II PZ 37/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PZ 37/11

POSTANOWIENIE

Dnia 12 stycznia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

SSN Romualda Spyt

w sprawie z powództwa A. S.

przeciwko "D." sp. o.o.

o nawiązanie stosunku pracy i zasądzenie odszkodowania,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 12 stycznia 2012 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych […]

z dnia 13 września 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 13 września 2011 r. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił

skargę kasacyjną powoda A. S. od wyroku Sądu Okręgowego z 8 lutego 2011 r. w

sprawie przeciwko „D.” Sp. z o.o. o nawiązanie stosunku pracy i zasądzenie

odszkodowania.

W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że do skargi kasacyjnej nie

dołączono

pełnomocnictwa

do

reprezentowania

powoda

przed

Sądem

Najwyższym. W związku z tym pełnomocnik powoda został wezwany do

uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Wykonując wezwanie przedłożył

jedynie pełnomocnictwo szczególne udzielone przez powoda pełnomocnikowi radcy

prawnemu Regionu /.../NSZZ „Solidarność”.

W ocenie Sądu Okręgowego, niezależnie od pełnomocnictwa udzielonego

przez powoda, radca prawny – jako przedstawiciel związku zawodowego, powinien

być także umocowany przez NSZZ „Solidarność” do wniesienia i popierania skargi

kasacyjnej.

Sąd

wskazał,

że

przedłożone

przez

pełnomocnika

powoda

pełnomocnictwo nie zwiera upoważnienia udzielonego przez związek zawodowy

dla radcy prawnego i zdaniem Sądu Okręgowego skutkuje to uznaniem, że skarga

kasacyjna została wniesiona przez osobę nieuprawnioną do dokonania czynności

procesowej.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył powód. Wnosząc o jego

uchylenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania zażaleniowego

wskazał, że stanowisko Sądu Okręgowego jest wadliwe i narusza art. 398 6 § 1

k.p.c. W ocenie skarżącego, przedłożone pełnomocnictwo procesowe jest

wystarczające do reprezentowania powoda w postępowaniu przed Sądem

Najwyższym.

Sąd Najwyższy zaważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione. Na wstępie wskazać należy, że stronami

niniejszego procesu są A. S. (powód) oraz „D.” Sp. z o.o. (pozwany). Związek

zawodowy na żadnym etapie procesu nie był ani stroną ani uczestnikiem tego

postępowania.

Okoliczność,

że

występujący

w

sprawie

pełnomocnik

jest

przedstawicielem związku zawodowego, nie jest równoznaczna z tym, że związek

zawodowy jest stroną postępowania. Status strony związek zawodowy uzyskuje

bowiem wówczas, gdy spowoduje wszczęcie postępowania w sprawach z zakresu

prawa pracy lub ubezpieczeń społecznych albo wstąpi do toczącego się

postępowania, co wymaga złożenia sądowi przez tę organizację wyraźnego

oświadczenia (art. 462 w związku z art. 61-63 k.p.c.). Natomiast art. 465 § 1 k.p.c.

przyznaje pracownikowi (lub ubezpieczonemu) szczególne prawo rozszerzenia

kręgu pełnomocników procesowych, których może umocować do występowania w

jego sprawie, w porównaniu z ich kręgiem wskazanym w art. 87 k.p.c., o

przedstawiciela związku zawodowego, inspektora pracy albo pracownika zakładu

pracy, w którym mocodawca (pracownik, ubezpieczony) jest lub był zatrudniony

(postanowienie Sądu Najwyższego z 20 marca 2007 r., II PZ 6/07 OSNP 2008, nr

9-10, poz. 138).

Stosownie do art. 465 § 1 k.p.c., pełnomocnikiem pracownika lub

ubezpieczonego może być również przedstawiciel związku zawodowego lub

inspektor pracy albo pracownik zakładu pracy, w którym mocodawca jest lub był

zatrudniony, a ubezpieczonego - także przedstawiciel organizacji zrzeszającej

emerytów i rencistów. Z brzmienia tego przepisu wynika, że rozszerza on krąg

podmiotów, które mogą być pełnomocnikami pracownika, o przedstawiciela

związku zawodowego lub inspektora pracy albo pracownika zakładu pracy, w

którym mocodawca jest lub był zatrudniony, tj. osoby, które co do zasady nie mogą

być pełnomocnikami procesowymi. Nie wynika natomiast z niego w żadnym razie,

że radca prawny, który nie jest przedstawicielem związku zawodowego nie mógł

być pełnomocnikiem pracownika.

Powyższemu wnioskowi nie przeczy również postanowienie z 6 kwietnia

2006 r., II PZ 3/06, OSNP 2007, nr 7-8 poz.104, w którym Sąd Najwyższy wskazał,

że przedstawiciel związku zawodowego jako pełnomocnik pracownika w sprawach

z zakresu prawa pracy powinien nie tylko przedłożyć pełnomocnictwo pracownika,

ale także wykazać, że jest uprawniony do działania w imieniu związku zawodowego

na podstawie jego statutu lub odrębnego upoważnienia (art. 465 § 1 k.p.c.). Z

uzasadnienia tego orzeczenia wynika bowiem, że wskazana wyżej teza dotyczy

tylko sytuacji, gdy pełnomocnik nie jest adwokatem lub radcą prawnym. Norma

art. 465 § 1 k.p.c. nie jest normą samodzielną i należy ją odczytać w kontekście

ogólnych zasad ustanawiania pełnomocników procesowych wynikających z

przepisów art. 87 k.p.c. Świadczy o tym jednoznacznie użyte w art. 465 § 1 słowo

"również". A więc pełnomocnikiem pracownika mogą być zarówno osoby

wymienione w art. 87 k.p.c., jak również wymienione w art. 465 § 1 k.p.c.

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 1998 r., I PZ 32/98 OSNP 1999,

nr 16, poz. 519, Lex 37038). Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia

20 marca 2007 r., II PZ 6/07 OSNP 2008 nr 9-10, poz. 138, Lex 384261), art. 465 §

1 k.p.c. przyznaje pracownikowi (lub ubezpieczonemu) szczególne prawo

rozszerzenia kręgu pełnomocników procesowych, których może umocować do

występowania w jego sprawie, w porównaniu z ich kręgiem wskazanym w art. 87

k.p.c., o przedstawiciela związku zawodowego, inspektora pracy albo pracownika

zakładu pracy, w którym mocodawca (pracownik, ubezpieczony) jest lub był

zatrudniony. Przepis ten nie wyłącza jednak wymogu wynikającego z art. 871 § 1

k.p.c., zgodnie z którym w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje

zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Podstawowym sposobem

reprezentacji pracownika w procesie jest reprezentacja przewidziana w art. 87

k.p.c. przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Oczywiste

jest, że umocowanie udzielone przez pracownika radcy prawnemu lub adwokatowi

jest wystarczające do działania przed sądem w jego imieniu, a w sytuacji, gdy

pracownika przed Sądem Najwyższym reprezentuje przedstawiciel związku

zawodowego, powinien on wykazać się uprawnieniami radcy prawnego lub

adwokata oraz stosownym pełnomocnictwem udzielonym przez pracownika.

Należy dodać, że analogiczne stanowisko Sąd Najwyższy prezentował także

w okresie poprzedzającym ustalenie obecnej treści art. 465 § 1 k.p.c., w tym

również na gruncie brzmienia tego przepisu przed jego nowelizacją ustawą z dnia

24 maja 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego /…/ Dz. U. Nr

48, poz. 554), gdy art. 465 § 1 zdanie drugie k.p.c. stanowił, że "Kasację może

wnieść jedynie adwokat, a także radca prawny związku zawodowego lub

organizacji zrzeszającej emerytów lub rencistów." Sąd Najwyższy podkreślił, że

dosłowna wykładnia tego przepisu byłaby sprzeczna z jego celem rozszerzenia

możliwości zastępowania pracowników w sprawach z zakresu prawa pracy, a nie

odwrotnie (zob. postanowienia SN z: 27 sierpnia 1996 r., I PKN 6/96, OSNP 1996

nr 24, poz. 378; 30 lipca 1998 r., I PZ 32/98, OSNP 1999 nr 16, poz. 519; 20 maja

2004 r., I PZ 6/04 OSNP 2005, nr 3 poz. 40). W rezultacie należy stwierdzić, że

radca prawny będący przedstawicielem związku zawodowego może reprezentować

pracownika w sprawie z zakresu prawa pracy i wnieść w jego imieniu skargę

kasacyjną, bez względu na to, czy wykazał, że jest uprawniony do działania w

imieniu związku zawodowego na podstawie jego statutu lub odrębnego

upoważnienia, jeżeli pracownik udzielił mu pełnomocnictwa procesowego na

zasadach ogólnych (art. 465 § 1 w związku z art. 87 § 1 i art. 871 § 1 k.p.c.).

W niniejszej sprawie, w celu wykonania wezwania do uzupełnienia braków

skargi kasacyjnej zobowiązującego do złożenia pełnomocnictwa procesowego do

reprezentowania strony w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, pełnomocnik

powoda,

w

zakreślonym

przez

Sąd

terminie,

dołączył

do

akt

sprawy

pełnomocnictwo procesowe. Na podstawie tego pełnomocnictwa powód upoważnił

R. S., radcę prawnego Regionu NSZZ „Solidarność”, do wniesienia i popierania

skargi kasacyjnej w sprawie zawisłej przed Sądem Okręgowym IV Wydziałem

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przeciwko „D.

Sp. z o.o.”, o nawiązanie

stosunku pracy i odszkodowanie. Skargę kasacyjną w imieniu powoda złożył zatem

radca prawny, który wykazał się pełnomocnictwem procesowym udzielonym mu

przez powoda. Pełnomocnictwo to, w świetle art. 87 k.p.c. jest prawidłowe i

wystarczające do reprezentowania podwoda przed Sądem Najwyższym w sprawie

z zakresu prawa pracy.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 k.p.c. w

związku z art. 3941 § 3 orzekł jak w sentencji.