II UK 124/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 124/10

POSTANOWIENIE

Dnia 13 września 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Małgorzata Gersdorf

w sprawie z wniosku A. Sp. z o.o. w W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.

z udziałem zainteresowanego R. M.

o ubezpieczenie społeczne,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 13 września 2010 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)

z dnia 24 listopada 2009 r., sygn. akt III AUa (…),

odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 8 lipca 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w

W. stwierdził, że ubezpieczony R. M., pracownik A. Sp. z o.o. nie podlega

ubezpieczeniom społecznym w Polsce.

Rozpatrujący sprawę na skutek odwołania wnioskodawcy - A. sp. z o.o. –

Sąd Okręgowy w W., IX Wydział Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 2 lipca

2009 r., sygn. IX U (…) oddalił odwołanie. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły

następujące ustalenia faktyczne.

Ubezpieczony R. M. został zatrudniony przez wnioskodawcę w okresie od 3

listopada 2007 r. do 16 grudnia 2007 r. na podstawie umowy o pracę, w ramach

której obowiązki pracownicze wykonywał na terenie Francji. Wnioskodawca

prowadzi działalność w zakresie pośrednictwa pracy.

Sąd Okręgowy uznał, że w sprawie zastosowanie znajdują unormowania

Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów

zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących

działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się

we Wspólnocie (Dz. Urz. UE Polskie Wydanie Specjalne, t. 5, r. 1, str. 35). Zgodnie

z art. 13 ust. 2 lit. a) Rozporządzenia pracownik zatrudniony na terytorium jednego

państwa

członkowskiego,

podlega

ustawodawstwu

tego

państwa,

choćby

zamieszkiwał na terytorium innego państwa lub gdy w innym państwie siedzibę ma

przedsiębiorstwo lub pracodawca, który go zatrudnia. Wyjątek do tej zasady (lex

loci laboris) stanowi regulacja art. 14 ust. 1 lit. a), zgodnie z którą pracownik

najemny, zatrudniony na terytorium jednego państwa członkowskiego przez

przedsiębiorstwo, w którym jest zwykle zatrudniony i przez które został skierowany

do wykonywania pracy na terytorium innego państwa członkowskiego, podlega

nadal ustawodawstwu tego państwa, pod warunkiem, że przewidywany okres

wykonywania tej pracy nie przekracza 12 miesięcy i że nie został on skierowany w

miejsce innego pracownika, którego okres skierowania upłynął. W decyzji Komisji

Administracyjnej WE ds. zabezpieczenia socjalnego z dnia 13 grudnia 2000 r. nr

181 w sprawie oddelegowania pracowników przyjęto wytyczne Trybunału

Sprawiedliwości UE zgodnie z którymi, aby przedsiębiorstwo mogło posługiwać się

przepisami odnośnie oddelegowania powinno, m. in. prowadzić znaczną część

działalności na terenie państwa wysyłającego. Kryterium tego wnioskodawca nie

spełnia, albowiem na terenie Polski prowadzi jedynie zadania z zakresu

administracji sprawami spółki, podczas gdy gros działalności polegał na

zatrudnieniu pracowników w celu ich natychmiastowego oddelegowania do pracy

we Francji.

Rozpatrujący sprawę w II instancji Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z dnia 24

listopada 2009 r., sygn. III AUa (…) oddalił apelację wnioskodawcy.

Sąd Apelacyjny zaakceptował ustalenia faktyczne sądu

I instancji.

Dokonując ich oceny prawnej z wykorzystaniem norm Rozporządzenia 1408/71

wskazał, że jako zasadę uznać należy obowiązek objęcia ubezpieczeniami

społecznymi w kraju wykonywania pracy. Zdaniem Sądu wnioskodawca nie może

powoływać się na wyjątek z art. 14 ust. 1 lit. a) przede wszystkim z uwagi na fakt,

że

ubezpieczony nie

był

przez niego

zwykle

zatrudniony,

a

następnie

oddelegowany. Ubezpieczony tymczasem w ogóle nie wykonywał pracy na rzecz

wnioskodawcy na terenie Polski, został bowiem zatrudniony od razu w celu

delegowania do pracy we Francji. Niezależnie od tego Sąd Apelacyjny

zaakceptował rozważania Sądu I instancji w zakresie oceny, że dla oddelegowania

pracownika do pracy w rozumieniu art. 14 Rozporządzenia konieczne jest

prowadzenie znacznej części działalności na terytorium państwa wysyłającego. Tej

przesłanki wnioskodawca także nie spełnia, co uzasadniało łącznie oddalenie

apelacji.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł pełnomocnik wnioskodawcy. Jako

okoliczność

uzasadniającą

przyjęcie

skargi

do

rozpoznania

wskazał

na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego wykładni

pojęcia „prowadzenie działalności godnej odnotowania” oraz potrzebę wykładni art.

14 ust. 1 lit. a) Rozporządzenia 1408/71 w zakresie znaczenia wyżej wymienionego

pojęcia,

które

to

pojęcie

wywołało

rozbieżności

w

orzecznictwie

sądów

powszechnych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie podlega przyjęciu do rozpoznania.

Skarżący domaga się od Sądu Najwyższego dokonania wykładni pojęć

prawa europejskiego – Rozporządzenia 1408/71 a w istocie wyjaśnień do tej

regulacji. Należy wszak zauważyć, że kompetencją w tym zakresie dysponuje

wyłącznie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sąd Najwyższy mógłby

jedynie dokonywać wykładni proeuropejskiej norm prawa polskiego. W tym jednak

przypadku chodzi o wyjaśnianie wprost treści regulacji unijnej. Sąd Najwyższy w

związku z tym mógłby zwrócić się do TSUE o dokonanie wykładni wątpliwych

regulacji. Niemniej jednak zgodnie z tzw. doktryną acte éclairé nie ma potrzeby

zadawania pytania w sytuacji, w której pytanie miałoby być identyczne z kwestią,

która już wcześniej stanowiła przedmiot rozstrzygnięcia (por. M. Kenig-Witkowska,

A. Łazowski, R. Ostrihansky, Prawo instytucjonalne UE, Warszawa 2007, str. 398).

Godzi się zatem przypomnieć, że pogląd o konieczności prowadzenia działalności

w szerokim zakresie w kraju rejestracji został wyrażony i omówiony w orzeczeniu

TSUE w sprawie Fitzwilliam (C-202/97). Rozstrzygnięcie, czy działalność

określonego podmiotu w istocie spełnia to kryterium zależy od konkretnego

przypadku. Należy zatem zauważyć, że nie jest możliwe zadanie kolejnego pytania

w tej kwestii, bowiem nie zmierzałoby ono do jakichkolwiek nowych rozstrzygnięć.

Zaaprobować

przystoi

natomiast

zapadłe

w

niniejszym

postępowaniu

rozstrzygnięcia, które odmówiły wnioskodawcy tego rodzaju przymiotu.

Pojęcie „szerokiego prowadzenia działalności” czy też w innym ujęciu

„prowadzenia

działalności

godnej

odnotowania”

stanowi

bowiem

zwrot

niedookreślony. Sąd Najwyższy rozstrzygający w niniejszym postępowaniu stoi na

stanowisku, że przedmiotem jego orzekania w ramach skargi kasacyjnej mogą być

jedynie przypadki rażąco wadliwej wykładni takich zwrotów (podobnie jak klauzul

generalnych). W innych wypadkach próba ich wypełniania przez Sąd Najwyższy

musiałaby

prowadzić

do

rozstrzygnięć

kazuistycznych,

nie

stanowiących

odpowiedzi na istotne zagadnienia prawne. Ponieważ skarżący w istocie oczekuje

takiego rozstrzygnięcia, sformułowanego zagadnienia prawnego nie sposób uznać

za zagadnienie wymagane zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Na marginesie należy podnieść, że skargi kasacyjne wnosił wnioskodawca w

odniesieniu do wielu swych pracowników. Niektóre z nich zostały wprawdzie

przyjęte do rozpoznania, ale rozstrzygnięte na jego niekorzyść (np. wyroki z 5 maja

2010 r., II UK 395/09, II UK 394/09, II UK 319/09, II UK 27/10, z 6 maja 2010 r., II

UK 359/09, II UK 362/09, II UK 28/10). Nawet zatem gdyby przyjąć, że problem

sformułowany przez skarżącego stanowił istotnie zagadnienie wymagające

rozpoznania przez Sąd Najwyższy, to zagadnienie to zostało już rozstrzygnięte.

Nastąpiło to bowiem w sposób jednolity i w kierunku odwrotnym od oczekiwanego

przez wnioskodawcę. W tej sytuacji przyjęcie niniejszej skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie miałoby racji bytu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.