II UK 176/02 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 176/02

POSTANOWIENIE

Dnia 12 grudnia 2002 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz

w sprawie z powództwa W. G.

przeciwko Szkole Podstawowej w S.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w dniu 12 grudnia 2002 r.,

na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w P.

z dnia 22 marca 2002 r.,

odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy – Sąd Pracy w S. wyrokiem z dnia 10 stycznia 2002 r. zasądził

od Szkoły Podstawowej w S. na rzecz powoda W. G. kwotę 4.760 zł netto wraz z

odsetkami ustawowymi

do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za dalszy 10%

uszczerbek na zdrowiu będący następstwem choroby zawodowej oraz kwotę

1.013,04 zł

wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 16 stycznia 1998 r. do dnia

zapłaty tytułem niewypłaconej części nagrody jubileuszowej za 30 lat pracy i oddalił

powództwo w części przekraczającej wskazane kwoty, jak również oddalił

powództwo o nakazanie pozwanej Szkole nawiązania stosunku pracy oraz o

zasądzenie różnicy między wypłaconą a żądaną przez powoda odprawą rentową w

kwocie 5.307,76 zł. Gdy chodzi o koszty procesu, to Sąd Rejonowy dokonał ich

stosunkowego rozdzielenia.

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 22

marca 2002 r., po rozpoznaniu apelacji obu stron, zmienił wyrok Sądu pierwszej

instancji w ten sposób, że zamiast kwoty 4.760 zł – zasądził na rzecz powoda kwotę

4.158 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 10 stycznia 2002 r. i oddalił powództwo w

pozostałej części, jak również apelacje obu stron. Ponadto orzekł o kosztach procesu

za instancję odwoławczą, zasądzając od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę

375 zł.

Sąd Okręgowy stwierdził, że ustalenia Sądu pierwszej instancji są pełne i

zgodne z dowodami zebranymi w sprawie.

Wynika z nich, że wskutek choroby

zawodowej powód doznał trwałego 30% uszczerbku

na zdrowiu, a ponieważ

pozwana Szkoła wypłaciła mu już odszkodowanie za 20% uszczerbku, obecnie

należało jedynie zasądzić różnicę, przyjmując, że odszkodowanie za 1% uszczerbku

wynosi 415,80 zł, nie mniej niż 1.554,80 zł, stosownie do obwieszczenia Ministra

Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 grudnia 2001 r. (M.P. Nr 45, poz. 741). Zdaniem

Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy błędnie również ustalił datę płatności odsetek.

Jest nią bowiem data wydania przez Sąd Rejonowy wyroku zasądzającego na rzecz

powoda odszkodowanie, a nie data wejścia w życie obwieszczenia o ustaleniu

nowych stawek odszkodowania. Gdy chodzi o wyższą odprawę rentową, Sąd

Okręgowy uznał, że podstawą ustalenia tej odprawy nie mógł być art. 28 ust. 1 Karty

Nauczyciela, ponieważ przepis ten ma zastosowanie w wypadku rozwiązania z

nauczycielem stosunku pracy na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 3 tej Karty. Tymczasem

rozwiązanie z powodem stosunku pracy nastąpiło na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 2,

zatem stosownie do art. 87 Karty Nauczyciela, przysługiwała powodowi odprawa

rentowa w wysokości dwumiesięcznego, ostatnio pobieranego, wynagrodzenia za

pracę. Wysokość tego wynagrodzenia (1.013,04 zł brutto) wynika z akt osobowych

powoda. Nie ma natomiast dowodu, że wynosiło ono 1.243,62 zł - jak utrzymywał

powód.

Wreszcie

Sąd

Okręgowy

ocenił

jako

bezzasadne

żądanie

powoda

przywrócenia go do pracy i nakazanie pozwanej Szkole zatrudnienia na

odpowiednim stanowisku.

Powód żądał bowiem zatrudnienia na stanowisku

niewymagającym nadmiernego wysiłku głosowego, podczas gdy w szkole brak jest

takich stanowisk dla nauczycieli, gdyż praca na każdym stanowisku nauczycielskim

wymaga dużego wysiłku głosowego. Kwestia, czy stosunek pracy z powodem został

rozwiązany prawidłowo czy też nie, jest pozbawiona obecnie znaczenia, skoro

powód nie zakwestionował w terminie sposobu rozwiązania jego stosunku pracy.

W kasacji od powyższego wyroku opartej na podstawie naruszenia prawa

materialnego powód zarzucił naruszenie następujących przepisów:

1. art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i

społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776

ze zm.) wskutek przyjęcia, że powodowi nie przysługuje mu roszczenie o

przywrócenie do pracy ani też o nawiązanie stosunku pracy w związku z

niezłożeniem odwołania od świadectwa pracy;

2. art. 264 § 2 i § 3 KP przez przyjęcie, że powód przekroczył termin do wystąpienia

z żądaniem przywrócenia do pracy bądź nawiązania stosunku pracy;

3. art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jednolity:

Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357) w wyniku uznania, że wysokość odprawy

rentowej zależy od przyczyn rozwiązania stosunku pracy podanych w

świadectwie pracy, a nie od faktycznej przyczyny zwolnienia pracownika.

Powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości przez:

1. zasądzenie od pozwanej Szkoły odsetek ustawowych od kwoty 4.158 zł od dnia

3 lutego 1999 r. do dnia zapłaty;

2. zasądzenie ponadto kwoty 4.052.16 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 19 lutego

1999 r. tytułem odprawy z art. 28 ust. 1 Karta Nauczyciela;

3. zobowiązanie strony pozwanej do nawiązania z powodem stosunku pracy bądź o

przywrócenie powoda do pracy;

4. zasądzenie na rzecz powoda kwoty 3.039,12 zł z odsetkami od dnia 19 lutego

1999 r. tytułem odszkodowania za czas pozostawania bez pracy

oraz kosztów postępowania za wszystkie instancje.

Zdaniem

powoda,

Sąd

Okręgowy powinien

zasądzić

odsetki

od

kwoty

jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej przynajmniej od dnia

stwierdzenia uszczerbku na zdrowiu w wysokości 30%, to znaczy od dnia 3 lutego

1999 r. Powinien również zobowiązać pozwaną Szkołę do

nawiązania z nim

stosunku pracy, gdyż odpowiednie roszczenie, mające oparcie w art. 14 ust. 1

ustawy

o

rehabilitacji

zawodowej

i

społecznej

oraz

zatrudnianiu

osób

niepełnosprawnych, zgłosił w terminie przewidzianym w tym przepisie, czyli przed

upływem miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia o częściowej niezdolności do

pracy. Nie zostały także przekroczone terminy z art. 264 § 2 i § 3 KP, gdyż powód

nie otrzymał prawidłowego i skutecznego rozwiązania stosunku pracy, zaś pozwana

Szkoła nie wyraziła zgody na dopuszczenie go do pracy. Wreszcie, w ocenie

powoda, rozwiązanie jego stosunku pracy nastąpiło w związku z przejściem na rentę

inwalidzką w dniu 18 lutego 1999 r., zatem przysługiwała mu odprawa w wysokości

uzależnionej od rzeczywistej przyczyny ustania stosunku pracy, jak również

roszczenie o nawiązanie stosunku pracy, które stało się wymagalne od daty

uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego z dnia 17 kwietnia 2000 r. „na dzień

3 lutego 1999 r.”, a wówczas powód był pracownikiem pozwanej Szkoły.

Jako okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji powód wskazał to, że

zaskarżony wyrok oczywiście narusza prawo wskutek przyjęcia, że orzeczenie sądu

o przyznaniu odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu ma charakter

konstytutywny oraz że zachodzi potrzeba interpretacji art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 27

sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób

niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) przez wyjaśnienie, czy

roszczenie o wydzielenie i zorganizowanie odpowiedniego stanowiska pracy z

podstawowym zapleczem socjalnym przysługuje także pracownikowi, zwolnionemu z

naruszeniem przepisów prawa w związku z przejściem na rentę, który zgłasza

gotowość przystąpienia do pracy w ciągu miesiąca od dnia uznania go za osobę

niepełnosprawną. Kolejnym istotnym zagadnieniem prawnym jest, czy możliwa i

skuteczna jest zmiana podstawy prawnej rozwiązania stosunku pracy dokonana

jedynie

jako

sprostowanie

świadectwa

pracy,

bez

dokonania

osobnego

wypowiedzenia, oraz czy w tym samym trybie można zmienić czas trwania umowy o

pracę.

Strona pozwana wniosła o oddalenie kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja powoda spełniła wymagania formalne określone w art. 393 3 KPC, w

tym także warunek przedstawienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji

(§ 1 pkt 3), co nie pozwalało jej odrzucić stosownie do art. 393 7 § 2 KPC w związku z

art. 3935 KPC. Jednak pozytywny wynik oceny kasacji pod względem formalnym nie

powoduje automatycznego przyjęcia jej do rozpoznania. W kolejnej bowiem fazie

postępowania, jaką jest przedsąd, Sąd Najwyższy bada i ocenia, czy przytoczone

przez stronę skarżącą okoliczności wskazują na potrzebę wykładni przepisów prawa

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów, czy uzasadniona jest teza strony skarżącej o oczywistym naruszeniu przez

zaskarżony wyrok przepisów prawa bądź czy zachodzi nieważność postępowania.

Powód przedstawił jako okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji

oczywiste naruszenie prawa oraz potrzebę wykładni art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 27

sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób

niepełnosprawnych, a także potrzebę wyjaśnienia, czy możliwa i skuteczna jest

zmiana podstawy prawnej rozwiązania stosunku pracy dokonana jedynie jako

sprostowanie świadectwa pracy, bez zastosowania wypowiedzenia, oraz czy w tym

samym trybie może być zmieniony czas trwania umowy o pracę. Zdaniem

skarżącego, zaskarżony wyrok dlatego oczywiście narusza prawo, że Sąd Okręgowy

przyjął, iż wyrok sądu o przyznaniu odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu

ma charakter konstytutywny. Trzeba jednak podkreślić, że powód nie podał, jakich

przepisów dotyczy zarzut oczywistego naruszenia prawa i nie przedstawił

uzasadnienia prawnego tego twierdzenia. Tym samym ocena wymienionego zarzutu

przez Sąd Najwyższy była niemożliwa.

Wbrew stanowisku skarżącego, nie daje również podstaw do przyjęcia kasacji

do rozpoznania teza o potrzebie interpretacji art. 14 ust. 1 ustawy o rehabilitacji

zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przepis ten

stanowi, że osobie zatrudnionej, która w wyniku wypadku przy pracy lub choroby

zawodowej utraciła zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku, pracodawca

jest obowiązany wydzielić lub zorganizować odpowiednie stanowisko pracy z

podstawowym zapleczem socjalnym, nie później niż w okresie trzech miesięcy od

daty zgłoszenia przez tę osobę gotowości przystąpienia do pracy; zgłoszenie

powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia uznania za osobę niepełnosprawną. Jak

z przytoczonego tekstu wynika, obowiązek pracodawcy polegający na wydzieleniu

lub zorganizowaniu odpowiedniego stanowiska pracy dotyczy „osoby zatrudnionej”,

bez względu na podstawę zatrudnienia, a więc pracownika, zleceniobiorcy, agenta

itp. Nie dotyczy natomiast osoby niezatrudnionej, a taki status posiadał powód w

stosunku do pozwanej Szkoły po dniu 28 lutego 1999 r. Sens wyrażenia „osoba

zatrudniona” jest przy tym zrozumiały bez konieczności jego interpretacji ze strony

Sądu Najwyższego, gdyż inaczej mówiąc, „osoba zatrudniona” to osoba, która

pozostaje w „czynnym” stosunku prawnym w chwili zgłoszenia gotowości

przystąpienia do pracy. Pojęcie to nie dotyczy zaś byłego pracownika. Ów wniosek

potwierdza art. 23 wymienionej ustawy, który przewiduje konsekwencje dla

pracodawcy nie stosującego się do obowiązków nałożonych na niego w art. 14

ustawy. Mianowicie, jeżeli pracodawca nie wydzieli lub nie zorganizuje w

przepisanym terminie stanowiska pracy dla osoby zatrudnionej, to jest obowiązany

dokonać – w dniu rozwiązania z tą osobą stosunku pracy – wpłaty na Fundusz

piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia za pracownika. Przytoczony przepis

wyraźnie więc wskazuje na istotę uregulowania zawartego w art. 14 ust. 1 ustawy.

Sprowadza się ona do tego, że pracodawca jest zobowiązany wydzielić lub

zorganizować odpowiednie stanowisko pracy pracownikowi (i każdej zatrudnionej

osobie), który w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej utracił zdolność

do pracy na dotychczasowym stanowisku, czyli wobec pracownika, z którym nie

rozwiązał stosunku pracy. Powód zaś nie był takim pracownikiem w chwili

wystąpienia z przedmiotowym żądaniem.

Nie odpowiadają również wymaganiu „występowania w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego” wątpliwości skarżącego związane z dopuszczalnością

zmiany podstawy prawnej rozwiązania stosunku pracy przez zmianę świadectwa

pracy. Skarżący bowiem nie wskazał, które przepisy nasuwają wątpliwości.

Tymczasem powołanie się na podstawę z art. 393 § 1 pkt 1 KP wymaga nie tylko

sformułowania zagadnienia prawnego, ale także przytoczenia przepisu, w związku z

którym powstało owo zagadnienie.

Z tych względów i stosownie do art. 3937 § 1 KPC Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia kasacji do rozpoznania.