II UK 160/15 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 160/15 POSTANOWIENIE Dnia 19 listopada 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk w sprawie z wniosku M. L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Opolu‎o prawo do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 listopada 2015 r.,‎skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu‎z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt III AUa 574/14, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od wnioskodawcy na rzecz pozwanego kwotę 135 (sto trzydzieści pięć) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 września 2014 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – w sprawie z wniosku M. L przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Opolu o prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach – oddalił apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 28 stycznia 2014 r., oddalającego odwołanie M. L. od decyzji organu rentowego z dnia 21 sierpnia 2013 r., odmawiającej przyznania wnioskodawcy prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach.Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego wnioskodawca zaskarżył skargą kasacyjną; skargę oparto na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3984 § 2 k.p.c.) wskazano na przyczynę przyjęcia skargi do rozpoznania określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Uzasadniając oczywistą zasadność skargi kasacyjnej – jej autorka – wskazała, iż:

„Nie ulega wątpliwości, że Sąd Apelacyjny oddalając apelację wnioskodawcy, naruszył bezwzględnie obowiązujące normy prawa materialnego, a to art. 184 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227), zwanej dalej ustawą emerytalną oraz § 1 ust. 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U.

Nr 8, poz. 43); pkt 12, działu XIV, wykazu A załącznika do rozporządzenia, oraz prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 k.p.c. i art. 382 k.p.c., czego dowodzą wykazane w sprawie zarzuty niniejszej skargi. Przede wszystkim zebrany w sprawie, w świetle wyjaśnień wnioskodawcy odebranych na etapie postępowania apelacyjnego, materiał dowodowy jest niepełny, co uzasadnia postawienie zarzutu o nierozpoznania przez Sąd drugiej instancji istoty sprawy. W takim stanie rzeczy Sąd Apelacyjny powinien był przeprowadzić wnioskowane przez wnioskodawcę dowody.

Ich pominięcie doprowadziło do tego, że wydając orzeczenie Sąd oparł się jedynie na dowodach zgromadzonych w aktach osobowych, co skutkowało nie rozpoznaniem istoty sprawy. Ponadto Sąd drugiej instancji błędnie a priori przyjął, iż wnioskodawca w spornym okresie nie mógł uczestniczyć w procesie spawania, ponieważ nie był zatrudniony na stanowisku spawacza oraz nie miał formalnie potwierdzonych uprawnień spawacza, wbrew zebranym w sprawie materiałowi dowodowemu, w tym zeznaniom świadków. Tym samym Sąd Apelacyjny nie przyjął, iż w spornym okresie wnioskodawca wykonywał „prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym” i tym samym nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach”.W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany organ rentowy wniósł o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; z ostrożności procesowej w wypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – o jej oddalenie oraz zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz organu rentowego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wnioskodawcy nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

Nie można jednak uznać, że skarżący wykazał istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania – wymagałoby przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06 LEX nr 198531, z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035, z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205, z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08).

Podczas, gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/ 07, LEX nr 453107; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134).

W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013 r., III SK 11/13 – Lex nr 1380967).Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia powyższych wymogów; nie wykazuje, aby w sprawie występował stan „oczywistej zasadności” skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Brakuje odpowiedniego wywodu – uwzględniającego stanowisko zaskarżonego rozpatrywaną skargą kasacyjną wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu – zawierającego argumentację, którą autorka skargi wykazałaby walor oczywistej zasadności jej skargi kasacyjnej w rozumieniu przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. O oczywistej zasadności skargi nie przekonuje gołosłowne, niesprecyzowane bliżej twierdzenie autorki skargi o naruszeniu „bezwzględnie obowiązujących norm prawa materialnego…” czy zarzut nierozpoznania przez Sąd drugiej instancji istoty sprawy.

Powyżej przedstawione twierdzenia – poza swoją ogólnikowością – przede wszystkim nie uwzględniają stanowiska zaskarżonego rozpatrywaną skargą kasacyjną wyroku Sądu drugiej instancji. Kwestią sporną w sprawie było to, czy wnioskodawca posiada co najmniej 15-letni staż pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze. Organ rentowy, uznając za udowodnione 4 lata, 3 miesiące i 17 dni takiego stażu, nie zaliczył do pracy w warunkach szczególnych zatrudnienia wnioskodawcy od 6 maja 1975 r. do 28 lutego 1993 r. w „N.” Spółce z o.o. w N..

W celu oceny spornej w sprawie kwestii Sąd pierwszej instancji prowadził szerokie postępowanie dowodowe, dokonując ustaleń na podstawie między innymi akt osobowych wnioskodawcy oraz częściowo na podstawie zeznań świadków oraz wyjaśnień samego wnioskodawcy.Sąd drugiej instancji – podzielając podstawę faktyczną oraz podstawę prawną wyroku Sądu pierwszej instancji – stwierdził, że Sąd Okręgowy przeprowadził bardzo drobiazgowe i wnikliwe postępowanie dowodowe oraz przeanalizował wszystkie dostępne dokumenty dotyczące zatrudnienia wnioskodawcy i zajmowanych przez niego stanowisk pracy, przesłuchał też wnioskodawcę i zgłoszonych przez niego świadków, mających potwierdzić, że przez cały sporny okres zatrudnienia w „N.” Sp. z o.o. pracował w warunkach szczególnych.

Według Sądu drugiej instancji – wbrew twierdzeniom skarżącego – brak jest podstaw do przyjęcia, że w spornym okresie wnioskodawca rzeczywiście wykonywał pracę w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na jego stanowisku pracy. W sprawie ustalono, że w spornym okresie wnioskodawca pracował m.in. jako blacharz – od 6 maja 1975 r.; w 1981 r., wnioskodawca, w związku ze swoim stanem zdrowia, został przeniesiony do lżejszej pracy przy porządkowaniu hali, a po powrocie do zdrowia powierzono mu obowiązki blacharza – brygadzisty, które to warunki wypowiedziano z dniem 18 listopada 1986 r.

Od 1 marca 1987 r. wnioskodawca został zatrudniony na stanowisku blacharza samochodowego, a z dniem 1 kwietnia 1988 r. powierzono mu obowiązki ślusarza konstrukcyjnego. Dopiero od 1 marca 1993 r. wnioskodawca pracował na stanowisku blacharza samochodowego-zgrzewacza (na stanowisku pracy uznanym przez organ rentowy jako praca w warunkach szczególnych). Według Sądu drugiej instancji istotne jest – co przyznał sam wnioskodawca – że nie posiadał on odpowiednich uprawnień do wykonywania obowiązków spawacza, a trudno sobie wyobrazić, aby zakład pracy, wbrew wszelkim przepisom i zasadom bezpieczeństwa i higieny pracy dopuścił w takich warunkach pracownika do pracy w procesie spawania.

Także z zeznań słuchanych w sprawie świadków nie wynika, aby wnioskodawca stale i w pełnym wymiarze czasu pracy zajmował się spawaniem. W konsekwencji Sąd drugiej instancji stwierdził, że Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że wnioskodawca nie wykazał 15 lat pracy w warunkach szczególnych, nie spełnia zatem przesłanek do przyznania mu prawa do wcześniejszej emerytury.Podkreślić trzeba, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984 § 2 k.p.c.) podlegają rozpoznaniu na etapie „przedsądu”, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania.

Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Sąd Najwyższy w ramach „przedsądu” bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie (postanowienie Sądu Najwyższego z 16 maja 2008 r., I UK 16/08, LexPolonica nr 3058328).Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (pkt 1 niniejszego postanowienia).

Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 ma swoją podstawę w art. 98 § 1 k.p.c. w związku z § 11 ust. 2 w związku z § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490).