II PZ 22/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PZ 22/11

POSTANOWIENIE

Dnia 21 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Gersdorf (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Iwulski

SSN Zbigniew Hajn

w sprawie z powództwa B. G.

przeciwko Izbie Skarbowej w G.

o ustalenie, wynagrodzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 21 września 2011 r.,

zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w G.

z dnia 25 marca 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie zawarte w pkt 2 wyroku

Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G.

z dnia 25 marca 2011 r.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 25 marca 2011 r., Sąd Okręgowy w G. w punkcie 2 odrzucił

apelację pozwanej Izby Skarbowej od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26

października 2010 r., w sprawie z powództwa B. G.

Sąd wskazał, że apelacja pozwanego wniesiona została w terminie,

aczkolwiek zawierała szereg braków formalnych, w tym – brak określenia wartości

przedmiotu zaskarżenia. Zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2010 r., doręczonym

pełnomocnikowi pozwanego w dniu 9 grudnia 2010 r. zobowiązano go do

uzupełnienia braków w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia apelacji. Termin

upływał w dniu 16 grudnia 2010 r. Pismem z dnia 14 grudnia 2010 r. pełnomocnik

uzupełnił braki, w zakresie wartości przedmiotu zaskarżenia określając ją na „0” zł.

Zarządzeniem z dnia 17 grudnia 2010 r. ponownie wezwano pełnomocnika do

uzupełnienia braku formalnego przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia

zgodnie z art. 231 k.p.c. w terminie 3 dni pod rygorem odrzucenia apelacji.

Zdaniem

Sądu

Okręgowego

ponowne

wezwanie

pełnomocnika

do

uzupełnienia braku formalnego było niezasadne. Podanie wartości „0”zł Sąd

potraktował jako niewykonanie zarządzenia, wskutek czego apelacja wymagała

odrzucenia.

W zażaleniu na to rozstrzygnięcie pełnomocnik pozwanej Izby Skarbowej

zarzuciła naruszenie art. 370 k.p.c. i 373 k.p.c., domagając się uchylenia punktu 2

zaskarżonego wyroku. Wskazała, że zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego

wyrażonym w postanowieniu z 5 czerwca 2002 r., sygn. II CZ 47/02 termin z art.

370 k.p.c. jest terminem sądowym, który może być przedłużony. Za takie

przedłużenie

uważa

skarżąca

kolejne

wezwanie

do

uzupełnienia

braków

formalnych, w którym określiła wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 37.533 zł.

Podnosi też, że stosownie do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w

postanowieniu z 17 maja 2006 r., sygn. II PZ 18/06 wadliwe oznaczenie wartości

przedmiotu zaskarżenia w apelacji nie może być traktowane jako brak formalny.

Ponadto – zdaniem skarżącej - brak określenia wartości przedmiotu zaskarżenia

może

stanowić

uniemożliwia

przyczynę

nadanie

odrzucenia

sprawie

apelacji

prawidłowego

wówczas,

biegu.

gdy

jego

Tymczasem,

brak

zdaniem

skarżącej Izby Skarbowej w G., stosownie do art. 94 ustawy z 27 lipca 2005 r. o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych apelacja nie podlegała opłacie, bowiem

Skarb Państwa nie ma obowiązku uiszczania opłaty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie okazało się zasadne, co doprowadziło do uchylenia zaskarżonego

orzeczenia.

W pierwszej kolejności Sąd Najwyższy pragnie stwierdzić, że zgadza się w

składzie rozpatrującym niniejszą sprawę z tendencją do racjonalnej i nie przesadnie

ścisłej oceny spełnienia przez pisma procesowe przewidzianych dla nich wymagań

formalnych.

Rzeczywiście,

apelacja

winna

zawierać

oznaczenie

wartości

przedmiotu sporu. Trafnie jednak Sąd Najwyższy w szeregu orzeczeniach (por. np.

postanowienie SN z 11 grudnia 2009 r., sygn. II UZ 43/09) upatruje możliwości

odrzucenia apelacji z tego powodu jedynie wówczas, gdy od oznaczenia tej

wartości zależy możliwość nadania apelacji właściwego biegu. W innym wypadku

obowiązek jej podania, obowiązek – podkreślmy – służebny wobec innych regulacji

procesowych, stałby się obowiązkiem samodzielnym. Nie jest on jednak na tyle

poważny i niezbędny by z powodu jego niewskazania ad casum odrzucać apelację.

Godzi to w istotę prawa do sądu, którego podstawową rolę stanowi rozpoznanie

merytoryczne żądania strony a nie poszukiwanie formalnych wybiegów dla

uchylenia się od tego obowiązku.

W postanowieniu z 27 marca 2008 r., sygn. II CZ 9/08 Sąd Najwyższy

wskazuje, że uchybienia w zakresie wstępnej kontroli środka zaskarżenia nie

powinny wywołać ujemnych skutków procesowych dla strony. Podobnie w

postanowieniu z 2 marca 2011 r., sygn. II UZ 44/10 Sąd Najwyższy uznaje zaś, że

drugie doręczenie przez sąd I instancji orzeczenia oznacza, że w ocenie tego sądu

pierwsza próba doręczenia okazała się nieskuteczna. Nie ma zatem powodów, dla

których odmiennej kwalifikacji tego stanu rzeczy dokonywałby sąd II instancji i

decydując o skutecznym – w jego ocenie – pierwszym doręczeniu odrzucał środek

zaskarżenia. Strona działa przecież w zaufaniu do sądu mając prawo wierzyć, że

kolejne doręczenie czy – jak w niniejszym postępowaniu – kolejne zobowiązanie do

uzupełnienia braków nie stanowi działania zbędnego. Ma zatem prawo wierzyć, że

wykonując

takie

zarządzenie

lub

podążając

za

wskazówkami

sądu

tak

poczynionymi, podejmuje działania zgodne z procedurą, a zatem działania, które

nie zakończą się formalną odmową ich oceny (tu odrzuceniem apelacji).

Sąd Najwyższy zgadza się, że postępowanie pełnomocnika, polegające na

wskazaniu wartości przedmiotu zaskarżenia jako „0” zł w sprawie o prawo

majątkowe o dalece wyższej wartości trudno uznać za właściwą realizację

obowiązków profesjonalnego pełnomocnika. Nie sposób jednak przyjąć, że wartość

przedmiotu zaskarżenia w ogóle nie została wskazana, co uzasadniałoby

odrzucenie

apelacji.

Procedura

przewiduje

w

takim

wypadku

możliwość

sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 368 § 2 zd. 3 k.p.c.,), a nie

ponowne wzywanie do wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia, nawet, jeśli

zdaniem sądu jest to wartość błędna (por. postanowienie SN z 17 maja 2006 r.,

sygn. II PZ 18/06). Z pewnością jednak, gdy wezwanie zostało „zarządzone”, trzeba

ocenić, że termin do wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia, jako termin

sądowy, został przedłużony. A zatem, skoro w wykonaniu ponownie wydanego

zarządzenia wskazano inną wartość i wartość ta odpowiada rzeczywistości

(wynikowi dokonanego postępowania sprawdzającego), nie ma powodu dla

odrzucania apelacji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.