II UK 139/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 139/05

POSTANOWIENIE

Dnia 3 lutego 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maria Tyszel

w sprawie z wniosku M.Ż.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi we W.

o wcześniejszą emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 lutego 2006 r.,

skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego we W.

z dnia 23 lutego 2005 r., sygn. akt III AUa …/03,

odrzuca skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. wyrokiem z 20

sierpnia 2003 r., VIII U ../03, zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Oddziału we W. z 6 lutego 2003 r. w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni M.Ż.

prawo do emerytury poczynając od dnia 8 grudnia 2002 r.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. wyrokiem z

dnia 23 lutego 2005 r., III AUa …/03, uwzględniwszy apelację strony pozwanej,

zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił odwołanie od decyzji organu

rentowego, a w uzasadnieniu swego orzeczenia wskazał na okoliczność, że

ubezpieczona zawierając umowę o pracę na okres od 1 listopada 2002 r. do 8

grudnia 2002 r., zmierzała wyłącznie do „stworzenia sobie statusu pracowniczego

wobec zamiaru uzyskania wcześniejszej emerytury”. W konsekwencji, Sąd

Apelacyjny uznał, że wnioskodawczyni w chwili złożenia wniosku o emeryturę nie

posiadała statusu pracownika, co oznacza, że w myśl art. 29 ustawy z dnia 17

grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o

FUS”, nie spełniła warunków do powstania prawa do wcześniejszej emerytury.

W skardze kasacyjnej od tego wyroku pełnomocnik ubezpieczonej zarzuciła:

naruszenie art. 29 ustawy o FUS „przez przyjęcie, że brak jest podstaw do uznania,

że wnioskodawczyni w chwili złożenia wniosku o emeryturę spełniała wymóg

statusu pracownika (...)” oraz naruszenie art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.

„przez przyjęcie, że zawarcie przez wnioskodawczynię umowy o pracę ze spółką

„C.” zmierzało do obejścia prawa (...)” , wnosząc o jego uchylenie i oddalenie

apelacji. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania uzasadniła „brakiem podstaw

do uznania, że wnioskodawczyni nie nabyła prawa do uzyskania emerytury”.

Sąd Najwyższy dokonując, stosownie do art. 398 6 § 3 k.p.c., wstępnej oceny

skargi kasacyjnej, wziął pod uwagę, co następuje:

Zgodnie z art. 3986 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną nie

spełniającą wymagań określonych w art. 3984 § 1 k.p.c., do których należy, prócz

wymagań przewidzianych dla każdego pisma procesowego, powinność wskazania:

oznaczenia orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono

zaskarżone w całości czy w części, przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia, wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego

uzasadnienia oraz wniosku o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z

oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany.

Wniesiona w sprawie skarga nie spełnia wymagań zarówno w zakresie

przytoczonej podstawy kasacyjnej, jak też uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne; 2) istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów; 3) zachodzi nieważność

postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przewidziane

w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., stanowiące jeden z elementarnych, konstrukcyjnych

elementów skargi kasacyjnej wymaganie, aby skarga ta zawierała wniosek o jej

przyjęcie i jego uzasadnienie jest spełnione wówczas, gdy w skardze zostanie

wykazana przynajmniej jedna z przesłanek jej przyjęcia.

Nie jest uzasadnieniem wniosku z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. stwierdzenie

autorki kasacji, że w sprawie brak było „podstaw uznania, że wnioskodawczyni nie

nabyła prawa do emerytury”. W świetle bowiem wskazanych przepisów, to nie Sąd

Najwyższy

ma

poszukiwać

argumentów

uzasadniających

przyjęcie

skargi

kasacyjnej, lecz uprawniony do jej wniesienia pełnomocnik, o odpowiednio

wysokich kwalifikacjach prawniczych – odpowiednim do ustawowych podstaw i

adekwatnym do nich wywodem prawnym ma wykazać zasadność podniesionych

zarzutów a także – potrzebę rozpoznania skargi. W rozpoznawanej skardze

wnosząca ją, w sposób sprzeczny z istotą postępowania kasacyjnego, zamiast

wypełnienia wymagań, jakie ustawodawca nałożył na osoby uprawnione do jej

wniesienia, poprzestała na arbitralnej ocenie zasadności orzeczenia Sądu drugiej

instancji, Sądowi Najwyższemu pozostawiając znalezienie w sprawie przesłanek

zamieszczonych w treści art. 3989 § 1 k.p.c. Takie jej sformułowanie stwarza

jedynie pozór przedstawienia uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do

rozpoznania.

Subiektywne

przekonanie

skarżącej

o

niesłuszności

prawomocnego rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji nie zostało wymienione w

enumeratywnym

katalogu

przesłanek,

warunkujących

rozpoznanie

skargi

kasacyjnej, a zatem z woli ustawodawcy nie jest przyczyną umożliwiającą Sądowi

Najwyższemu przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (por. postanowienie SN z

20 października 2005 r., II CZ 89/05, Biuletyn Sądu Najwyższego 2005 r. Nr 12,

poz. 9).

Sąd Najwyższy nie może też nie zwrócić uwagi na niedbałość urągającą

godności zawodu wykonywanego przez pełnomocnika z jaką zostało sporządzone

pismo nazwane skargą kasacyjną, w którym błędnie zostały powołane podstawy

prawne wniosków o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o uchylenie

zaskarżonego wyroku (zamiast art. 398 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c. powinno być art. 3984 § 1

pkt 3 i 4 k.p.c.), a także podstawa prawna zaskarżenia wyroku Sądu Apelacyjnego.

Podstawy tej nie stanowi bowiem powołany w skardze art. 398 § 1 pkt 1 k.p.c., lecz

jego art. 3981 § 1 pkt 1. Wadliwie też została przytoczona podstawa kasacyjna.

Naruszenie prawa materialnego jest podstawą z art. 398 3 § 1 pkt 1 k.p.c., a nie –

art. 398 § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że autorka pisma trzykrotnie

powołała ten sam, nieistniejący przepis. Art. 398 k.p.c. nie jest podzielony na

paragrafy i punkty, odnosi się do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego składu

sądzącego. Sporządzone w sprawie pismo sprawia wrażenie, że jego autorka

ignoruje fakt, że obowiązujący kodeks postępowania cywilnego zawiera kilkanaście

przepisów o numerze 398, z których każdy ma nie tylko inny indeks (górny

znaczek), ale i inną treść. Wadliwość w przytoczeniu podstawy kasacyjnej polega

także na tym, że jej zarzuty nie zostały skonkretyzowane. Autorka pisma nie

wskazała,

czy

zarzuca

błędną

wykładnię,

czy

niewłaściwe

zastosowanie

powołanych przepisów, a zamiast wywodu prawnego stosownego do nich

przedstawiła swój pogląd na wyniki postępowania dowodowego, odmienny od

stanowiącego podstawę zaskarżonego wyroku, mimo, że nie przytoczyła w skardze

podstawy kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania. Sąd Najwyższy w swym

orzecznictwie niejednokrotnie wyjaśniał, że nagminne używanie w kasacjach

zwrotu: „przez co doszło” do naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie

jest samo przez się ani konkretyzacją podstawy kasacyjnej, ani jej uzasadnieniem.

Tak sformułowany zarzut uniemożliwia weryfikację jego zasadności powodując

niedopuszczalność kasacji (postanowienie z dnia 22 maja 1997 r., II UKN 135/97 –

notka ONSAPiUS 1998 r. nr 3, poz. 9). Zastąpienie zwrotu

„przez co doszło”

zwrotem „poprzez przyjęcie” jest bez znaczenia, skoro naruszenia prawa

materialnego autorka skargi postawiła w zestawieniu ze stanem faktycznym

odmiennym od przyjętego za podstawę zaskarżonego wyroku, zamiast wykazania

wywodem prawnym błędnej wykładni wskazanych przepisów lub ich niewłaściwego

zastosowania – stosownie do art. 3983 pkt 1 k.p.c. Sąd Najwyższy wielokrotnie już

wskazywał także i to, że podjęta w kasacji krytyka ustaleń faktycznych sądu drugiej

instancji bez wykazania, że zostały dokonane naruszeniem konkretnych przepisów

postępowania i to z naruszeniem, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

– jest bezskuteczne (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 8 maja 1997 r., II CKN

99/97). Pogląd ten ma zastosowanie także do skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy po raz kolejny przypomina swoje stanowisko prezentowane

od początku wprowadzenia orzekania kasacyjnego, że pismo procesowe

sporządzone wprawdzie przez osobę uprawnioną, wykonującą zawód prawniczy o

najwyższych kwalifikacjach, lecz z wadami w zakresie elementów konstrukcyjnych

kasacji, a w aktualnym stanie prawnym skargi kasacyjnej, jest tylko pozorem tego

ściśle prawnego środka zaskarżenia i taka skarga jest niedopuszczalna z innych

przyczyn, o jakich stanowi art. 3986 § 2 k.p.c., podlega więc odrzuceniu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów i art. 3986

§ 3 i 4 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia.