II PZ 20/18 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PZ 20/18 POSTANOWIENIE Dnia 31 października 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Romualda Spyt‎SSN Krzysztof Staryk w sprawie z powództwa H. G.‎przeciwko U. w G.‎o wynagrodzenie,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 31 października 2018 r.,‎zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt III APa […], uchyla zaskarżone postanowienie i pozostawia Sądowi Apelacyjnemu w […] rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w […] postanowieniem z 21 lutego 2018 r. umorzył postępowanie apelacyjne rozpoczęte na skutek apelacji powódki H. G. od wyroku Sądu Okręgowego w G. z 29 września 2016 r. Podstawą umorzenia był art. 182 § 1 k.p.c., gdyż po zawieszeniu postępowania na zgodny wniosek stron na rozprawie 7 lutego 2017 r. na podstawie art. 178 k.p.c., nie został zgłoszony wniosek o podjęcie postępowania. Termin na złożenie wniosku o podjęcie postępowania upłynął 7 lutego 2018 r. Sąd Apelacyjny podał, że wniosek o zawieszenie złożyli profesjonalni pełnomocnicy stron (radcowie prawni).

Wniosek podyktowany było koniecznością oczekiwania na zwrot akt osobowych powódki dołączonych do sprawy zawisłej przed Sądem Najwyższym (sygn. II PK 118/16) oraz koniecznością złożenia regulacji płacowych obowiązujących w latach 90-tych w jednostkach przejętych przez stronę pozwaną. Bezsporne było w ocenie powódki, czemu dała wyraz w apelacji, iż sprawa zakończona prawomocnym wyrokiem, a zaskarżona skargą kasacyjną do Sądu Najwyższego, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o wynagrodzenie w niniejszym postępowaniu.

Sędzia sprawozdawca podczas rozprawy apelacyjnej zwróciła pełnomocnikom stron uwagę na skutki zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron.Powódka w zażaleniu zarzuciła naruszenie art. 182 § 1 k.p.c. w związku z art. 178 k.p.c. poprzez przyjęcie, że postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało wydane na zgodny wniosek stron, co w związku z upływem roku od daty jego wydania stanowiło przyczynę uzasadniającą umorzenie postępowania apelacyjnego, podczas gdy faktycznie wydanie postanowienia o zawieszeniu nastąpiło z inicjatywy Sądu.

W uzasadnieniu podano, że na rozprawie 7 lutego 2017 r. strony złożyły wnioski o zawieszenia postępowania. Jednak złożenie tych wniosków nastąpiło z inicjatywy Sądu, który wskazał, że nie może kontynuować postępowania z uwagi na to, że w aktach sprawy nie ma akt osobowych powódki znajdujących się w Sądzie Najwyższym, oraz regulacji płacowych obowiązujących w latach 90-tych w jednostkach przejętych przez U. w G.. W ocenie powódki były to faktyczne przyczyny zawieszenia postępowania. Sąd „namówił” strony do złożenia oświadczeń o zawieszeniu postępowania.

Nie było także żadnych przeszkód do jego kontynuowania mimo wskazanych przez Sąd braków w dokumentacji. W ocenie powódki Sąd Apelacyjny winien po zakończeniu postępowania przed Sądem Najwyższym i po otrzymaniu akt osobowych podjąć z urzędu zawieszone postępowanie apelacyjne i je kontynuować. Faktyczną przyczyną zawieszenia postępowania apelacyjnego nie były wnioski stron.Pozwany wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia.Skarżący trafnie odwołuje się do wykładni pozwalającej na kontrolę przyczyn zwieszenia postępowania (wskazane w zażaleniu postanowienia Sądu Najwyższego z 24 kwietnia 2015 r., II CZ 14/15 i Sądu Apelacyjnego w […] z 22 lutego 2013 r., III AUz […]).Ze względu na doniosłe skutki dla stron, jakie pociąga za sobą umorzenie postępowania, sąd – orzekając w przedmiocie umorzenia (art. 182 § 1 k.p.c.) – nie może opierać się na formalnej przyczynie zawieszenia, powołanej w postanowieniu o zawieszeniu, lecz powinien zbadać i ocenić rzeczywiste powody zawieszenia postępowania (postanowienie Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2018 r., I PK 18/17).Prawodawca nie pozwala na zawieszenie postępowania z dowolnej przyczyny.

Liczba przypadków i sytuacji uzasadniających zawieszenie postępowania jest zamknięta (numerus clausus). Zawieszenie postępowania ma więc każdorazowo swą przyczynę prawną i faktyczną.Na tle tych przyczyn zawieszenie postępowania na zgodny wniosek stron stanowi wyjątek, gdyż to one o tym decydują. Sąd nie musi poznać wówczas intencji stron ani przyczyny z powodu której wnoszą o zawieszenie postępowania. Najczęściej czynią tak ze względu na możliwość polubownego zakończenia sporu, co też może wynikać z pouczenia Sądu o możliwości ugodowego załatwienia sprawy.W tej sprawie wydany został wyrok przez Sąd pierwszej instancji i wartość przedmiotu sporu nie jest mała.

Powódka wniosła apelację i z toku sprawy przed jej zawieszeniem nie wynika, iżby strony chciały w drodze ugody zakończyć spór. Ugoda nie była też rozważana na posiedzeniu na którym zawieszono postępowanie.Zapis dźwiękowy przebiegu posiedzenia potwierdza zarzut skarżącego, że z inicjatywą zawieszenia postępowania wystąpił Sąd. Wskazywaną przyczyną nie było potencjalne zawarcie ugody przez strony. Przeciwnie zapis wyraźne wskazuje na potrzebę zgromadzenia dalszego materiału dla rozpoznania apelacji (sprawy), chodziło wszak o drugą sprawę powódki (na etapie skargi kasacyjnej), zakładowe regulacje płacowe dotyczące premii.

W tym kontekście Sąd zwrócił się do pełnomocników stron z pytaniem czy nie byłyby skłonne zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia drugiej sprawy przez Sąd Najwyższy, co spotkało się odpowiedzią, że nie będzie „oporów w tym kierunku”. Jednocześnie przewodnicząca przedstawiła, że Sąd będzie sprawdzał tok sprawy na portalu Sądu Najwyższego i że pełnomocnicy też powinni to kontrolować. W takiej sytuacji dochodzi do zawieszenia postępowania na podstawie art. 178 k.p.c.Występuje dysonans bo przebieg posiedzenia ujawnia, że strony pozostają w dalszym sporze i chcą jego rozstrzygnięcia (rozpoznania apelacji).

Nie wnioskują o zawieszenie postępowania na zgodny wniosek stron. Natomiast inicjatywa zawieszenia postępowania wychodzi od Sądu i uzasadniona jest potrzebą zgromadzenia dalszego materiału dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd podejmuje czynności w tym kierunku po zawieszeniu postępowania (akta sprawy).W takiej sytuacji zawieszenie postępowania na podstawie art. 178 k.p.c. nie jest adekwatne do jego przyczyn. Skoro Sąd Apelacyjny ustalił, że zakończyło się postępowanie przed Sądem Najwyższym i uzyskał akta osobowe powódki – działając z urzędu w czasie zawieszenia postępowania – to mógł dalej kontynuować sprawę, a co najmniej zwrócić się do stron, skoro zawieszenie postępowania nastąpiło z intencją dalszego prowadzenia sprawy a nie z intencją jego umorzenia po roku zawieszenia na zgodny wniosek stron.

Potwierdza to obecne zażalenie, dlatego nie można odmówić powódce prawa do sądu, na które składa się też rozpoznanie sprawy w dwuinstancyjnym postępowaniu.Z tych motywów orzeczono jak w sentencji (art. 39815 § 1 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.).