II UK 176/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 176/05

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 kwietnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Beata Gudowska

SSN Maria Tyszel (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku W. P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G.

o przywrócenie renty

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 6 kwietnia 2006 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w S.

z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt III AUa …/05,

uchyla

zaskarżony

wyrok

i

sprawę

przekazuje

Sądowi

Apelacyjnemu w S. do ponownego rozpoznania

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G., po

rozpoznaniu odwołania W. P.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddziału w G. z 22 grudnia 2003 r., odmawiającej ubezpieczonemu dalszego

prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, wyrokiem z dnia 19 stycznia 2005 r.,

VI U …/04, zmienił tę decyzję w ten sposób, że od 1 grudnia 2003 r. przyznał

wnioskodawcy, na stałe, prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Sąd ten ustalił, że W. P., urodzony 23 grudnia 1954 r., z zawodu ślusarz mechanik,

był od 19 maja 1975 r. uznawany za inwalidę III grupy z ogólnego stanu zdrowia.

Jego zdolność do pracy została stwierdzona dopiero orzeczeniem lekarza

orzecznika Zakładu z 3 grudnia 2003 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd

Okręgowy powołał się na treść art. 57 i art., 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.

U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o FUS” i na treść § 29

ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra, Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 5

sierpnia 1983 r. w sprawie składu komisji lekarskich do spraw inwalidztwa i

zatrudnienia, trybu postępowania, trybu kierowania na badanie przez te komisje

oraz szczegółowych zasad ustalania inwalidztwa (Dz. U. Nr 47, poz. 214 ze zm.),

zgodnie z którym nie przeprowadza się badań kontrolnych osób, których

inwalidztwo trwało nieprzerwanie ponad dziesięć lat,

inwalidztwa.

Zdaniem

Sądu,

mimo

uchylenia

licząc od daty powstania

tego

rozporządzenia

mocą

rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 sierpnia 1997 r. w

sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów rentowych (Dz. U. Nr 99, poz.

612), powołane rozporządzenie z 5 sierpnia 1983 r., ma zastosowanie w sprawie, z

uwagi na okoliczność, że w

powołanym wyżej paragrafie dziesięcioletni termin

określony w przytoczonym przepisie, w stosunku do ubezpieczonego upłynął

jeszcze przed jego uchyleniem. W ocenie Sądu Okręgowego, wyniki kontrolnych

badań lekarskich, przeprowadzonych po tym dziesięcioletnim terminie, nie mogą

stanowić podstawy pozbawienia dotychczasowego rencisty prawa do renty. Sąd

Okręgowy powołał się przy tym na wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 2002 r.,

II UKN 747/00.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 19 maja 2005 r., III AUa …/05, Sąd

Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. oddalił apelację organu

rentowego, podtrzymując ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną, dokonane przed

Sądem pierwszej instancji. Uzupełniając ocenę prawną rozstrzygnięcia, Sąd

Apelacyjny podkreślił, że poddanie ubezpieczonego W. P. badaniom lekarskim po

upływie dziesięciu lat trwania nieprzerwanej niezdolności do pracy, zarówno w

postępowaniu przed organem rentowym, jak i przed Sądem pierwszej instancji,

naruszało przepis § 29 powołanego wyżej rozporządzenia z 5 sierpnia 1983 r.,

który w ocenie Sądu Apelacyjnego, ma „rangę ustawową”.

W skardze kasacyjnej organ rentowy zarzucił naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 2

rozporządzenia z 5 sierpnia 1983 r., polegające na przyjęciu przez Sąd Apelacyjny

stanowiska, że przepis ten ma zastosowanie w obecnym stanie prawnym, pod

rządami przepisów ustawy o FUS, i na przyjęciu, że „nie podlegają weryfikacji

świadczenia rentowe osób i to niezależnie od aktualnego stanu zdrowia, które

nabyły do nich prawo pod rządem poprzednio obowiązujących przepisów, o ile

okres pobierania tego świadczenia do 1 września 1997 r. wynosił nieprzerwanie 10

lat”. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu pierwszej

instancji i oddalenie odwołania. Jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie

skargi kasacyjnej podniesiono potrzebę dokonania wykładni przepisów ustawy o

FUS, w szczególności jej art. 107, ponieważ ich stosowanie budzi „poważne

wątpliwości, szczególnie w kontekście wykładni zastosowanej przez Sądy obu

instancji”. Autor kasacji twierdzi, że wykładnia ta została wprawdzie oparta na

orzecznictwie Sądu Najwyższego, jednakże wydanym, zasadniczo, w stanie

prawnym obowiązującym przed wejściem w życie ustawy o FUS.

Rozpoznając skargę kasacyjną Sąd Najwyższy wziął pod uwagę co

następuje:

Podniesiony w skardze zarzut wadliwego zastosowania w sprawie przepisu

rozporządzenia, które utraciło moc obowiązującą z dniem 1 września 1997 r., jest

zasadny. Trafnie podniesiono w uzasadnieniu skargi, że konstatacja zaskarżonego

wyroku o utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego jest chybiona, ponieważ w

przeważającej mierze Sąd Apelacyjny powołał się na te orzeczenia, które straciły

aktualność wobec zmiany stanu prawnego. Orzecznictwo Sądu Najwyższego co do

dopuszczalności poddawania kontrolnym badaniom lekarskim osób, których

dotyczył § 29 powołanego wyżej rozporządzenia z 5 sierpnia 1983 r. nie było

jednolite, jednakże w żadnym z orzeczeń Sąd Najwyższy nie przypisywał temu

przepisowi „rangi ustawowej”, jak to określił Sąd Apelacyjny. Zaistniała w

orzecznictwie rozbieżność stała się przyczyną podjęcia w dniu 26 stycznia 2006 r.,

w sprawie III UZP 2/05, uchwały, w której skład siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego wyraził pogląd, że nie ma podstawy prawnej uznania za

niedopuszczalne weryfikowania przez organ rentowy niezdolności do pracy osoby,

która przed dniem 1 września 1997 r., nieprzerwanie od dziesięciu lat, miała

ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy (uprzednio – inwalidztwa).

Osoba taka nie może skutecznie powoływać się na przepis § 29 rozporządzenia, a

skoro odzyskała zdolność do pracy, to fakt, że uprzednio obowiązujące przepisy

były dla niej korzystniejsze nie stanowi podstawy prawnej dalszego pobierania

świadczenia z funduszu rentowego pochodzącego ze składek wszystkich

ubezpieczonych. Skład orzekający w całej rozciągłości podziela stanowisko

przyjęte w powołanej

uchwale oraz argumentację prawną wyrażoną w jej

uzasadnieniu. Uchwała ta zostanie opublikowana w jednym z najbliższych

numerów OSNP, więc nie ma potrzeby powtórzenia przedstawionego w niej

wywodu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 398 16 w związku z art. 39811

§ 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji wyroku.