II UK 121/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 121/05

POSTANOWIENIE

Dnia 19 stycznia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maria Tyszel

w sprawie z wniosku G. R.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G.

o rentę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 stycznia 2006 r.,

kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w G.

z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt III AUa …/03,

odmawia przyjęcia kasacji.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. wyrokiem z 29

października 2003 r.,

oddalił odwołanie G. R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddziału w G. z 27 kwietnia 2000 r. odmawiającej jej prawa do renty z

tytułu niezdolności do pracy, uznając, że nie spełnia wszystkich przesłanek z art. 57

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej dalej

„ustawą o FUS”, ponieważ nie wykazała okresów składkowych z nieskładkowymi w

wymiarze wymaganym do powstania prawa do tej renty. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych w G. wyrokiem z dnia 19 stycznia 2005 r., oddalił

apelację ubezpieczonej, a w uzasadnieniu swego orzeczenia podzielił ustalenia

faktyczne i ich ocenę prawną dokonane w postępowaniu przed Sądem Okręgowym.

W kasacji od tego wyroku, wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie art. 57 pkt

1 w związku z art. 12 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 13 ustawy o FUS przez błędną

wykładnię pojęcia „niezdolność do pracy” oraz naruszenie art. 233 k.p.c. przez

pominięcie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i art. 286

k.p.c. „przez brak zobowiązania biegłych do wnikliwej analizy orzeczenia o

umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (...)” i wniosła o jego uchylenie w

całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania

wraz z rozstrzygnięciem o kosztach procesu. Jako okoliczność, usprawiedliwiającą

rozpoznanie

kasacji

wskazała

fakt,

iż

„wskazane

naruszenia

przepisów

postępowania są rażące, a w związku z tym skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (art. 3988 § 1 pkt 4 k.p.c.)” oraz powołano się na istnienie w sprawie

potrzeby dokonania wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości i

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów tj. art. 12 ustawy o FUS oraz art.

4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz

zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), zwanej

dalej „ustawą o rehabilitacji”.

Sąd Najwyższy dokonując wstępnej oceny kasacji, wziął pod uwagę co

następuje:

Wobec wejścia w życie z dniem 6 lutego 2005 r. ustawy z dnia 22 grudnia

2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o

ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), stosownie do jej art.

3, do złożenia kasacji i odmowy przyjęcia jej do rozpoznania od orzeczenia

wydanego

przed

dniem

wejścia

w

życie

ustawy,

stosuje

się

przepisy

dotychczasowe.

Biorąc pod uwagę okoliczność, że kasacja w sprawie została złożona po

upływie przepisanego prawem terminu, w pierwszej kolejności ocenie Sądu

Najwyższego podlega zasadność postanowienia o przywróceniu terminu do

wniesienia kasacji, wydanego przez Sąd Apelacyjny w dniu 18 maja 2005 r. Jak

wynika z akt sprawy, zaskarżony kasacją wyrok z 19 stycznia 2005 r. został

ubezpieczonej doręczony w dniu 11 marca 2005 r. (k. 116 akt), zatem przewidziany

w art. 3934 § 1 k.p.c. miesięczny termin do wniesienia kasacji upłynął 11 kwietnia

2005

r. Błędną

zatem,

była

informacja

podana przez Sąd

Apelacyjny,

zamieszczona w piśmie adresowanym do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych

w G. (k. 126 akt), w wykonaniu postanowienia tegoż Sądu z 14 kwietnia 2005 r., iż

„termin do wniesienia kasacji upływa 19 kwietnia 2005 r.”. Ta błędna informacja

została przekazana w piśmie dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w G.,

zawiadamiającym radcę prawnego J. T. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z

urzędu w niniejszym postępowaniu kasacyjnym. Zważywszy na okoliczność, że

pełnomocnik został zawiadomiony o ustanowieniu go w tym charakterze dopiero 21

kwietnia 2005 r., a kasację wraz z umotywowanym wnioskiem o przywrócenie

terminu do jej wniesienia złożył w placówce pocztowej w dniu 26 kwietnia 2005 r.

należy uznać, że przywrócenie terminu do wniesienia kasacji przed Sądem

Apelacyjnym było uzasadnione.

Przed dokonaniem oceny kasacji Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że

wszystkie powołane w niej przepisy dotyczące postępowania kasacyjnego są

wadliwe, ponieważ pełnomocnik ubezpieczonej, jako podstawę formułowania

zarzutów kasacyjnych i okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji wskazał

przepisy kodeksu postępowania cywilnego, które do wniesionego przezeń środka

zaskarżenia nie mogą mieć zastosowania. Przepisy art. 398 3 § 1 pkt 1 k.p.c., art.

3983 § 1 pkt 2 k.p.c., art. 3988 § 1 pkt 2 k.p.c. i art. 3988 § 1 pkt 4 k.p.c. są

przepisami dotyczącymi skargi kasacyjnej, a nie kasacji, zostały wprowadzone z

dniem 6 lutego 2005 r. poprzez art. 1 przytoczonej wyżej ustawy nowelizującej

Kodeks postępowania cywilnego z dnia 22 grudnia 2004 r., i – zgodnie z jej wyżej

przytoczonym art. 3 – nie mają zastosowania do kasacji od wyroku wydanego

przed dniem 6 lutego 2005 r. Mimo tej wadliwości, ponieważ wniesiona w sprawie

kasacja spełnia formalnie wymagania art. 3933 k.p.c. Sąd Najwyższy, poddał ją

ocenie stosownie do art. 393 k.p.c. Zgodnie z jego § 1, Sąd Najwyższy może

odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje istotne

zagadnienie prawne, względnie nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

lub jeśli kasacja jest oczywiście bezzasadna.

Przedstawione zagadnienie wyjaśnienia wzajemnego stosunku pojęć:

„niezdolność do pracy” i „umiarkowany stopień niezdolności” wraz z wykładnią

powołanych przez skarżącego przepisów ustawy o FUS i ustawy o rehabilitacji, nie

wymaga rozstrzygnięcia Sądu

Najwyższego, ponieważ było już przedmiotem

analizy utrwalonego orzecznictwa (por. wyrok SN z 28 stycznia 2004 r., II UK

222/03, OSNP 2004 Nr 19, poz. 340 – powołany przez skarżącego – oraz wyrok

SN z 11 lutego 2005 r., I UK 177/04, OSNP 2005 r. Nr 18, poz. 290), a poglądy

tam wyrażone nie prowadzą, wbrew twierdzeniom skarżącego, do żadnej

rozbieżności w orzecznictwie, zachowując aktualność.

Druga z przedstawionych przez skarżącego, okoliczności uzasadniających

rozpoznanie kasacji – „oczywista zasadność” nie została przez skarżącego

wykazana. Nie można za taką uznać podniesionego, i to w dodatku w sposób

nieprecyzyjny – bez podania właściwego paragrafu art. 233 k.p.c. – zarzutu

niewłaściwego zastosowania przez Sąd drugiej instancji art. 233 k.p.c., jak i

naruszenia art. 286 k.p.c. poprzez „brak zobowiązania biegłych do wnikliwej analizy

orzeczenia

o

umiarkowanym

stopniu

niepełnosprawności

ubezpieczonej”.

Judykatura konsekwentnie stoi na stanowisku, iż zaskarżone orzeczenie tylko

wówczas w sposób rażący narusza prawo, gdy naruszenie to jest widoczne

ewidentnie, już „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby dodatkowej analizy

szczegółów sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 września 2003 r.,

IV CZ 100/03, nie publikowane), a o takiej sytuacji nie może być mowy w przypadku

zaskarżonego wyroku. Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że autor kasacji kwestionuje

ocenę Sądu Apelacyjnego co do faktu zdolności ubezpieczonej do pracy, natomiast

nie kwestionuje innego, istotnego w sprawie ustalenia tego Sądu, iż ubezpieczona

nie posiada wymaganych przez przepis art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy o FUS pięciu lat

okresów składkowych i nieskładkowych (piąta i siódma strona uzasadnienia wyroku

Sądu Apelacyjnego), a tym ustaleniem – stosownie do art. 39311 § 2 k.p.c., - Sąd

Najwyższy jest związany. Tak więc, nawet gdyby wnioskodawczyni została uznana

za niezdolną do pracy (częściowo lub całkowicie), to i tak nie spełniłaby warunków

do uzyskania prawa do renty. Ta okoliczność dowodzi oczywistej bezzasadności,

wniesionej w sprawie kasacji. Zawarte w niej sformułowanie, iż „od decyzji

sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zależy zwykle byt

wnioskodawców (...)” nie może stanowić przesłanki uzasadniającej rozpoznanie

kasacji w rozumieniu art. 393 § 1 k.p.c., zważywszy chociażby na okoliczność, że

Sąd Najwyższy nie jest Sądem powszechnym, zwykłej, trzeciej instancji,

dokonującym ustaleń faktycznych, lecz jest Sądem powołanym do sprawowania

kontroli prawidłowości stosowania prawa przez sądy powszechne (art. 183 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Dz. U. Nr 78, poz.

483 ze sprost.) i art. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym

(Dz. U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 § 1 i § 3

k.p.c. i art. 3938 § 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji postanowienia.