II UK 117/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 117/05

POSTANOWIENIE

Dnia 19 stycznia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maria Tyszel

w sprawie z wniosku W.L.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 stycznia 2006 r.,

kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w W.

z dnia 2 lutego 2005 r., sygn. akt III AUa …/03,

odrzuca kasację.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. wyrokiem z dnia

1 października 2002 r.,

oddalił odwołanie W. L. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych I Oddziału w W. z dnia 11 grudnia 2001 r. wstrzymującej

1 stycznia 2002 r., dalszą wypłatę renty z tytułu

ubezpieczonemu z dniem

niezdolności do pracy wobec ustalenia, że odzyskał zdolność do wykonywania

dotychczasowego zatrudnienia.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. wyrokiem z

dnia 2 lutego 2005 r.,

po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania

dowodowego, oddalił apelację ubezpieczonego, uznając za prawidłowe ustalenia

Sądu pierwszej instancji, a wskazaną podstawę prawną – za trafną.

W

kasacji,

ustanowiona

z

urzędu

pełnomocnik

ubezpieczonego

zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: art. 107 i art. 134 ust. 1 ustawy z

dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), zwanej dalej

ustawą o FUS, „poprzez błędne lub niewłaściwe” ich zastosowanie; art. 57 ust. 1

pkt 1 ustawy o FUS „poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie”; art. 12

ustawy o FUS „poprzez błędne niezastosowanie”, art. 488, 472, 473 i 474 k.p.c.

„poprzez niezastosowanie”; art. 217 § 1 i art. 224 § 1 k.p.c. „poprzez niedokładne

wyjaśnienie sprawy” oraz art. 233 § 1 k.p.c. „poprzez niezastosowanie i dokonanie

błędnej oceny dowodów”. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w

całości i uwzględnienie odwołania powoda” lub o „uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i przekazanie sprawy właściwemu Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania”. Jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie kasacji wskazano

istnienie zagadnienia prawnego co do „dopuszczalności prawa do renty, w sytuacji,

gdy nie została stwierdzona zmiana stanu zdrowia osoby uprawnionej do renty”.

Ponadto złożyła wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według

norm przepisanych oraz złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia

niniejszej kasacji.

Postanowieniem z 24 maja 2005 r. Sąd Apelacyjny przywrócił termin do

wniesienia kasacji.

Sąd Najwyższy dokonując, stosownie do art. 393 k.p.c. wstępnej oceny

kasacji, wziął pod uwagę, co następuje:

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks

postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sadów powszechnych (Dz.

U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), do rozpoznania kasacji w niniejszej sprawie mają

zastosowanie

przepisy

Kodeksu

postępowania

cywilnego

w

brzmieniu

obowiązującym przed dniem wejścia w życie tej ustawy.

Kasacja nie jest zwykłym środkiem zaskarżenia, lecz środkiem szczególnym

o

charakterze

ściśle

prawnym,

o

ograniczonym

zakresie

podmiotowym,

przedmiotowym i czasowym. Ograniczenia możliwości jej wnoszenia wynikają ze

stosownych przepisów k.p.c. wskazujących wyłączenia przedmiotowe i wymagania

formalne oraz termin, od którego zachowania zależy jej dopuszczalność. Sąd

Najwyższy od początku orzekania kasacyjnego wyjaśnia, że termin przewidziany

art. 3934 k.p.c. jest terminem ustawowym i procesowym, co oznacza, że

niedopuszczalnym jest zarówno jego skrócenie, jak i przedłużenie, możliwe jest

tylko jego przywrócenie na zasadach ogólnych z art. 168 i nast. k.p.c.

Postanowienie Sądu drugiej instancji o przywróceniu terminu do wniesienia kasacji

nie podlega zaskarżeniu, jednakże podlega kontroli Sądu Najwyższego, który bada

jego zasadność (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z 4 marca 1997 r., I CKN

45/97, OSNC 1997 nr 9, poz. 122, a także z 17 marca 1999 r., II UZ 29/99 – OSNP

2000 nr 13, poz. 528). Wykazanie, że zachodzą okoliczności uzasadniające

przywrócenie terminu do wniesienia kasacji jest powinnością pełnomocnika strony

składającego taki wniosek, który przede wszystkim ma wykazać, że zachował

termin z art. 168 § 1 k.p.c. in fine, a jeśli uchybił i temu terminowi –

uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające i ten wniosek o jego przywrócenie,

stosownie do art. 169 § 2 k.p.c. W rozpoznawanej sprawie, wyrok z uzasadnieniem

doręczono ubezpieczonemu 14 marca 2005 r., zawiadomienie o ustanowieniu jej

pełnomocnikiem z urzędu, reprezentująca skarżącego radca prawny, otrzymała 20

kwietnia 2005 r., natomiast kasację złożyła dopiero w dniu 19 maja 2005 r., czyli po

29 dniach od daty powzięcia wiadomości o wyznaczeniu jej z urzędu

pełnomocnikiem w sprawie.

Wydane w sprawie postanowienie Sądu Apelacyjnego o przywróceniu

terminu do wniesienia kasacji jest nietrafne, ponieważ ani nie został zachowany

termin przewidziany w art. 169 § 1 k.p.c., ani też, w żaden sposób, nie zostały

uprawdopodobnione – stosownie do art. 169 § 2 k.p.c. – okoliczności

uzasadniające wniosek o jego przywrócenie. Zgodnie bowiem z art. 169 § 1 k.p.c.

pełnomocnik zobligowany był do złożenia wraz z kasacją wniosku o przywrócenie

terminu do jej złożenia w ciągu tygodnia od czasu ustania przyczyny uchybienia

terminu. Skoro przyczyną tego uchybienia dla strony był brak pełnomocnika

procesowego, uprawnionego do wniesienia kasacji, a przyczyna ta ustała z chwilą

uzyskania przez wyznaczonego pełnomocnika w dniu 20 kwietnia 2005 r. informacji

o swoim powołaniu, to ustanowiona w sprawie radca prawny zobowiązana była do

złożenia kasacji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia

najpóźniej w dniu 27 kwietnia 2005 r. Przyczyn uchybienia temu terminowi,

pełnomocnik skarżącego nie wyjaśniła ani jednym zdaniem. Jej powołanie się na

okoliczność, że pismo wyznaczające ją jako pełnomocnika w sprawie zostało jej

doręczone 20 kwietnia 2005 r. jest więc pozbawione znaczenia prawnego, skoro

nie zachowała terminu z art. 169 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy konsekwentnie, od

początku orzekania kasacyjnego, czyli od ponad dziewięciu już lat wyjaśnia, że

ustanowienie dla strony pełnomocnika, zarówno z wyboru jak i z urzędu, już po

doręczeniu jej odpisu orzeczenia sądu drugiej instancji, a także – po upływie

terminu do wniesienia kasacji, nie wpływa na bieg tego terminu – por.

postanowienia z dnia: 15 kwietnia 1997 r. II CZ 35/96 – OSNC 1997 nr 10, poz.

151, 29 lipca 1997 r., II UZ 51/97 – OSNAPiUS 1998 nr 10, poz. 318 – notka,

publikowane także w komentarzach do k.p.c. Wyznaczenie pełnomocnika po

upływie terminu do wniesienia kasacji może (lecz nie musi) stanowić okoliczność

uzasadniającą przywrócenie terminu przewidzianego w art. 3934 k.p.c., lecz w

żaden sposób nie uzasadnia przywrócenia także terminu z art. 169 § 1 k.p.c.,

któremu uchybił pełnomocnik już po jego wyznaczeniu.

Skoro zatem Sąd Apelacyjny przywrócił termin do wniesienia kasacji z

pominięciem art. 169 k.p.c., jego postanowienie z 24 maja 2005 r. jest wadliwe. Sąd

Najwyższy przypomina, że przywrócenie uchybionego ustawowego terminu

procesowego lub jego odmowa nie jest pozostawione swobodnemu uznaniu sądu,

lecz ma być wynikiem oceny istnienia lub nieistnienia przesłanek z art. 168 i nast.

k.p.c.

Mając powyższe na uwadze i uznając, że wniesiona

w sprawie kasacja

podlegała odrzuceniu już przez Sąd drugiej instancji, na podstawie art. 393 5 § 3 w

związku z art. 3938

postanowienia.

§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji