II UK 160/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 160/05

POSTANOWIENIE

Dnia 28 lutego 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maria Tyszel

w sprawie z wniosku A. P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.

o rentę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 lutego 2006 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w G.

z dnia 17 maja 2005 r., sygn. akt III AUa …/04,

1) odrzuca skargę kasacyjną

2) zarządza doręczenie odpisu postanowienia właściwej Radzie

Adwokackiej.

Uzasadnienie

Dokonując, na podstawie art. 3989 k.p.c., wstępnej oceny skargi kasacyjnej,

wniesionej przez A. P. od prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w G. z 17 maja 2005 r., oddalającego jego apelację od

wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 10

grudnia 2003 r.,

w sprawie z odwołania ubezpieczonego od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. odmawiającej przyznania mu prawa do

renty z tytułu niezdolności do pracy, Sąd Najwyższy wziął od uwagę co następuje:

Zgodnie z art. 3986 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną nie

spełniającą wymagań określonych w art. 3984 § 1 k.p.c., do których należy, oprócz

przewidzianych dla każdego pisma procesowego: oznaczenie orzeczenia, od

którego skarga kasacyjna jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone

w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie,

wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie oraz

wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu

żądanego uchylenia i zmiany. Wniesiona w sprawie skarga nie spełnia tych

wymagań, ponieważ nie zawiera ani uzasadnienia przytoczonych (a raczej tylko

powołanych) podstaw kasacyjnych, ani też uzasadnienia wniosku o przyjęcie jej do

rozpoznania. Autor skargi podnosząc zarzut „błędnej wykładni oraz niezgodność z

obowiązującymi przepisami prawa” ani jednym zdaniem nie wyjaśnił ani na czym –

jego zdaniem – polega ten błąd oraz jaka wykładnia jest prawidłowa, ani z jakimi

„obowiązującymi przepisami prawa” – zaskarżany wyrok jest niezgodny. Wywód

prawny, odpowiedni do tak sformułowanej podstawy kasacyjnej, pozostawił Sądowi

Najwyższemu. Naruszenie przepisów prawa materialnego – zdaniem skarżącego –

natomiast nastąpiło „poprzez przyjęcie” (przez uznanie, polegające na przyjęciu).

Od początku orzekania kasacyjnego, czyli od ponad dziewięciu już lat Sąd

Najwyższy konsekwentnie wyjaśnia, że nagminne używanie w kasacjach zwrotu:

„przez co doszło” do naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie jest

samo przez się ani konkretyzacją podstawy kasacyjnej, ani jej uzasadnieniem. Tak

sformułowany zarzut uniemożliwia weryfikację jego zasadności powodując

niedopuszczalność kasacji (postanowienie z dnia 22 maja 1997 r., II UKN 135/97 –

notka OSNP 1998 nr 3, poz. 9). Użycie zwrotu „przez uznanie” jest pozbawione

znaczenia prawnego, skoro naruszenia prawa materialnego są postawione w

zestawieniu ze stanem faktycznym odmiennym od przyjętego za podstawę

zaskarżonego wyroku, zamiast wykazania wywodem prawnym błędnej wykładni

wskazanych przepisów lub ich niewłaściwego zastosowania – stosownie do art.

3983 § 1 pkt 1 k.p.c. Sąd Najwyższy wielokrotnie już wskazywał, że podjęta w

kasacji krytyka ustaleń faktycznych sądu drugiej instancji, bez wykazania, że

zostały dokonane z naruszeniem konkretnych przepisów postępowania i to z

naruszeniem, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – jest bezskuteczne

(por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 8 maja 1997 r., II CKN 99/97).

Podobnie, przytaczając drugą podstawę kasacyjną, naruszenia przepisów

postępowania i zarzucając naruszenie dziewięciu przepisów, skarżący powołał tylko

ich numery, a poza stwierdzeniem, że „uchybienia miały istotny wpływ na wynik

sprawy” nie przedstawił uzasadnienia żadnego z tych zarzutów. Nie wykazał w jaki

sposób Sąd drugiej instancji dopuścił się ich naruszenia i na czym polega istotność

wpływu naruszenia każdego z nich na wynik sprawy. Całe uzasadnienie skarżący

poświęcił przedstawieniu stanu faktycznego odmiennego od przyjętego za

podstawę zaskarżanego wyroku mimo jednoznacznej treści art. 398 3 § 3 k.p.c.

stanowiącego, że podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące

ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że stosownie

do art. 3983 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego przysługuje stronie

od prawomocnego wyroku Sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w

sprawie. Oznacza to, że skarga ta nie jest kolejnym środkiem odwoławczym w

sprawie, czyli powtórną apelacją, lecz jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych. Zmianę charakteru skargi

kasacyjnej w porównaniu do kasacji, przysługującej od nieprawomocnych orzeczeń

sądów drugiej instancji wydanych przed dniem 6 lutego 2005 r., podkreśla między

innymi, art. 3983 § 3 k.p.c. wykluczający możliwość traktowania kontroli kasacyjnej,

jako środka weryfikacji ustaleń faktycznych dokonywanych przez sądy orzekające

merytorycznie.

Wskazana

wadliwość

wniesionej

w

sprawie

skargi

kasacyjnej,

nie

spełniającej wymagania z art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. jest wystarczającą podstawą jej

odrzucenia, jednakże Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że skarga ta nie czyni zadość

także powinności uzasadnienia wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania.

„Zasadność” skargi, na jaką się jej autor powołuje może być przesłanką jej

przyjęcia, jednakże jest skuteczną, jeśli zostanie w skardze wykazana, czyli poparta

stosownym wywodem prawnym. Pozbawione takiego wywodu stwierdzenie o

„zasadności skargi” jest pozbawione doniosłości prawnej, ponieważ powinnością

pełnomocnika sporządzającego skargę jest przedstawienie argumentacji prawnej

prowadzącej do takiej konstatacji, natomiast ocena jej trafności należy do Sądu

Najwyższego, który jej dokonuje w ramach tzw. przedsądu. Po raz kolejny Sąd

Najwyższy przypomina wielokrotnie wyrażane w publikowanym orzecznictwie

stanowisko, że poszukiwanie prawnych argumentów usprawiedliwiających zarówno

podstawy kasacyjne, jak też potrzebę rozpoznania kasacji (obecnie skargi

kasacyjnej) nie jest rolą Sądu Najwyższego, skoro ten obowiązek ustawodawca

nałożył na profesjonalnych pełnomocników uprawnionych do zastępstwa stron w

postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Stwierdzenie w skardze, że powinna być

rozpoznana „z uwagi na jej zasadność” nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku jej

sporządzenia w taki sposób, by spełniała wszystkie wymagania przewidziane w art.

3984 k.p.c. W rozpoznawanym piśmie, nazwanym skargą kasacyjną, w sposób

sprzeczny z istotą postępowania kasacyjnego, jego autor zamiast wypełnienia

wymagań, jakie ustawodawca nałożył na osoby uprawnione do jej wniesienia,

poprzestał na arbitralnej ocenie naruszeń prawa zarzucanych Sądowi drugiej

instancji, natomiast przedstawienie prawnej argumentacji uzasadniającej tę ocenę

oraz poszukiwanie okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji – także

pozostawił Sądowi Najwyższemu. Biorąc pod uwagę podobieństwo pomiędzy

przedstawieniem

okoliczności

uzasadniających

rozpoznanie

kasacji,

a

uzasadnieniem wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zachowuje

swą aktualność bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego, co do warunków, jakimi

winna charakteryzować się kasacja jako ściśle prawny środek zaskarżenia,

kierowany do Sądu Najwyższego nie bezpośrednio przez strony postępowania, lecz

za pośrednictwem działających w ich imieniu zawodowych pełnomocników

procesowych. Orzecznictwo to, dotyczące obowiązującego przed dniem 6 lutego

2005 r. art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. ma zastosowanie również do skargi kasacyjnej.

Zatem uzasadnienie wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania winno powoływać się

na przesłanki zawarte w treści art. 3989 § 1 k.p.c., które pozwalają Sądowi

Najwyższemu na dokonanie przedsądu, czyli oceny skargi kasacyjnej jako

nadzwyczajnego środka zaskarżenia orzeczeń sądowych, służącego ujednoliceniu

orzecznictwa sądów powszechnych, pod kątem przydatności rozstrzygnięcia

zapadłego w wyniku rozpoznania konkretnej skargi kasacyjnej, dla przyszłej

praktyki sądowej (por. uzasadnienie uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego

Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz Izby Cywilnej z dnia

17 grudnia 2002 r., III CZP 72/02 – OSNP 2003 Nr 15, poz. 346).

Sporządzenie skargi z tak istotnymi wadami jej podstawowych elementów

konstrukcyjnych, wskazanych w art. 3984 § 1 k.p.c. stwarza jedynie jej pozór.

Subiektywne przekonanie strony i jej pełnomocnika o rażącym i oczywistym

naruszeniu prawa przez Sąd drugiej instancji nie zostało wymienione w

enumeratywnym

katalogu

przesłanek,

warunkujących

rozpoznanie

skargi

kasacyjnej, a zatem z woli ustawodawcy nie może być przesłanką przyjęcia jej do

rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 października 2005 r.,

II CZ 89/05). Sąd Najwyższy po raz kolejny przypomina swe stanowisko wyrażane,

od początku wprowadzenia orzekania kasacyjnego, że pismo procesowe

sporządzone wprawdzie przez osobę uprawnioną, wykonującą zawód prawniczy o

najwyższych kwalifikacjach, lecz z wadami w zakresie elementów konstrukcyjnych

kasacji, a w aktualnym stanie prawnym skargi kasacyjnej, jest tylko pozorem tego

ściśle prawnego środka zaskarżenia i taka skarga jest niedopuszczalna z innych

przyczyn, o jakich stanowi art. 3986 § 2 k.p.c., podlega więc odrzuceniu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów i art. 398 6

§ 3 i 4 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia.