II PZ 31/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PZ 31/11

POSTANOWIENIE

Dnia 7 grudnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

w sprawie z powództwa T. K.

przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w Warszawie

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 7 grudnia 2011 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 29 czerwca 2011 r.,

oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 1 czerwca 2010 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo T. K.

przeciwko

Powszechnemu

Zakładowi

Ubezpieczeń

S.A.

w

Warszawie

o

przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie

orzekając o kosztach postępowania. W apelacji od powyższego wyroku powód

domagał się jego zmiany, uznania wypowiedzenia za niezgodne z prawem i

nieuzasadnione oraz zasądzenia odszkodowania w kwocie 44.000 zł stanowiącej

równowartość dwumiesięcznego wynagrodzenia za pracę. Wyrokiem z dnia 21

października 2011 r. Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w ten

sposób, że zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda odszkodowanie za

niezgodne

z

prawem

wypowiedzenie

umowy

o

pracę

w

wysokości

jednomiesięcznego wynagrodzenia w kwocie 22.000 zł, oddalił apelację powoda w

pozostałej części oraz odstąpił od obciążenia go obowiązkiem zwrotu na rzecz

strony pozwanej kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą. Na

skutek wniosku powoda, postanowieniem z dnia 5 listopada 2010 r. Sąd drugiej

instancji uzupełnił powyższy wyrok poprzez orzeczenie o kosztach procesu. W

uwzględnieniu zażalenia strony pozwanej, postanowieniem z dnia 2 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy uchylił powyższe postanowienie i przekazał wniosek o uzupełnienie

wyroku do ponownego rozpoznania, wskazując, że zaskarżone postanowienie nie

zostało w żaden sposób umotywowane.

Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2011 r., Sąd Okręgowy uzupełnił wyrok

z dnia 21 października 2010 r. w ten sposób, że w jego sentencji dodał punkt 4,

w którym zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 30 zł tytułem

częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za pierwszą instancję oraz

punkt 5, w którym zasądził od pozwanego Zakładu na rzecz powoda kwotę 6.600 zł

tytułem połowy uiszczonej opłaty od pozwu, kwotę 15 zł tytułem połowy uiszczonej

opłaty od apelacji oraz kwotę 8,50 zł tytułem połowy uiszczonej opłaty skarbowej

ściśle związanej z udzieleniem radcy prawnemu pełnomocnictwa procesowego

(pkt 1), a nadto zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 187 zł tytułem

kosztów postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym (pkt 2).

W uzasadnieniu postanowienia Sąd drugiej instancji wywiódł, że wskazane w

sentencji kwoty zostały obliczone przy zastosowaniu zasady stosunkowego

rozdzielenia kosztów procesu (art. 100 k.p.c.) i wynikają z porównania roszczeń

dochodzonych z ostatecznie uwzględnionymi. Powód w apelacji dokonał wyboru

jednego z przysługujących mu alternatywnie roszczeń, żądając odszkodowania

w miejsce przywrócenia do pracy. Ponieważ odszkodowanie stanowi substytut

przywrócenia do pracy, przeto jest to ten sam rodzaj sprawy, sprowadzający się do

tego

samego,

niezależnie

od

zgłoszonego

przez

pracownika,

żądania.

Uwzględnienia tego alternatywnego roszczenia mógłby dokonać z urzędu również

sąd. Z tego względu należy uznać, że powód utrzymał się ze zgłoszonym w apelacji

żądaniem w 50%, co uzasadnia zasądzenie na jego rzecz od strony pozwanej

połowy poniesionych przez niego kosztów postępowania.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona pozwana wniosła o jego

zmianę poprzez stosunkowe właściwe rozdzielenie kosztów procesu zgodnie z

zasadą wyrażoną w art. 100 k.p.c. i według zaprezentowanych przez nią wyliczeń.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że o ile przyjęcie przez Sąd drugiej

instancji zasady odpowiedzialności za wynik sprawy przy ostatecznym rozliczeniu

kosztów procesu nie budzi wątpliwości, to jednak nie można zaakceptować

dokonanego

przez

ten

Sąd

sposobu

stosunkowego

rozliczenia

kosztów

postępowania. Pozwany Zakład został w połowie obciążony kosztami procesu

poniesionymi przez powoda, gdy tymczasem powód ma zwrócić na jego rzecz

jedynie koszty związane z postępowaniem zażaleniowym. Tymczasem, skoro

każda ze stron przegrała i wygrała proces w 50%, powodowi przysługuje

w stosunku do pozwanego roszczenie o zwrot kosztów procesu w wysokości

6.653,50 zł, a pozwanemu w stosunku do powoda - roszczenie o zwrot kosztów

procesu w wysokości 1.332 zł. Wynika to z tego, że wyliczone koszty poniesione

przez powoda wynoszą 13.307 zł (opłata od pozwu - 13.200 zł; opłata skarbowa od

pełnomocnictwa - 17 zł; koszty zastępstwa procesowego za pierwszą instancję - 60

zł; opłata od apelacji - 30 zł), a koszty poniesione przez stronę pozwaną - 2.664 zł

(opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł; koszty zastępstwa procesowego za

pierwszą instancję - 60 zł; koszty zastępstwa procesowego za drugą instancję przy

wartości przedmiotu zaskarżenia 44.000 zł - 2.400 zł; opłata od zażalenia - 67 zł;

koszty zastępstwa w postępowaniu zażaleniowym - 120 zł). Kompensując te

wzajemne roszczenia, powodowi przysługuje roszczenie o zwrot kosztów procesu

w wysokości 5.321,50 zł, a nie 6.466,50 zł (6.653,50 zł – 187 zł tytułem kosztów

postępowania zażaleniowego).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie jest niezasadne.

Skarżący nie kwestionuje ani zastosowania przez Sąd drugiej instancji

wynikającej z art. 100 k.p.c. zasady stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu,

ani przyjęcia, że powód utrzymał się ze swoim roszczeniem w 50%, a jedynie

podważa sposób rozliczenia tych kosztów bez uwzględnienia kosztów przez niego

poniesionych, a w szczególności należnych mu - w jego ocenie - kosztów

zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą, które oblicza na kwotę 2.400 zł.

Skarżący pomija jednak dwie zasadnicze kwestie.

W pierwszym rzędzie w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

z dnia 24 lutego 2011 r., I PZP 6/10 (Biul. Sądu Najwyższego 2011 nr 2, str. 18)

posiadającej moc zasady prawnej wyrażony został pogląd, że podstawę

zasądzenia przez sąd opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego

w sprawie ze stosunku pracy o odszkodowanie, o którym mowa w art. 56 § 1 w

związku z art. 58 k.p., stanowi stawka minimalna określona w § 12 ust. 1 pkt 1

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze

zm.). Należy przyjąć, że zasada ta - aczkolwiek wprost dotyczy wynagrodzenia

adwokata oraz sprawy o odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem

rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia - odnosi się również do opłaty

z tytułu zastępstwa prawnego w sprawie o odszkodowanie, o którym mowa w art.

45 § 1 w związku z art. 471 k.p., gdyż jej wysokość uregulowana jest w tym samym

przepisie, na co zwrócono uwagę w uzasadnieniu powołanej uchwały. Nie powinno

również budzić wątpliwości, że znajduje ona zastosowanie także do opłaty za

czynności radcy prawnego w takich sprawach, gdyż rozporządzenie Ministra

Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców

prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej

udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1349 ze zm., powoływanego dalej jako rozporządzenie) identycznie normuje te

kwestie w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2. Oznacza to, że stawka minimalna za prowadzenie

takiej sprawy przed sądem pierwszej instancji wynosi 60 zł (§ 11 ust. 1 pkt 1

rozporządzenia), zaś w postępowaniu apelacyjnym przed sądem okręgowym - 50%

stawki minimalnej, a jeżeli w pierwszej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca

prawny - 75% stawki minimalnej, w obu wypadkach nie mniej niż 60 zł (§ 12 ust. 1

pkt 1 rozporządzenia). Zatem określenie przez skarżącego wysokości opłaty za

czynności w instancji odwoławczej w sprawie o odszkodowanie za niezgodne z

prawem i nieuzasadnione wypowiedzenie umowy o pracę w kwocie 2.400 zł jest

niezasadne (nawet w świetle zasady z § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia).

Ponadto skarżący zdaje się zapominać, że w postanowieniu zawartym w

wyroku z dnia 21 października 2010 r. Sąd Okręgowy odstąpił od obciążenia

powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej za instancję

odwoławczą, a orzeczenie to nie zostało przez nią zaskarżone. Z tego względu

koszty te w ogóle nie mogą podlegać uwzględnieniu w sumie należności strony

pozwanej, które powód miał obowiązek uiścić.

W rezultacie, gdy się uwzględni, że rozdzielenie kosztów nie musi wynikać z

ich rachunkowego szczegółowego rozliczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z

dnia 21 lutego 2002 r., I PKN 932/00, OSNAPiUS 2004 nr 4, poz. 63), powód nie

tylko utrzymał się ze swoim roszczeniem odszkodowawczym w połowie

dochodzonej kwoty, ale również wygrał co do zasady, którą skarżący kwestionował,

to ostateczne zasądzenie na jego rzecz kwoty 6.466,50 zł, a nie kwoty 6.334,50 zł

(bez uwzględnienia kosztów zastępstwa procesowego strony pozwanej za drugą

instancję) oznacza prawidłowe stosunkowe rozdzielenie kosztów postępowania.

Z tych względów zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 394 1 § 3 w

związku z art. 39814 k.p.c.