II UK 14/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 14/06

POSTANOWIENIE

Dnia 20 czerwca 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar

w sprawie z wniosku T. G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B.

z udziałem zainteresowanej A.G.

o umorzenie zaległości alimentacyjnych,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 czerwca 2006 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w B.

z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt VII Ua …/05,

1. odrzuca skargę kasacyjną,

2. odmawia przyznania pełnomocnikowi wnioskodawcy z urzędu

- adwokatowi J. M. - Zespół Adwokacki […] - kosztów

postępowania kasacyjnego,

3. zawiadamia

o

treści

rozstrzygnięcia

Naczelną

Radę

Adwokacką.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2005 r.,

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w B. oddalił apelację wnioskodawcy T. G. od wyroku

Sądu Rejonowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B., oddalającego jego

odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. w

sprawie o umorzenie należności

likwidowanego Fundusz Alimentacyjnego,

wskazując na brak podstaw do umorzenia świadczeń

tego funduszu w kwocie

16590 zł. Sąd Okręgowy, podzielając ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd

pierwszej instancji oraz ich prawną ocenę, wskazał że odbywanie kary pozbawienia

wolności i brak stałych dochodów z uwagi na niemożność podjęcia pracy w

Zakładzie Karnym nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem związanym z

sytuacją zdrowotną lub rodzinną o jakim mowa w art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 28

listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255),

pozwalającym na umorzenie należności likwidowanego funduszu.

Powyższy wyrok zaskarżył skargą kasacyjną pełnomocnik wnioskodawcy i

zarzucając naruszenie przepisów postępowania – art. 233 § 1 k.p.c. poprzez

dowolną ocenę materiału dowodowego, wniósł o jego uchylenie w całości oraz o

uchylenie poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego w B. i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, z zasądzeniem

kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 2196 zł. W okolicznościach

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pełnomocnik wskazał

że „na zasadzie (...) art. 232 k.p.c. należy rozstrzygnąć zagadnienie prawne i na ile

zmiany te mogą wpłynąć na swobodną ocenę dowodową wyrażoną w art. 233 § 1

k.p.c.”.

Sąd Najwyższy zważył co następuje:

W poprzednim stanie prawnym, warunek przedstawienia okoliczności

uzasadniających rozpoznanie kasacji został ujęty w pkt 3 art. 393³ § 1 k.p.c., obok

pozostałych warunków kasacji, tj oznaczenia orzeczenia, od którego kasacja

została wniesiona, przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia oraz

wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego

uchylenia. Okolicznościami uzasadniającymi rozpoznanie kasacji miały być

argumenty,

wykazujące

dlaczego

uzasadnione

jest

przyjęcie

kasacji

do

rozpoznania. Skarżący winien wskazać, że w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne lub istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości albo wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC

2002, nr 2, poz. 22 , z dnia 5 lipca 2001 r., V CKN 176/01, nie publikowane, z dnia

4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147 i z dnia 9 listopada

2000 r., II CKN 1385/00 – OSNC 2001/3/51). Może także przedstawić argumenty

wskazujące na oczywiste naruszenie prawa lub nieważność postępowania (por.

uchwałę Połączonych Izb, Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

i Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2002 r., III CZP 72/02, OSNC

2003/4, poz. 92).

Zaskarżony wyrok został wydany w dniu 12 sierpnia 2005 r., a więc do oceny

złożonej skargi kasacyjnej należało stosować przepisy kodeksu postępowania

cywilnego w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie

ustawy – kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) – art. 3 ustawy a contrario.

Stosownie do art. 3984 k.p.c. skarga kasacyjna powinna, poza czynieniem

zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, zawierać oznaczenie

orzeczenia, od którego jest wniesiona ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w

całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie,

wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie oraz wniosek o

uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i

zmiany.

Oznacza to, że nie zmieniły się „składniki skargi” – a więc winna ona w

dalszym ciągu zawierać wymienione wyżej elementy, mające charakter tzw.

konstrukcyjny, bezwzględny, a więc pociągające - w razie ich braku - nie tylko

niemożność ich uzupełnienia, ale czyniące kasację niedopuszczalną.

W

dotychczasowym

orzecznictwie

kasacyjnym

Sądu

Najwyższego,

utrwalony jest pogląd, że brak bliższego określenia podstawy kasacyjnej oraz jej

uzasadnienia stanowił wadę, która uniemożliwiała traktowanie pisma jako skargi

kasacyjnej i wykluczała jej uzupełnienie (por. np. postanowienie z dnia 6 listopada

1996 r., II UKN 12/96 – OSNAPiUS 1997/10/173). W ten sam sposób należało - w

poprzednim stanie prawnym - traktować brak polegający na nieprzedstawieniu w

kasacji okoliczności uzasadniających przyjęcie jej do rozpoznania, a obecnie

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wraz z uzasadnieniem,

nawiązującym – co wydaje się oczywiste - do przesłanek przyjęcia skargi do

rozpoznania, wymienionych wyczerpująco w art. 3989 § 1 pkt 1 – 4 k.p.c.

W obecnym stanie prawnym, Sąd Najwyższy – stosownie do art.3989 § 1

k.p.c. – przyjmuje skargę kasacyjną jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie

prawne,

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżność w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Przedstawienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego

uzasadnienie (art. 3984 § 1 pkt 3 k.pc.), jest jej istotnym elementem, którego brak

nie pozwala na ocenę czy w sprawie występują przesłanki ustawowe dla poddania

kasacji rozpoznaniu. W tym zakresie zachowały aktualność poglądy Sądu

Najwyższego wyrażone w dotychczasowym, powołanym wyżej orzecznictwie,

dotyczące

skutków

prawnych

nie

przedstawienia

w

kasacji

okoliczności

uzasadniających jej rozpoznanie.

W orzecznictwie tym, zachowującym również w tej części pełną aktualność,

uznaje się ponadto, że jeżeli skarżący nie wskazał w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie, to obowiązek ich przedstawienia nie

jest spełniony, choćby dały się wywieść z uzasadnienia kasacji (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSN 2001 nr 10, poz.

156). Okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji (obecnie wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej z uzasadnieniem, o których mowa w art. 398 4 § 1 pkt 3 k.p.c.),

powinny być – podobnie jak pozostałe elementy przewidziane w tym przepisie –

przedstawione w kasacji, jako odrębny element pisma procesowego (postanowienie

z dnia 30 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC 2002 nr 2, poz. 22).

Tymczasem, w skardze kasacyjnej w niniejszej sprawie skarżący wskazał na

to, że „na zasadzie bowiem art. 232 k.p.c. należy rozstrzygnąć zagadnienie prawne

i na ile zmiany te mogą wpłynąć na swobodną ocenę dowodową wyrażoną w art.

233 § 1 k.p.c.” Pomijając nawet absolutną nieczytelność tego sformułowania, nie

wystarcza to do uznania, że wchodzą w grę okoliczności uzasadniające przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania. W istocie skarżący w ogóle nie sformułował

zagadnienia prawnego ani tym bardziej nie przedstawił jego uzasadnienia w świetle

obowiązującego porządku prawnego i dotychczasowego orzecznictwa sądowego.

W tym stanie rzeczy wniesioną skargę kasacyjną Sąd Najwyższy odrzucił

jako niedopuszczalną na podstawie art. 3986 § 2 i 3 k.p.c.

Wniosek ustanowionego dla ubezpieczonego pełnomocnika z urzędu

adwokata J. M. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, Sąd

Najwyższy oddalił, skoro skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie została

sporządzona zgodnie z zasadą profesjonalizmu, nie wskazując okoliczności

uzasadniających jej rozpoznanie, to zaś nie może być uznane za „udzielenie

pomocy prawnej" (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia 1997 r.,

II CZ 88/97, OSNC 1998 nr 3, poz. 40; z dnia 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98,

OSNC 1999 nr 6, poz. 123; z dnia 18 marca 1999 r., I CKN 1046/97, OSNC 1999 nr

10, poz. 178 oraz z dnia 16 marca 2000 r., I PZ 86/99, PiZS 2001 nr 1, s. 41).

Działając na podstawie art. 3986 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy postanowił,

zawiadomić o treści i przyczynach odrzucenia skargi kasacyjnej „właściwy organ

samorządu zawodowego, do którego należy pełnomocnik” – adwokat J. M., Zespół

Adwokacki […] – Naczelną Radę Adwokacką.