II UK 155/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 155/05

POSTANOWIENIE

Dnia 28 lutego 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Myszka

w sprawie z wniosku Z. R.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 lutego 2006 r.,

kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego we W.

z dnia 1 grudnia 2004 r., sygn. akt III AUa …/03,

odrzuca kasację.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2004 r. Sąd Apelacyjny we W. Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację ubezpieczonego Z. R. od wyroku Sądu

Okręgowego we W. Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 lipca 2003 r.

oddalającego odwołanie ubezpieczonego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddział we W. z dnia 23 kwietnia 2002 r. odmawiającej mu

przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy po dniu po dniu 31 lutego

2002 r.

W sprawie tej ustalono, że wnioskodawca Z. R., urodzony dnia 8 września

1958 r., z wykształcenia technik mechanik, zatrudniony kolejno jako kontroler

jakości, ślusarz montażowy, operator wiertarek, pobierał od dnia 1 marca 1998 r. do

dnia 31 marca 2002 r. rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, przy

rozpoznaniu postępującego upośledzenia słuchu typu odbiorczego w uchu lewym,

znacznego upośledzenia słuchu po prawej i zmian zwyrodnieniowych w odcinku Th

kręgosłupa. W odpowiedzi na kolejny wniosek o rentę Zakład Ubezpieczeń

Społecznych Oddział we W. wydał w dniu 23 kwietnia 2002 r. decyzję odmowną,

jako że Lekarz Orzecznik ZUS-u w orzeczeniu z dnia 16 kwietnia 2002 r. stwierdził,

że upośledzenie słuchu powstało przed podjęciem zatrudnienia a pozostałe

schorzenia

nie

ograniczają

zdolności

wnioskodawcy

do

pracy.

W

toku

postępowania sądowego wnioskodawca został przebadany przez biegłych

sądowych: psychiatrę, laryngologa, pulmonologa, neurologa i chirurga - ortopedę.

Biegli

rozpoznali

graniczący

z

osobowość

głuchotą

ucha

schizoidalną,

prawego

niedosłuch

od

znacznego

dzieciństwa,

mierne

stopnia

zmiany

zwyrodnieniowe kręgosłupa z dyskopatią na wysokości G6 - G7 i L5 - S1 z

niewielkim prawostronnym skrzywieniem w odcinku piersiowo-lędźwiowym bez

objawów korzeniowych oraz zmiany pokrzywicze klatki piersiowej. Wszyscy biegli

sądowi orzekli, że występujące schorzenia w ich aktualnym stopniu nasilenia nie

ograniczają zdolności wnioskodawcy do pracy zgodnej z poziomem posiadanych

kwalifikacji Ponadto biegły sądowy pulmonolog nie stwierdził zmian chorobowych w

układzie

oddechowym

a

biegły

sądowy

laryngolog

orzekł,

że

badanie

audiometryczne słuchu wykazało prawidłowy słuch ucha lewego, brak również

zaburzeń równowagi.

W tak ustalonych okolicznościach faktycznych Sąd Apelacyjny w pełni

podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, zgodnie z którym wnioskodawca nie jest

osobą niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o

emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz.

1118 ze zm. zwanej dalej ustawą emerytalną), a tym samym nie ma podstaw do

przyznania prawa do renty przewidzianej przez art. 57 tejże ustawy. Sąd

Apelacyjny wykazał, że nowe prawo do renty powstanie po spełnieniu warunków z

art. 57 cyt. ustawy. Jednym z tych warunków jest stwierdzenie niezdolności do

pracy. Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła

zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (art. 12 ust. 3

ustawy emerytalnej). Ocena zdolności wnioskodawcy do pracy dokonana przez

Sąd pierwszej instancji oparta została na dowodzie z opinii biegłych sądowych,

którzy wydali opinię po przeprowadzeniu wywiadu, zapoznaniu się z dokumentacją

lekarską i wynikami badań dodatkowych oraz po przebadaniu wnioskodawcy.

Opinie

zostały

logicznie

i

przekonywająco

uzasadnione,

wykazując,

że

wnioskodawca jest osobą zdolną do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami.

Sąd Apelacyjny zwrócił również uwagę na to, że o niezdolności do pracy w

rozumieniu art. 12 ustawy emerytalnej nie decyduje samo występowanie schorzeń i

konieczność kontynuowania leczenia. Występujące schorzenia muszą być tak

zaawansowane i nasilone, aby naruszając sprawność organizmu w sposób istotny,

powodowały co najmniej częściową utratę zdolności do pracy. Takiego stanu biegli

nie stwierdzili.

W „skardze kasacyjnej” skarżący podniósł naruszenie prawa materialnego, a

w szczególności art. 57 i art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.)

poprzez błędna ich wykładnię polegającą na uznaniu, że wnioskodawca nie spełnia

warunków do uznania go za osobę przynajmniej częściowo niezdolną do pracy oraz

że nie utracił on zdolności do wykonywania pracy zgodnie z posiadanym poziomem

kwalifikacji, chociaż orzeczenie o stopniu jego niepełnosprawności z dnia 18

grudnia 2000 r. świadczy, że warunki ustalone w przytoczonych przepisach zostały

spełnione. Wnioskodawca wskazuje, że orzeczenie ustala wprawdzie lekki stopień

niepełnosprawności, ale o charakterze trwałym, ponadto zawiera także wykaz zajęć

„zabronionych mu, a zwłaszcza: ciężka praca fizyczna, praca na wysokościach, w

ruchu pojazdów i maszyn oraz w hałasie”. Tymczasem ubezpieczony „jest z

zawodu operatorem wiertarki i w takim charakterze pracował w przeszłości. Był

również zatrudniony jako ślusarz montażowy. Są to prace ewidentnie mu

zabronione.” Okoliczności te jednoznacznie świadczą o tym, że wnioskodawca

spełnia wymogi art. 12 omawianej ustawy, ponieważ utracił zdolność do pracy

zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Zdaniem skarżącego odmienny

pogląd w tej sprawie jest konsekwencją błędnej wykładni treści przywołanego

przepisu, niezgodnej z intencją ustawodawcy. Dalszym skutkiem takiej wykładni

jest naruszenie art. 57 tejże ustawy. Kasacja zawiera wniosek o uchylenie i zmianę

zaskarżonego wyroku oraz przyznanie ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu

niezdolności do pracy.

Sąd Najwyższy ustalił, co następuje:

Wniesiona „skarga kasacyjna” w imieniu ubezpieczonego Z. R.

została

skierowana przeciwko wyrokowi Sądu Apelacyjnego we W. z dnia 1 grudnia 2004

r., a zatem dotyczy wyroku Sądu drugiej instancji wydanego przed dniem 6 lutego

2005 r. i z tej przyczyny podlegała rozpoznaniu jako kasacja. Instytucja skargi

kasacyjnej została wprowadzona - w miejsce kasacji - dopiero ustawą z dnia 22

grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy –

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98). Zgodnie z

art. 3 tej ustawy, sprawy wszczęte przed dniem jej wejścia w życie toczą się od

tego dnia według przepisów tej ustawy, z tym że do złożenia i rozpoznania kasacji

od orzeczenia wydanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a także do

odmowy przyjęcia jej do rozpoznania, stosuje się przepisy dotychczasowe

(podkreślenie SN).

Do rozpoznania wniesionej kasacji nie miały zatem zastosowania powołane w

„skardze kasacyjnej” przepisy zawarte w powołanych w „skardze kasacyjnej” art.

398 § 1, art. 3982 § 1, art. 3983 § 1 lub art. 3984 k.p.c., ale art. 3933 § 1 k.p.c.,

który wymieniał konieczne wymagania konstrukcyjne, jakie powinna zawierać

kasacja wniesiona od wyroku Sądu drugiej instancji wydanego po dniu 1 lipca 2000

r. i przed dniem 6 lipca 2005 r. Spośród tych wymagań konstrukcyjnych wniesiona

kasacja nie przedstawia okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie (art. 393 3 § 1

pkt 3 k.p.c.). Autor kasacji nie wskazał na występowanie w sprawie istotnego

zagadnienia prawnego (nie nazwał go - art. 393 § 1 pkt 1 k.p.c.) lub na potrzebę

wykładni przepisów, które budziłyby poważne wątpliwości lub wywoływały

rozbieżności w orzecznictwie (art. 393 § 1 pkt 2 k.p.c.), ani też, że zaskarżone

orzeczenie oczywiście narusza prawo lub zachodzi nieważność postępowania (art.

393 § 2 k.p.c.). Tymczasem konieczne wymagania konstrukcyjne kasacji powinny

być precyzyjnie przytoczone, albowiem należy to do istoty tego środka zaskarżenia,

a Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji

ani do ryzykowania domysłów co do wypełnienia wymagań kasacji, ponieważ to

obciąża wyłącznie stronę skarżącą. Autor kasacji nie mógł zatem oczekiwać, że w

koniecznym przedstawieniu (nazwaniu) okoliczności uzasadniających rozpoznanie

kasacji wyręczy go Sąd Najwyższy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSN 2002 nr 1, poz. 11). Utrwalone orzecznictwo

dotyczące kasacji przyjmowało, że stwierdzone braki konstrukcyjne kasacji

pozbawiają ją cech tego środka odwoławczego, w związku z czym podlega ona

odrzuceniu bez wzywania do jej uzupełnienia (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 6 listopada 1996 r., II UKN 12/96, OSNAPiUS 1997 nr 10, poz.

173). Na tle brzmienia art. 393 § 1 k.p.c. stanowisko to odnosiło przede wszystkim

do braku przedstawienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji (art.

3933 § 1 pkt 3 w związku z art. 393 k.p.c.), co stanowiło nieusuwalną wadę kasacji,

uniemożliwiającą merytoryczne rozpoznanie takiej namiastki (pozoru) skargi

kasacyjnej.

Nieprzedstawienie

w

kasacji

okoliczności

uzasadniających

jej

rozpoznanie (art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c.) powoduje zatem odrzucenie kasacji bez

wzywania do uzupełnienia tego braku (por. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 9 listopada 2000 r., II CKN 1385/00, OSNC 2001 nr 3, poz. 51). Trafnie ujął tę

myśl Sąd Najwyższy również w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN

1780/00 (OSNC 2001 nr 3, poz.52), uznając, że odwołanie się skarżącego do

uzasadnienia podstaw kasacyjnych, bez przedstawienia okoliczności wskazanych

w art. 393 k.p.c., nie stanowi spełnienia obowiązku określonego w art. 393 3 § 1 pkt

k.p.c..

Ponadto,

jeżeli

skarżący

nie

wskazał

w

kasacji

okoliczności

uzasadniających jej rozpoznanie, to obowiązek ich przedstawienia (art. 393 3 § 1 pkt

3 k.p.c.) nie jest spełniony, choćby dały się wywieść z uzasadnienia kasacji (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSN

2001 nr 10, poz. 156). Przedstawienie okoliczności uzasadniających przyjęcie

kasacji do rozpoznania nie może przy tym polegać na powtórzeniu treści przepisów

Kodeksu

postępowania

cywilnego,

lecz

konieczne

było

wskazanie,

jakie

zagadnienie prawne występuje w sprawie, albo określenie, które przepisy prawa

wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają

związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności

występujących w orzecznictwie (por. postanowienie z dnia 11 stycznia 2002 r., III

CKN 570/01, OSNC 2002 nr 12, poz. 151).

Mając powyższe na uwadze wniesioną kasację należało odrzucić jako

niedopuszczalną na podstawie art. 3937 § 2 k.p.c.