II PZ 6/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PZ 6/11

POSTANOWIENIE

Dnia 8 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gersdorf (sprawozdawca)

SSN Halina Kiryło

w sprawie z powództwa M. Z.

przeciwko Zakładom Farmaceutycznym "U." Spółdzielni Pracy

o uchylenie uchwały o wykluczeniu i przywrócenie do pracy,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw

Publicznych w dniu 8 marca 2011 r.,

na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 6 października 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 6 października 2010 r., Sąd Apelacyjny odrzucił

skargę M. Z. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem

Sądu Apelacyjnego z dnia 27 lutego 2004 r., sygn. III […] w sprawie z powództwa

Marka Z. przeciwko Zakładom Farmaceutycznym „U.” Spółdzielnia Pracy o

uchylenie uchwały o wykluczeniu i przywrócenie do pracy. Rozstrzygnięcie to

zapadło w następującym stanie faktycznym.

Postanowieniem z dnia 3 lutego 2005 r., sygn. II PK 244/04 Sąd Najwyższy

odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej powoda od wyroku z dnia 27

lutego 2004 r. W dniu 3 lutego 2010 r. powód wniósł skargę o wznowienie

postępowania zakończonego tym wyrokiem, domagając się jego zmiany i

uwzględnienie powództwa o uchylenie uchwały i przywrócenie do pracy. Jako

podstawę wznowienia wskazał art. 403 § 2 k.p.c. – nowe fakty i dowody, o których

dowiedział się w dniu 22 stycznia 2010 r. przeglądając akta rejestrowe pozwanego.

Na podstawie raportów biegłego rewidenta z lat 2001 i 2002, sprawozdania zarządu

z działalności za 2000 r. o raz protokołu obrad walnego zgromadzenia z 18 maja

2002 r. skarżący wnosi, że dokumenty w postaci raportów biegłego rewidenta za

lata 1999 i 2000 oraz protokół z lustracji spółdzielni z 2001 r. mogą stanowić nowe

dowody uzasadniające wznowienie postępowania. Środki te w ocenie powoda

mogą

być

źródłem

nowych

faktów

w

sprawie

dotyczących

istnienia

nieprawidłowości magazynowych.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego powód nie wykazał istnienia nowych dowodów

w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Ze skargi wynika bowiem, że powód przypuszcza

istnienie określonych okoliczności, co do których istnienia nie ma wiedzy.

Przypuszczenie to mogłoby prowadzić do potwierdzenia kolejnego przypuszczenia

– że współpracownicy odmówili współpracy z powodem właśnie z powodu owych

domniemanych

nieprawidłowości

w

magazynie.

Tak

skonstruowane

przypuszczenie o faktach nie stanowi wykazania, że wykryto nowe fakty lub

dowody, mogące mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. W

rezultacie skargę o wznowienie postępowania należało odrzucić na zasadzie art.

410 § 1 k.p.c.

Zażalenie na to postanowienie wywiódł pełnomocnik powoda zarzucając

naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. oraz art. 410 § 1 k.p.c. W uzasadnieniu wskazał, że

Sąd Apelacyjny błędnie skupił się na przesłance nowych faktów, skoro powód

zaoferował jedynie nowe dowody.

W piśmie procesowym pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie

zażalenia, podzielając argumentację Sądu Apelacyjnego a także wskazując, że

zaoferowane przez powoda dowody nie stanowią nowych dowodów w rozumieniu

art. 403 § 2 k.p.c., powód mógł bowiem wnosić o ich przeprowadzenie w trakcie

pierwotnego postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie, mimo częściowej zasadności podniesionych zarzutów, wymaga

oddalenia.

Stosownie do art. 403 § 2 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania

między innymi w sytuacji, w której po prawomocnym zakończeniu sprawy wykryto

takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na

wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim

postępowaniu.

Rację ma skarżący, że nie podnosił w swych pismach wykrycia okoliczności

faktycznych, lecz chodziło mu o wykrycie środków dowodowych, które mogłyby

mieć wpływ na wynik sprawy. Środki te określił dokładnie i nie może ponosić

odpowiedzialności za ich treść.

W judykaturze Sądu Najwyższego prezentowany jest pogląd, że wpływ

dowodu lub okoliczności na wynik sprawy może – lege non distinguente – być

bezpośredni lub pośredni (por. np. postanowienie z 6 lutego 2009 r., sygn. IV CZ

2/09). Trudno w związku z tym oceniać charakter potencjalnego wpływu dowodów

na wynik sprawy jako okoliczność przesądzającą o odmowie wznowienia

postępowania. Jeśli tylko istnieje możliwość, że dowód może prowadzić do

odmiennej oceny sprawy, należy wznowić postępowanie ze względu na

konieczność ochrony interesu skarżącego i prawo do sądu.

Ze względu jednak na zasadę niewzruszalności orzeczeń prawomocnych (od

której wyjątek stanowi regulacja wznowienia postępowania) można i należy

wymagać, by skarżący domagający się wznowienia udowodnił, że w zakończonym

postępowaniu wykazał się wysoką starannością w prowadzeniu postępowania

dowodowego – szczególnie gdy domaga się wznowienia ze względu na wykrycie

nowych faktów lub dowodów. Ustawodawca wymaga bowiem, by były to fakty i

dowody nie znane stronie.

Judykatura Sądu Najwyższego staje na stanowisku, że ową cechę mają tylko

niektóre dowody. Jeśli strona nie powołała ich wskutek opieszałości, zaniedbania,

zapomnienia czy oceny, że nie są konieczne, to nie można ich uznać za podstawę

wznowienia postępowania (postanowienie z 10 lutego 1999 r., sygn. III CKN

807/98). Wskazuje się także, że powołanie się na okoliczności i dowody jawne (np.

wynikające

z

akt

rejestrowych)

nie

uzasadnia

wznowienia

postępowania

(postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 17 maja 2005 r., sygn. I ACa

789/05).

Powód powoływał się na zgromadzone w aktach rejestrowych dokumenty,

na podstawie których wywiódł istnienie nowych środków dowodowych. Nie wykazał

jednak, by nie mógł się z tymi dokumentami zapoznać w toku pierwotnie

prowadzonego postępowania. Dokumenty te pochodziły z lat 1999-2001, podczas

gdy postępowanie w I instancji zakończyło orzeczenie z 23 czerwca 2003 r. a w II

instancji – orzeczenie z 27 lutego 2004 r. Można zatem było oczekiwać od powoda,

że zapozna się z aktami rejestrowymi w trakcie trwania tego postępowania w celu

wyszukania środków dowodowych a nie dopiero długo po jego zakończeniu - w

2010 r. Powód nie wykazał odpowiedniej zapobiegliwości o swój interes w trakcie

toczącego się postępowania. Sąd Najwyższy nie wnika w powody, jakie u podstaw

takiego zachowania leżały. Stwierdza jedynie, że dowody, jakie zaoferował powód,

mógł on zaoferować jeszcze w czasie postępowania.

Odmienne podejście, jak to już podniesiono, uzasadniałoby lekceważący

stosunek do toczącego się postępowania i prawomocności orzeczeń. Strona, w

zakresie dokumentów jawnych lub „ujawnialnych” winna wykazać maksimum

zapobiegliwości i starań o ich prezentację jako dowodów w postępowaniu.

Zaniechania w tym zakresie obciążają stronę w ten sposób, że wyłączają

możliwość wznowienia postępowania z powołaniem się na takie dowody.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.