II UK 118/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 118/05

POSTANOWIENIE

Dnia 19 stycznia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Wagner

w sprawie z wniosku M. C.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O.

o rentę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 stycznia 2006 r.,

kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w G.

z dnia 27 stycznia 2005 r., sygn. akt III AUa …/03,

odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania.

UZASADNIENIE

M. C. zaskarżył kasacją wyrok Sądu Apelacyjnego w G. z dnia 27 stycznia

2005 r., III AUa …/03, oddalający jego apelację od wyroku Sądu Okręgowego –

Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w E. z dnia 6 marca 2003 r.,

oddalającego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w

O. z dnia 16 listopada 2001 r., odmawiającej wnioskodawcy prawa do renty z tytułu

niezdolności do pracy. Wskazując jako podstawę kasacji naruszenie przepisów

prawa procesowego, a mianowicie art. 378 § 1 k.p.c. – poprzez „nie uwzględnienie

nieważności postępowania przed sądem I instancji spowodowanej pozbawieniem

wnioskodawcy możności obrony swych praw”, jego pełnomocnik wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku, „skierowanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w G. do

ponownego rozpatrzenia, oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm

przepisanych”.

Jego

zdaniem,

rozpoznanie

kasacji

uzasadnia

nieważność

postępowania polegająca na pozbawieniu skarżącego możliwości uczestniczenia w

rozprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 393 k.p.c., Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji do

rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a także gdy kasacja jest

oczywiście bezzasadna, chyba że zaskarżone orzeczenie narusza oczywiście

prawo albo zachodzi nieważność postępowania.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy była kwestia oceny stanu zdrowia M. C.

rozpatrywana w kontekście wymogów określonych w art. 12 i art. 13 ustawy z dnia

17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,

a w konsekwencji spełnienia przez skarżącego przewidzianej w art. 57 tejże ustawy

przesłanki nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Powołany w

kasacji art. 378 § 1 k.p.c. został dostatecznie wyjaśniony zarówno w doktrynie, jak i

w orzecznictwie. Nie budzi on wątpliwości i nie wywołuje rozbieżności w

orzecznictwie sądów. Bardzo bogate orzecznictwo odnosi się również do art. 12 i

art. 13 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz

jej art. 57, który jest niemal dosłownym powtórzeniem, obowiązującego do dnia 31

grudnia 1998 r., art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Nie jest

uzasadniony podnoszony przez pełnomocnika skarżącego zarzut nieważności

postępowania polegający na ograniczeniu jego prawa do obrony. Wedle art. 376

k.p.c., rozprawa przed sądem drugiej instancji odbywa się bez względu na

niestawiennictwo jednej lub obu stron. Należy jednak stosować art. 214 k.p.c.,

zgodnie z którym, rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowości

w doręczeniu wezwania

albo jeżeli nieobecność strony jest wywołana

nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można

przezwyciężyć. Oznacza to, że w postępowaniu odwoławczym udział stron jest

fakultatywny. Nadzwyczajne wydarzenie wywołujące nieobecność strony na

rozprawie apelacyjnej zobowiązuje sąd do odroczenia rozprawy tylko wtedy, gdy

sąd zarządził jej osobistą obecność lub gdy związana jest ona z czynnościami,

których nie może dokonać pełnomocnik strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 22 sierpnia 2003 r., I PK 213/02, OSNP z 2004 nr 17, poz. 295). Z akt sprawy

wynika, że M. C. został prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy apelacyjnej

(k.131). Z kasacji należy wnosić, że obecność skarżącego na rozprawie miała

służyć sprecyzowaniu zarzutów podniesionych przez niego w apelacji. Jakkolwiek

M. C. nie był w postępowaniu odwoławczym reprezentowany przez pełnomocnika

będącego adwokatem lub radcą prawnym, to mógł skutecznie zgłaszać wnioski

dowodowe i uzupełnić apelację bez obecności na rozprawie apelacyjnej. Sąd

Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się, że nieważność postępowania wskutek

pozbawienia strony możliwości obrony jej praw zachodzi wówczas, gdy poprzez

naruszenie przez sąd przepisów postępowania strona procesu, wbrew swej woli,

zostaje faktycznie pozbawiona możności działania, a nie, gdy tylko jej działanie jest

utrudnione (por. wyrok z dnia 1 października 1998 r., I PKN 359/98, OSNAPiUS

1999 nr 21, poz. 681 lub wyrok z dnia 2 kwietnia 1998 r., I PKN 521/97, OSNAPiUS

1999 nr 6, poz. 203). Pomimo pobytu w zakładzie karnym do 22 grudnia 2003 r.,

skarżący miał możliwość uczestniczenia w postępowaniu sądowym poprzez

kierowania do Sądu pism procesowych oraz zgłaszanie wniosków dowodowych. W

dniu 28 listopada 2001 r. wniósł do Sądu Okręgowego „pozew” dotyczący

„przyznania renty” (k.2). W dniu 11 czerwca 2002 r. został poddany badaniu

biegłych lekarzy sądowych (k. 18). Opinia biegłych została mu doręczona

prawidłowo wraz z pouczeniem o możliwości składania zastrzeżeń. M. C. takich

zastrzeżeń nie zgłosił. Złożony przez niego wniosek o ustanowienie pełnomocnika z

urzędu został rozpatrzony przez Sąd w dniu 20 sierpnia 2002 r., a postanowienie w

tym przedmiocie doręczono skarżącemu.

Ponieważ w sprawie zachodzą pozytywne przesłanki odmowy przyjęcia

kasacji do rozpoznania (art. 393 § 1 k.p.c.), a zarazem nie zachodzą negatywne

przesłanki dokonania tej czynności (art. 393 § 2 k.p.c.), Sąd Najwyższy, stosownie

do art. 3937 § 1 k.p.c., orzekł jak w sentencji.