej daty początkowej prawa do renty i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w (…) III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r., po rozpoznaniu apelacji ubezpieczonego Z. T. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 27 stycznia 2016 r. zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w W. z dnia 16 czerwca 2015 r. ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 czerwca 2014 r. do 31 maja 2019 r., nie stwierdzając odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.W sprawie tej ustalono, że ubezpieczony (ur. 17 czerwca 1958 r.) w dniu 29 lipca 2013 r. złożył wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy.

Organ rentowy decyzją z dnia 24 września 2013 r. przyznał mu rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od 29 sierpnia 2013 r., tj. od zaprzestania pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, do 31 maja 2014 r. Następnie w dniu 7 maja 2014 r. ubezpieczony złożył wniosek o ponowne ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, jednak organ rentowy decyzją z dnia 27 czerwca 2014 r. odmówił mu prawa do tego świadczenia. Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji, lecz postanowieniem Sądu Okręgowego VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 września 2014 r. odwołanie zostało odrzucone.W dniu 5 marca 2015 r. ubezpieczony złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. kolejny wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy.

Lekarz Orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. ustalił, iż nie jest on niezdolny do pracy, dlatego decyzją z dnia 19 maja 2015 r. organ rentowy odmówił przyznania mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W związku ze zgłoszonym sprzeciwem, sprawa została skierowana do Komisji Lekarskiej ZUS, która orzeczeniem z dnia 8 czerwca 2015 r. również ustaliła u ubezpieczonego brak niezdolności do pracy. Na tej podstawie organ rentowy w dniu 16 czerwca 2015 r. wydał decyzję zaskarżoną w przedmiotowym postępowaniu.W toku postępowania sądowego był dopuszczony został dowód z opinii biegłych sądowych lekarzy specjalistów kardiologa oraz ortopedy.

Biegły sądowy kardiolog stwierdził, iż rozpoznane u ubezpieczonego schorzenia kardiologiczne nie naruszają sprawności organizmu w stopniu uzasadniającym wydanie orzeczenia długotrwałej niezdolności do pracy, zarówno całkowitej jak i częściowej. Również biegły sądowy ortopeda nie stwierdził u niego częściowe, ani całkowitej niezdolności do pracy. Po zaakceptowaniu tych opinii biegłych, Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uznania ubezpieczonego uznać za osobę niezdolną do pracy i oddalił jego odwołanie od negatywnej decyzji rentowej.Natomiast Sąd drugiej instancji uznał za konieczne uzupełnienie postępowania dowodowego i dopuścił dowód z opinii łącznej biegłego sądowego kardiologa oraz lekarza medycyny pracy, celem ustalenia, czy ubezpieczony po dniu 31 maja 2014 r. był nadal częściowo lub całkowicie niezdolny do pracy.

Biegli ci rozpoznali u badanego niewydolność serca, napadowe migotanie przedsionków - stan po kilkakrotnych kardiowersjach z czasową konwersją do rytmu zatokowego, kardiomiopatię rozstrzeniową w obserwacji, nadciśnienie tętnicze, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa oraz otyłość, konkludując, że ujawnione schorzenia uzasadniają dalsze zaliczenie ubezpieczonego do kategorii częściowo niezdolnych do pracy od maja 2014 r. na okres 5 lat. Organ rentowy nie zgłosił zastrzeżeń do opinii ani nie wnosił o dopuszczenie dowodu z opinii innych biegłych.

Dlatego Sąd drugiej instancji zmienił zaskarżony wyrok i przyznał ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 czerwca 2014 r. do 31 maja 2019 r.W skardze kasacyjnej organ rentowy zarzucił naruszenie art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.) przez przyznanie ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 kwietnia 2014 r., podczas gdy wniosek będący podstawą do wydania zaskarżonej decyzji został złożony dopiero 5 marca 2015 r.Wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jako oczywiście uzasadnionej, a następnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie skarżącemu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 marca 2015 r. do 31 maja 2019 r. i oddalenie apelacji ubezpieczonego w pozostałym zakresie oraz zasądzenie od na rzecz organu rentowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się usprawiedliwiona po ustaleniu, że poprzednie prawo ubezpieczonego do renty okresowej ustało z dniem 31 maja 2014 r. Wprawdzie ubiegał się on o przedłużenie uprawnień rentowych na dalszy okres, ale jego odwołanie od negatywnej decyzji rentowej z dnia 27 czerwca 2014 r. zostało odrzucone postanowieniem Sądu pierwszej instancji z dnia 15 września 2014 r., VII U (…), z uzasadnieniem uchybienia dyspozycjom art. 4779 § 31 k.p.c. Ze względu na walor ostateczności tej negatywnej decyzji rentowej z dnia 27 czerwca 2014 r. ubezpieczony w dniu 5 marca 2015 r. złożył kolejny wniosek rentowy załatwiony kolejną negatywną decyzją rentową, zweryfikowaną pozytywnie dla niego zaskarżonym wyrokiem.Tym niemniej, zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, sporne świadczenia z ubezpieczenia społecznego wypłaca się poczynając od dnia powstania tego prawa, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym został złożony nowy wniosek rentowy.

Skoro taki kolejny (nowy) wniosek został złożony w dniu 5 marca 2015 r., to Sąd drugiej instancji na podstawie dowodu z łącznej opinii biegłych lekarzy sądowych mógł przyznać ubezpieczonemu świadczenie rentowe od 1 marca 2015 r., choćby ustalił, że był on w dalszym ciągu częściowo niezdolny do pracy od 1 czerwca 2014 r. Taki stan rzeczy sprawiał, że kontestowana w skardze kasacyjnej data przyznania dalszych uprawnień rentowych nie została prawidłowo zweryfikowana na gruncie dyspozycji art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej ani skonfrontowana z niezaskarżonym przez ubezpieczonego postanowieniem Sądu pierwszej instancji z dnia 15 września 2014 r., VII U (…).

Wymaga to podania przez Sąd drugiej instancji weryfikowalnych podstaw prawnych lub przyczyn i uzasadnienia przyznania ubezpieczonemu renty z tytułu dalszej częściowej niezdolności do pracy już od 1 czerwca 2014 r., zamiast od miesiąca złożenia kolejnego wniosku rentowego z dnia 5 marca 2015 r. (art. 129 ust. 1 in fine ustawy o emeryturach i rentach), albo jurysdykcyjnej zmiany zaskarżonej daty przyznania uprawnień rentowych, z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 września 2019 r., SK 31/16 (OTK-A 2019, poz. 53).

W tym celu Sąd Najwyższy wyrokował jak w sentencji na podstawie art. 39815 k.p.c.