II PZ 48/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PZ 48/10

POSTANOWIENIE

Dnia 14 stycznia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)

SSN Romualda Spyt

SSA Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa K. W.

przeciwko N.-L. Sp. z o.o.

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 14 stycznia 2011 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych

z dnia 19 lipca 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010 r. przywrócił powoda K. W.

do pracy w pozwanej spółce z o.o. O. L. na poprzednich warunkach; nakazał

pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego kwotę 1.271 zł

tytułem opłaty od pozwu, od uiszczenia której powód pozostał zwolniony; nie

obciążając pozwanej pozostałymi kosztami postępowania.

Od powyższego wyroku apelację wniosła w dniu 9 czerwca 2010 r.

pozwana, zaskarżając wyrok w całości i domagając się

„jego zmiany przez

uchylenie wyroku Sądu Rejonowego z dnia 22.04.2010 r. i oddalenie w całości

powództwa o przywrócenie do pracy, lub uchylenia zaskarżonego wyroku

i

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji”. Wskazała też,

że 25 marca 2010 r. została w Sądzie zarejestrowana zmiana nazwy spółki na - „N.

L.” spółka z o.o.

Pozwana uiściła opłatę od apelacji w kwocie 30 zł. Sąd Rejonowy doręczył

odpis apelacji powodowi, a po otrzymaniu potwierdzenia odbioru odpisu apelacji

przez powoda przedstawił w dniu 28 czerwca 2010 r. akta sprawy wraz z apelacją

Sądowi Okręgowemu

Zarządzeniem z dnia 30 czerwca 2010 r. pełnomocnik pozwanej został

przez Przewodniczącego w Sądzie Okręgowym wezwany do uzupełnienia braków

apelacji wniesionej 9 czerwca 2010 r. przez oznaczenie wartości przedmiotu

zaskarżenia (art. 368 § 2 k.p.c.) pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie zostało

doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 8 lipca 2010 r. W piśmie

procesowym, nadanym na poczcie 14 lipca 2010 r., pełnomocnik pozwanej

oznaczył wartość przedmiotu sporu na kwotę 33.439 zł. Pismo to doręczono

sądowi w jednym egzemplarzu.

Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 19 lipca 2010 r., odrzucił apelację

pozwanej N. – L. sp. z o.o.

Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 368 § 1 i 2 k.p.c. apelacja

powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a

ponadto w sprawach o prawa majątkowe należy oznaczyć wartość przedmiotu

zaskarżenia, natomiast uzupełnienie braków formalnych apelacji jest częściowo

uregulowane w art. 370 k.p.c. Przepis ten dotyczy odrzucenia apelacji, wobec

czego

procedura

uzupełnienia

braków

apelacji

jest

w

nim

określona

fragmentarycznie i dlatego, jeżeli uzupełnienie braków apelacji następuje w piśmie

procesowym, to ma zastosowanie art. 130 k.p.c. Sąd Okręgowy uznał, że w

sytuacji, gdy strona w piśmie procesowym uzupełniła brak wskazany w wezwaniu,

ale pismo dotknięte jest innym brakiem (złożenie pisma procesowego w jednym

egzemplarzu jest bowiem brakiem formalnym tego pisma) – dochodzi do

nieuzupełnienia braków apelacji. Zdaniem Sądu Okręgowego stronie należy

umożliwić uzupełnienie braku formalnego apelacji, ale nie powinno to prowadzić

do naruszenia funkcji dyscyplinującej. Inaczej mówiąc, strona powinna mieć

możliwość uzupełnienia braków apelacji tylko jeden raz. Jeżeli z niej nie

skorzystała w sposób odpowiedni, to powinna ponieść tego konsekwencje.

W ocenie Sądu Okręgowego także nieprawidłowe wykonanie wezwania do

uzupełnienia braków formalnych apelacji w postaci przysłania pisma procesowego

w jednym egzemplarzu uzasadniało konieczność odrzucenia apelacji na podstawie

art. 373 k.p.c.

Postanowienie Sądu Okręgowego zaskarżyła do Sądu Najwyższego w

całości zażaleniem „N. – L.” Sp. z o.o.– zarzucając mu naruszenie art. 373 k.p.c.

w zw. z art. 368 § 2 k.p.c., poprzez błędne zastosowanie. Wniosła o uchylenie

zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu

do ponownego rozpoznania. Ponadto domagała się zasądzenia od powoda na

rzecz pozwanej kosztów procesu, z uwzględnieniem kosztów postępowania

odwoławczego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zażalenia pozwana podniosła, iż w przedmiotowej sprawie

Sąd Okręgowy błędnie zastosował art. 373 k.p.c., albowiem brak, do którego

usunięcia strona została wezwana przez przewodniczącego w Sądzie Okręgowym,

nie był brakiem formalnym apelacji. Zgodnie bowiem z art. 368 § 2 k.p.c. jedynie w

sprawach o prawa majątkowe należy oznaczać wartość przedmiotu zaskarżenia, a

w

ocenie

skarżącej

niemajątkowego.

sprawa

Skarżąca

o

z

przywrócenie

do

pracy

ostrożności

procesowej

dotyczy

w

prawa

przypadku

nieuwzględnienia powyższego zarzutu podniosła, iż wbrew stanowisku Sądu

Okręgowego art. 130 k.p.c. winien znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, na

skutek czego mylne oznaczenie pisma procesowego lub inne oczywiste

niedokładności nie mogą

stanowić przeszkody do nadania pismu biegu i

rozpoznania go we właściwym trybie. W przedmiotowej sprawie pozwana dokonała

określenia wartości przedmiotu zaskarżenia, lecz zostało ono dotknięte formalną

wadliwością w postaci braku jednego jej egzemplarza, co - w ocenie strony

pozwanej - nie powinno stanowić samodzielnej podstawy do odrzucenia środka

zaskarżenia, albowiem brak taki mógł być usunięty w toku dalszego postępowania,

tym samym nie stanowiło okoliczności uniemożliwiającej nadanie dalszego biegu

sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na treść drugiego zarzutu.

Pierwszy ze wskazanych w zażaleniu zarzutów nie jest zasadny. Sąd drugiej

instancji odrzuca na posiedzeniu niejawnym apelację, jeżeli ulegała ona odrzuceniu

przez sąd pierwszej instancji. Jeżeli dostrzeże braki, do których usunięcia strona

nie była wezwana, zażąda ich usunięcia. Obowiązek ten wynika z art. 373 k.p.c. W

toku kontroli wstępnej ocenia się apelację z punktu widzenia wymagań ustawowych

odnoszących się do terminu jej wniesienia, dopuszczalności oraz zachowania

wymagań formalnych, a więc również podania wartości przedmiotu zaskarżenia.

Jeżeli apelacja ulegała odrzuceniu przez sąd pierwszej instancji, sąd drugiej

instancji odrzuca ją na posiedzeniu niejawnym.

Pozwana w apelacji od wyroku z dnia 22 kwietnia 2010 r. nie wskazała

wartości przedmiotu zaskarżenia. Sąd Rejonowy nie wzywał pozwanej do

uzupełnienia braków apelacji i przedstawił akta wraz z apelacją Sądowi

Okręgowemu. Przewodniczący w Sądzie Okręgowym wezwał pozwaną do

uzupełnienia braków apelacji przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia w

terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia apelacji.

Niesłuszny jest zarzut zawarty w zażaleniu, iż Sąd Okręgowy błędnie

zastosował art. 373 (zdanie drugie) k.p.c., albowiem brak, do którego usunięcia

strona została wezwana przez przewodniczącego w Sądzie Okręgowym nie był

brakiem formalnym apelacji z uwagi na niemajątkowy charakter prawa dotyczącego

przywrócenia do pracy.

Zgodnie z art. 368 § 2 k.p.c. w sprawach o prawa majątkowe należy oznaczyć

wartość przedmiotu zaskarżenia. Również w myśl art. 1261 § 1 k.p.c. w każdym

piśmie należy podać wartość przedmiotu

sporu lub wartość przedmiotu

zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy właściwość rzeczowa sądu, wysokość

opłaty lub dopuszczalność środka odwoławczego, a przedmiotem sprawy nie jest

oznaczona kwota pieniężna.

Nie ma wprawdzie prawnej definicji sprawy o prawo majątkowe i

niemajątkowe, jednak taki ich charakter wynika z istoty samego dochodzonego

prawa. Dla odróżnienia sprawy o prawo majątkowe od sprawy o prawo

niemajątkowe znaczenie ma to, czy zgłoszone żądanie zmierza do realizacji prawa

lub uprawnienia mającego bezpośredni wpływ na uprawnienie majątkowe strony.

Sprawy dotyczące bytu stosunku pracy (nawiązania, ustalenia, przekształcenia,

rozwiązania, przywrócenia do pracy) mają charakter majątkowy, choć nie zawsze

dochodzone

świadczenie

ma

charakter

pieniężny.

Roszczenie

dotyczące

przywrócenia do pracy wiąże się bezpośrednio z osiąganiem wynagrodzenia za

pracę oraz innych świadczeń o charakterze majątkowym. Majątkowy aspekt tego

prawa wynika także z art. 231 k.p.c. ( podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w

postanowieniu z dnia 11. 04. 2008r. w sprawie I PZ 4/08 - OSNP 2009/15-16/204).

W sprawach dotyczących przywrócenia do pracy wymagane jest zatem

określenie wartości przedmiotu sporu i zaskarżenia. W przedmiotowej sprawie

pełnomocnik pozwanej nie wskazał w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia,

wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 368 § 2 k.p.c. Nieoznaczenie tej wartości

w apelacji zobligowało sąd do wezwania pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia

tego braku, stosownie do treści art. 373 k.p.c. W niniejszej sprawie dotyczącej

roszczenia przywrócenia do pracy kluczowe znaczenie ma wartość przedmiotu

zaskarżenia z uwagi na treść art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2010r. nr 90

poz. 594 ze zm.), który rodzaj opłaty i jej wysokość uzależnia od tej wartości.

Podana przez stronę wartość przedmiotu zaskarżenia podlega kontroli sądu (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2000 r., I CZ 115/00, LEX nr

51342).

Wezwanie do usunięcia braków formalnych apelacji przez podanie wartości

przedmiotu zaskarżenia było więc prawidłowe.

Doszło jednak do naruszenia art. 373 k.p.c. w wyniku przyjęcia przez Sąd

Okręgowy, iż nadesłanie w terminie pisma procesowego z dokładnie podaną

wartością przedmiotu sporu tylko w jednym egzemplarzu stanowiło uzasadnioną

przyczynę odrzucenia apelacji.

Przepis art. 373 k.p.c. (i także przepis art. 370 k.p.c.) należy odczytywać

łącznie z art. 130 k.p.c. Odrzucenie apelacji z powodu nieuzupełnienia braków

formalnych w wyznaczonym terminie dotyczy zatem tylko takich braków, które

uniemożliwiają nadanie apelacji prawidłowego biegu (postanowienie Sądu

Najwyższego z 11.12. 2009 r. w sprawie II UZ 43/09 LEX nr 583825).

Podzielając tę konstatację Sąd Najwyższy uznał, że dokładne i niebudzące

wątpliwości określenie wartości przedmiotu zaskarżenia, nadesłane w jednym

egzemplarzu – nie stanowiło przeszkody do nadania biegu sprawie w zakresie

postępowania apelacyjnego. Podana bowiem wartość przedmiotu zaskarżenia

potwierdzała prawidłową wysokość uiszczonej przez pełnomocnika pozwanej

opłaty od apelacji.

Wprawdzie brak odpisów apelacji, nieusunięty w wyznaczonym przez sąd

terminie, może spowodować jej odrzucenie (postanowienie Sądu Najwyższego z

1999.10.01 w sprawie IICKN 610/99 - LEX nr 50735), jednak w niniejszej sprawie

nie chodziło o odpisy apelacji, a tylko o odpis pisma z podaną wartością przedmiotu

zaskarżenia, a pozwana nie była wezwana do usunięcia braków formalnych tego

pisma poprzez nadesłanie odpisu pisma dla strony przeciwnej.

Kwestia wadliwego usunięcia braków formalnych apelacji (dopuszczenia się

drugiego

uchybienia

procesowego)

przez

profesjonalnego

pełnomocnika

wywoływała kontrowersje odnośnie możliwości kolejnego wzywania do usunięcia

tych uchybień.

Termin do uzupełnienia braków apelacji ma charakter terminu sądowego, a

więc może być dostosowany do rodzaju i zakresu wezwania oraz może być

przedłużony (art. 166 k.p.c.). Art. 373 oraz art. 370 k.p.c., odmiennie od art. 130

k.p.c., regulują skutek nieuzupełnienia braku apelacji; polega on na odrzuceniu

apelacji przez sąd, a nie na jej zwrocie przez przewodniczącego. Ta regulacja

zawarta w art. 373 k.p.c. wyłącza stosowanie tylko w tym zakresie art. 130 k.p.c.

Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie uznał, że skarżący usunął w wyznaczonym

terminie brak formalny apelacji poprzez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia.

W zaskarżonym postanowieniu Sąd Okręgowy nawiązał do poglądu

przedstawionego przez Sąd Najwyższy w uchwale z 2003.07.29 (OSNP

2004/3/43), w której przyjęto, że do niepodpisanego pisma wskazującego wartość

przedmiotu zaskarżenia na wezwanie o uzupełnienie braków apelacji nie stosuje

się art. 130 § 1 i 2 k.p.c., a nieusunięte w sposób właściwy braki formalne apelacji

powodują konieczność jej odrzucenia.

W ocenie Sądu Najwyższego w obecnym składzie – spraw tych nie można

traktować w sposób jednakowy.

Brak podpisu w piśmie procesowym stanowi

jednoznaczne naruszenie art. 126 § 1 k.p.c. Każde pismo procesowe powinno

bowiem zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i

nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2)

oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia oraz dowody na

poparcie przytoczonych okoliczności; 4) odpis strony albo jej przedstawiciela

ustawowego lub pełnomocnika.

Obowiązek dołączania odpisów pism procesowych został natomiast zawarty w

art. 128 k.p.c. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 19.12.2006 r. w sprawie V CZ

103/06 - LEX nr 610105 wyraził pogląd, że określony w art. 128 k.p.c. obowiązek

dołączania odpisów pism i ich załączników dotyczy tych pism, co do których

przewidziany

jest

obowiązek

doręczenia

ich

uczestniczącym

w

sprawie

podmiotom. Ratio legis tego przepisu polega na umożliwieniu osobom biorącym

udział sprawie zaznajomienia się z materiałem procesowym oraz przygotowanie

się do udziału w postępowaniu. Natomiast do innych pism przepis ten nie znajduje

zastosowania. Wnoszone do sądu pisma należy zatem podzielić na pisma

procesowe

mające

znaczenie

dla

innych

niż

strona

wnosząca

osób

uczestniczących w postępowaniu (np. pozew, odpowiedź na pozew, środki

zaskarżenia, wnioski dowodowe, wnioski o odroczenie rozprawy) oraz na pisma,

które takiego znaczenia nie mają lub dotyczą tylko niektórych uczestników

postępowania.

Podzielając te konstatacje należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie było

potrzeby doręczania powodowi odpisu pisma z podaną wartością przedmiotu

zaskarżenia w sytuacji, gdy wskazana wartość nie budziła wątpliwości i nie miała

dla powoda, domagającego się wyłącznie przywrócenia do pracy, istotnego

znaczenia procesowego. Podkreślić należy, że sąd nie zażądał od powoda podania

wartości przedmiotu sporu, przyjmując, że nie ma to znaczenia dla rozstrzygnięcia

sprawy. Od podanej przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia zależała

wyłącznie wysokość opłaty sądowej. Treść pisma pozwanej spółki nie wpływa więc

na sytuację procesową powoda i złożenie takiego pisma bez odpisu nie

uniemożliwiało przeprowadzenie dalszych czynności w sprawie.

Reasumując - nadesłanie – na wezwanie Sądu pisma procesowego z dokładnie

podaną wartością przedmiotu zaskarżenia tylko w jednym egzemplarzu - w sytuacji,

gdy podana wartość nie budzi wątpliwości i ma znaczenie tylko dla precyzyjnego

określenia wysokości opłaty od apelacji, nie stanowi uzasadnionej przyczyny

odrzucenia apelacji na podstawie art. 373 k.p.c.

Argumenty te wskazują, że odrzucenie apelacji przez Sąd Okręgowy w T.

było nadmiernie rygorystyczne i w sposób bezzasadny mogłoby doprowadzić do

pozbawienia strony (pracodawcy) kontroli orzeczenia zaskarżonego apelacją.

Okoliczności te mogłyby przemawiać za ustaleniem, że nie zostały uwzględnione

zasady zawarte w art. 45 Konstytucji lub art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada

1950r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284).

Z podanych względów, na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.,

Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.