II UK 110/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II UK 110/05

POSTANOWIENIE

Dnia 19 stycznia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maria Tyszel

w sprawie z wniosku B. .

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w E.

o wcześniejszą emeryturę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 stycznia 2006 r.,

kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w G.

z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt III AUa …/03,

odmawia przyjęcia kasacji.

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. decyzją z dnia

czerwca 2002 r. odmówił ubezpieczonej B. P. prawa do wcześniejszej emerytury, a

Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. wyrokiem z dnia 9

października 2003 r., oddalił odwołanie od tej decyzji ustalając, że nie spełniła

wszystkich przesłanek przewidzianych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15

maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników

opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149),

zwanego dalej „rozporządzeniem”. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w G. wyrokiem z dnia 19 stycznia 2005 r.,

oddalił apelację

ubezpieczonej, uznając dokonane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne

za prawidłowe, a ich ocenę prawną – za trafną.

W kasacji od tego wyroku, błędnie nazwanej „skargą kasacyjną”,

ubezpieczona zarzuciła naruszenie: § 1 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia; art. 233

k.p.c. „przez odstąpienie od wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego

(...)”; art. 387 § 1 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i art. 287 § 1 k.p.c. „poprzez

przyjęcie niedopuszczalnej opinii biegłego wypowiadającego się w przedmiocie

oceny prawnej (...)” i wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz

poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego oraz orzeczenie co do istoty

sprawy „poprzez przyznanie ubezpieczonej prawa do wcześniejszej emerytury z

tytułu opieki nad dzieckiem wymagającym dalszej pieczy”. W ocenie skarżącej, w

sprawie istnieją „istotne zagadnienia prawne oraz potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości, a mianowicie: 1) „czy w świetle

racjonalnej życiowej oceny doraźna pomoc babci i siostry ubezpieczonej (...)

uniemożliwia przyjęcie, że skarżąca sprawowała stałą osobistą opiekę oraz

pielęgnację w czynnościach samoobsługowych i innych w rozumieniu § 1

rozporządzenia (...)”, 2) „czy treść art. 180 w zw. z art. 195 Ustawy o zaopatrzeniu

emerytalnym pracowników i ich rodzin z dnia 17 grudnia 1998 r. (Dz. U. Nr 40, poz.

267) (...) wyklucza przyznanie wcześniejszej emerytury ubezpieczonej B. P. w

niniejszym postępowaniu skoro wymiar i fakt przysługiwania emerytury nie został

jeszcze ostatecznie ustalony (...)”, a „znaczenie słowa „ustalone” równa się wydaniu

w tym przedmiocie decyzji organu rentowego czy wystarczy nabycie takich

uprawnień ipso iure i stwierdzenie ich w czasie późniejszym”, 3) „czy stwierdzenie z

§ 1 ust. 1 rozporządzenia (...) „nie mogła lub nie może kontynuować zatrudnienia”

oznacza konieczność pozostawania w zatrudnieniu w momencie orzeczenia o

niepełnosprawności czy wyrażenie obejmuje swym zasięgiem czasowym również

matki, które nie mogły kontynuować zatrudnienia przed zgłoszeniem wniosku o

przyznanie wcześniejszej emerytury lub później”.

Sąd Najwyższy dokonując wstępnej oceny kasacji wziął pod uwagę, co

następuje:

Wobec wejścia w życie z dniem 6 lutego 2005 r. ustawy z dnia 22 grudnia

2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (...) (Dz. U. z 2005 r.

Nr 13, poz. 98) stosownie do jej art. 3, do złożenia kasacji i odmowy przyjęcia jej do

rozpoznania, od orzeczenia wydanego przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje

się przepisy dotychczasowe. Skoro zatem zaskarżony wyrok został wydany 19

stycznia 2005 r., a więc przed wejściem w życie nowelizacji przepisów kodeksu

postępowania cywilnego wprowadzających instytucję skargi kasacyjnej, środkiem

zaskarżenia, jaki przysługuje od orzeczenia wydanego przez ten Sąd jest kasacja,

a nie skarga kasacyjna. Zgodnie natomiast z art. 393 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

może odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje

istotne zagadnienie prawne, względnie nie istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w

orzecznictwie lub jeśli kasacja jest oczywiście bezzasadna.

Wniesiona w sprawie kasacja jest oczywiście bezzasadna. Zarzuty,

podniesione w ramach przytoczonych w niej podstaw są wadliwie sformułowane.

Zarzucając

zaskarżonemu

wyrokowi naruszenie

art. 233

k.p.c.

(który w

postępowaniu apelacyjnym stosuje się tylko odpowiednio, a nie wprost, zgodnie z

art. 391 § 1 k.p.c.), skarżacy nie określił, który z paragrafów tego przepisu

kwestionuje i nie sprecyzował na czym, w jego ocenie, miało polegać „odstąpienie

od

wszechstronnego

rozważenia

materiału

dowodowego

(...)”

przez Sąd

Apelacyjny; nie wskazuje żadnej z reguł składających się na ustanowioną w § 1

tego przepisu zasadę swobodnej oceny dowodów, pozostawionej sądom

orzekającym. Sam fakt, że sąd orzekający merytorycznie dokonał ustaleń

faktycznych nie satysfakcjonujących dla jednej ze stron procesu nie jest

naruszeniem art. 233 § 1 k.p.c. Zarzucając naruszenie „art. 233 k.p.c. przez

niesłuszne przyjęcie, że ubezpieczona nie spełniła warunków…” skarżący, stwarza

tylko pozór zgłoszenia w kasacji zarzutu opartego na podstawie przewidzianej w

art. 3931 pkt 2 k.p.c. Co do drugiego z zarzutów „naruszenia art. 287 § 1 k.p.c.

poprzez przyjęcie niedopuszczalnej opinii biegłego wypowiadającego się w

przedmiocie oceny prawnej, która należeć winna zawsze do Sądu”, zgodzić się

należy z konkluzją tego zarzutu, że ocena prawna opinii biegłego należy do Sądu,

jednakże Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że przepis art. 287 § 1 k.p.c. nie ma

jakiegokolwiek związku z tym zarzutem, ponieważ dotyczy uprawnienia Sądu do

nałożenia

na

biegłego

kary

porządkowej

(„Za

nie

usprawiedliwione

niestawiennictwo, za nieuzasadnioną odmowę złożenia przyrzeczenia lub opinii

albo za nie usprawiedliwione opóźnienie złożenia opinii sąd skaże biegłego na

grzywnę”); w dodatku, ten przepis nie jest podzielony na paragrafy. To powinnością

profesjonalnego pełnomocnika procesowego, uprawnionego do wniesienia kasacji,

a nie Sądu Najwyższego, jest wskazanie przepisów prawa adekwatnych do treści

formułowanego zarzutu kasacyjnego. Niezależnie od powyższego, Sąd Najwyższy

stwierdza, co wielokrotnie podkreślał w swym orzecznictwie (por. m.in. wyrok z 6

lutego 2003 r., IV CKN 1763/00, nie publikowany), iż Sąd orzekający w sprawie nie

jest

związany opinią biegłego w zakresie jego wypowiedzi odnośnie kwestii

ustalenia i oceny faktów oraz sposobu rozstrzygnięcia sprawy, które nie stanowią

dowodu w sprawie, a jedynie wyrażają pogląd biegłego jako autora wypowiedzi,

adresowanej do Sądu, co nie oznacza zakazu uznania przez Sąd poglądu biegłego

za poprawny.

Sąd Najwyższy zwraca też uwagę na wadliwość kasacyjnej podstawy art.

3931 pkt 1 k.p.c., ponieważ skarżący kwestionuje przepisy prawa materialnego –

powołanego wyżej rozporządzenia – nie dokonując konkretyzacji sposobu

naruszenia tych przepisów przez Sąd drugiej instancji. Skarżący podnosi kwestię

naruszenia przepisów prawnomaterialnych wskazując okoliczności faktyczne,

odmienne od tych, które stanowią podstawę zaskarżonego orzeczenia (w

szczególności formułując wypowiedź, iż córka ubezpieczonej „nie widzi oraz jej stan

fizyczny oraz psychiczny uległ dalszemu pogorszeniu” i, sprzecznie z treścią art.

39311 § 2 k.p.c., załączając do akt sprawy po wniesieniu kasacji zaświadczenie

lekarskie z 9 czerwca 2005 r. o stanie zdrowia córki), chociaż przepis ten stanowi,

iż „w postępowaniu kasacyjnym nie jest dopuszczalne powołanie nowych faktów i

dowodów”.

Wniesiona w sprawie kasacja nie przedstawiła też istotnych okoliczności

uzasadniających jej rozpoznanie. Pierwsze, z przytoczonych, postawionych przez

pełnomocnika skarżącej pytań nie jest zagadnieniem prawnym, lecz pytaniem o

prawidłowość dokonanej przez Sąd

stanowiącego

podstawę

Apelacyjny oceny stanu faktycznego

zaskarżonego

wyroku.

Wbrew

stanowisku

prezentowanemu przez pełnomocnika skarżącej, nie ma w niniejszej sprawie

potrzeby wyjaśniania żadnego z przedstawionych w kasacji pozostałych dwóch

„zagadnień prawnych” i dokonywania wykładni powołanych przepisów prawa.

Kwestie te, wielokrotnie były już rozpoznawane i nie budzą wątpliwości (por. m.in.

wyroki Sądu Najwyższego: z 30 lipca 1997 r., II UKN 202/97, OSNAPiUS 1998 r. Nr

11, poz. 348; z 10 maja 2000 r., II UKN 531/99, OSNAPiUS 2001 r. Nr 21, poz. 647;

z 30 sierpnia 2001 r., II UKN 517/00, OSNP 2003 r., Nr 10, poz. 259 oraz

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2003 r., II UKN 291/02, OSNP

2003 r. Nr 7, poz. 5 – wkładka). W związku z tym, nie ma uzasadnionych powodów,

aby po raz kolejny omawiać te same zagadnienia wobec aktualnego i

niezmiennego stanowiska judykatury, adekwatnego do niezmienionego stanu

normatywnego. Sąd Najwyższy przypomina, że nie jest Sądem powszechnym,

zwykłej, trzeciej instancji, dokonującym wszechstronnej analizy stanu faktycznego,

lecz jest Sądem sprawującym kontrolę nad prawidłowością stosowania prawa przez

sądy powszechne. Jest sądem prawa, a nie faktów (art. 183 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze

sprost.) i art. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr

240, poz. 2052 ze zm.).

Nie ma to wprawdzie istotnego znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia,

jednakże Sąd Najwyższy zwraca uwagę na, urągającą nie tylko powadze Sądu

Najwyższego,

ale

i

godności

zawodu

adwokata,

oczywistą

niedbałość

profesjonalnego pełnomocnika skarżącej widoczną w sformułowanym przez niego

pytaniu o treść art. 180 w zw. z art. 195 „Ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin z dnia 17 grudnia 1998 r. (Dz. U. Nr 40 poz. 267)”. Ustawa

o tym tytule i miejscu publikacji była datowana na 14 grudnia 1982 r. i została

uchylona z dniem 1 stycznia 1999 r. mocą art. 195 pkt 5 ustawy z 17 grudnia 1998

r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, pierwotnie

opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 1998 r., nr 162, pod pozycją 1118, zwanej dalej

ustawą o FUS, której aktualny jednolity tekst jest opublikowany w Dzienniku Ustaw

z 2004 r. nr 39 pod pozycją 353.

Po raz kolejny Sąd Najwyższy przypomina, że od początku orzekania

kasacyjnego, a więc od ponad dziewięciu już lat, konsekwentnie wyjaśnia, że

niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia, jakie zapadło przed Sądem niższej

instancji i jej chęć przedstawienia sprawy pod osąd Sądu Najwyższego nie mogą

zaś stanowić przesłanki uzasadniającej przyjęcie kasacji do rozpoznania, tym

bardziej, gdy została ona sporządzona w sposób sprzeczny z zasadami

profesjonalizmu,

wymaganymi

od

zawodowych

pełnomocników

wyłącznie

uprawnionych, z mocy art. 3932 k.p.c., do wnoszenia środków zaskarżenia w

imieniu stron, do najwyższej instancji sądowej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 § 1 i § 3

k.p.c. i art. 3938 § 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji postanowienia.