II UK 145/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 145/07

POSTANOWIENIE

Dnia 22 listopada 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Korzeniowski

w sprawie z wniosku J. P.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o rentę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 listopada 2007 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 6 lipca 2006 r.,

odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z 6 lipca 2006 r. oddalił apelację J. P. od wyroku

Sądu Okręgowego w T. oddalającego jego odwołanie od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych z 7 maja 2004 r., odmawiającej mu prawa do dalszej

renty rodzinnej, dlatego że 25 lat ukończył 9 kwietnia 2004 r. nie będąc na ostatnim

roku studiów.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia ustalono, że „podstawą wydania przez ZUS

decyzji było przedłożone przez wnioskodawcę zaświadczenie z 4.10.2003 r., iż jest

studentem I roku (I semestru) Magisterskich Studiów Uzupełniających w roku

akademickim 2003/2004 Wyższej Szkoły Turystyki i Hotelarstwa w G. Z

zaświadczenia wynika nadto, że okres studiów przewidzianych w programie trwa

dwa lata, zaś termin obrony pracy magisterskiej jest przewidziany do końca maja

2005 r. (zaświadczenie k. 38 akt). W piśmie z 11.01.2005 r. Uczelnia wyjaśniła, że

Magisterskie Studia Uzupełniające trwają trzy semestry i studia J. P. kończą się w

lutym 2005 r. (k. 30 a.s.). Z planu Magisterskich Studiów Uzupełniających w

Wyższej Szkole Turystki i Hotelarstwa wynika, że w II semestrze wnioskodawca

powinien zdać 3 egzaminy oraz uzyskać 5 zaliczeń (k. 31 a.s. ZUS)”.

Warunkiem przedłużenia prawa do renty do zakończenia ostatniego roku

studiów jest osiągnięcie 25 lat na tym roku (art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i

rentach z FUS). Wnioskodawca, pomimo stanowiska apelacji nie uprawdopodobnił

w żaden sposób, by do 9 kwietnia 2004 r. uzyskał powyższe zaliczenia i zdał

egzaminy, dla uznania, że w chwili osiągnięcia 25 lata życia został studentem

ostatniego -do daty zdania egzaminu magisterskiego- roku studiów.

Skargę kasacyjną wnioskodawca oparł tylko na podstawie procesowej i

zarzucił naruszenie art. 232 i 233 § 1 k.p.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie

oraz przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów i

okoliczności, a także przez brak wszechstronnego rozważenia zebranego

materiału.

Jako podstawę uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano

„oczywiste naruszenie zaskarżonym wyrokiem prawa”, jak potrzebę wyjaśnienia

istotnego zagadnienia prawnego: „czy w sytuacji, gdy organ rentowy wydając

decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty rodzinnej z uwagi na ukończenie przez

uprawnionego 25 lat życia nie wykazał w sposób prawidłowy i przekonywujący, że

w chwili ukończenia 25 roku życia uprawniony nie był na ostatnim roku studiów,

rozstrzygający sprawę wskutek złożonego przez uprawnionego odwołania Sąd

powinien przeprowadzić na tę okoliczność z urzędu odpowiednie dowody nie

wskazane przez strony, czy też dopuszczalne jest w takiej sytuacji oddalenie

odwołania uprawnionego z tego tylko powodu, że to on nie przeprowadził

odpowiednich dowodów; czy przerzucanie ciężaru przeprowadzenia dowodu z

organu rentowego na uprawnionego jest w takiej sytuacji dopuszczalne”

Skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznanie bądź o zmianę i uchylenie decyzji wstrzymującej rentę.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

Zasadniczo skarga powinna podlegać odrzuceniu, a to z braku uzasadnienia

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnienia tego nie może

zastąpić uzasadnienie podstaw skargi, jako że są to odrębne elementy skargi (art.

3984 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c.). Chodzi więc o odrębne, jurydyczne, powiązane z

wskazywanymi

przesłankami

przedsądu

ich

uzasadnienie.

Brak

takiego

uzasadnienia stanowi wadę konstrukcyjną nieusuwalną skutkującą odrzuceniem

skargi na podstawie (art. 3986 § 2 k.p.c.), co orzecznictwo w pełni potwierdza.

Jednakże nawet próba odejścia od tego reżimu i przyjęcie, że wymagane

uzasadnienie może wynikać z samego wniosku nie prowadzi do stwierdzenia

przesłanek uzasadniających przyjęcie skargi do rozpoznania.

Redakcja wniosku nie jest tu precyzyjna, gdyż ustawa stanowi, że skarga

podlega przyjęciu, gdy jest „oczywiście uzasadniona” (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) a

nie gdy zachodzi „oczywiste naruszenie zaskarżonym wyrokiem prawa”. Skarżący

w ogóle nie uzasadnia tej oczywistości. Podstawy skargi nie oparto na naruszeniu

prawa materialnego, natomiast podstawa procesowa pozostaje w kolizji z ustawą

(art. 3983 § 3 k.p.c.).

Osłabia to tym samym przedstawiane zagadnienie prawne, które nie jest

kwestią prawną i to istotną, gdyż metodycznie nie odwołuje się do przepisów prawa

i do orzecznictwa, lecz do stosowania reguł dowodowych w konkretnej sprawie. Te

zaś określa procedura. Skarżący w ogóle nie rozwinął kwestii, w której nie mógłby

też zaprzeczyć podstawowym regułom dowodowym, jak przede wszystkim tym, że

to na twierdzącym spoczywa ciężar dowodu. Powszechne zasady (reguły)

dowodowe obowiązują również na gruncie spraw z ubezpieczenia społecznego, tu

w szczególności, że to zainteresowany świadczeniem ma każdorazowo udowodnić

fakty uzasadniające prawo. Inaczej mówiąc również tu działają zasady dowodzenia

faktów i kontradyktoryjności sporu. Dla poruszonej w zagadnieniu kwestii ważne

jest zwrócenie uwagi, że brak jest podstaw procesowych do twierdzenia, że sąd

ubezpieczeń społecznych w sprawie o rentę rodzinną ma działać z urzędu.

Zwłaszcza gdy tak jak w tej sprawie, wbrew skarżącemu, podstawowe ustalenia

oparte były na zaświadczeniach uczelni (j.w.). Postępowanie dowodowe ma

miejsce również w drugiej instancji (art. 382 k.p.c.). i zasadnicze, znaczące dla

sprawy fakty nie były sporne. Jeżeli więc miałaby zajść szczególna sytuacja, czyli,

że już przed datą urodzin (9 kwietnia 2004 r.) wnioskodawca miałby uzyskać

zaliczenia i zdać egzaminy pozwalające na uznanie, że stał się studentem

ostatniego roku studiów, to ostatecznie rozstrzygnięcie to mogło być oparte na

braku przeprowadzenia właściwego dowodu przeciwko podstawowym ustaleniom w

sprawie.

Prócz więc wskazanych wad konstrukcyjnych i redakcyjnych wniosku, jego

treść nie pozwalała stwierdzić przesłanki przedsądu uzasadniającej przyjęcie skargi

do rozpoznania.

Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji na mocy art. 3989 § 2 k.p.c.