II PZ 20/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PZ 20/11

POSTANOWIENIE

Dnia 6 września 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

SSN Romualda Spyt

w sprawie z powództwa I. K.

przeciwko S. Spółce z o.o.

o przywrócenie do pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 6 września 2011 r.,

zażalenia powódki na postanowienie zawarte w pkt III i IV wyroku Sądu

Okręgowego Wydziału VII Pracy […]

z dnia 31 marca 2011 r.,

1. uchyla zaskarżone postanowienie zawarte w pkt III wyroku

Sądu Okręgowego Wydziału VII Pracy […] i sprawę w tym

zakresie przekazuje temu Sądowi do ponownego rozpoznania,

2. odrzuca zażalenie w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 31 marca 2011 r. Sąd Okręgowy Wydział VII Pracy, po

rozpoznaniu apelacji pozwanej S. Spółki z o.o., zmienił wyrok Sądu Rejonowego IV

Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 listopada 2010 r.

przywracający powódkę I. K. do pracy na poprzednich warunkach i zasądzający od

pozwanej na rzecz powódki wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy w

wysokości 5.000 zł, w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę

15.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 31 marca 2011 r. i nadal ustawowe do

dnia zapłaty, oddalając dalej idące powództwo (pkt I wyroku), a także oddalił dalej

idącą apelację pozwanej (pkt II wyroku), zniósł wzajemnie między stronami koszty

zastępstwa prawnego (pkt III wyroku) oraz nakazał pozwanej uiścić na rzecz

Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego) kwotę 750 zł tytułem opłaty stosunkowej od

pozwu, od której powódka była zwolniona (pkt IV wyroku).

W zażaleniu na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkach III i IV

wyroku powódka domagała się zmiany zaskarżonego orzeczenia i zasądzenia od

pozwanej na jej rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa

procesowego. Wnosząca zażalenie wskazała, że skoro wygrała proces co do

zasady, to wzajemne zniesienie wyroku kosztów zastępstwa prawnego między

stronami w oparciu o art. 100 k.p.c. - w punkcie III wyroku - nie powinno mieć

miejsca. W orzecznictwie przyjmuje się, że w sprawie toczącej się na skutek

odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę należy przyjmować jednakową

podstawę do zasadzania kosztów zastępstwa prawnego, niezależnie od wyboru

żądania. Chybiony jest więc pogląd Sądu Okręgowego, że zgłoszone przez żalącą

się roszczenie o przywrócenie do pracy okazało się nieuzasadnione, natomiast

uwzględniono roszczenie alternatywne o odszkodowanie i stanowi to wystarczający

powód do zniesienia kosztów procesu między stronami. Wnosząca zażalenie

wskazała też, że „opłaciła opłatę od pozwu w wysokości 3 tys. zł (co stanowi opłatę

od wpis 60 tys. zł x 12 zgodnie z obowiązującymi przepisami)”, wobec tego błędne

jest stwierdzenie Sądu zawarte w punkcie IV wyroku, że została zwolniona od

uiszczenia opłaty stosunkowej od pozwu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione w części dotyczącej zasądzenia kosztów

zastępstwa procesowego wobec wygrania przez powódkę sprawy opartej na

pracowniczym roszczeniu z tytułu nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem

wypowiedzenia przez pracodawcę umowy o pracę. Na gruncie przysługujących

pracownikowi z wymienionego tytułu równoważnych i ekwiwalentnych roszczeń

alternatywnych: o przywrócenie do pracy albo o odszkodowanie (art. 45 § 1 lub § 2

k.p.), zmiana wyroku polegająca na zasądzeniu odszkodowania, zamiast

niemożliwego lub niecelowego przywrócenia pracownika do pracy (art. 45 § 2 k.p.),

nie stanowi częściowego uwzględnienia żądania pracownika, ale oznacza wygranie

całości sprawy, w której Sąd drugiej instancji reformatoryjnie uwzględnił

alternatywne roszczenie odszkodowawcze w miejsce (zamiast) niecelowego lub

niemożliwego przywrócenia do pracy. W takiej sytuacji i wbrew stanowisku tego

Sądu, roszczenie o przywrócenie do pracy nie było nieuzasadnione, a jedynie jego

uwzględnienie okazało się niemożliwe lub niecelowe, prowadząc wszakże do

uwzględnienia równoważnego alternatywnego roszczenia odszkodowawczego.

Wszystko to oznaczało, że pozwany pracodawca przegrał sprawę w rozumieniu art.

98 k.p.c., a zatem orzeczenie o kosztach procesu nie miało oparcia w art. 100 k.p.,

który stosuje się przypadkach „częściowego tylko uwzględnienia żądań”. W tym

zakresie przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd drugiej instancji zmieni

zaskarżone postanowienie o wzajemnym zniesieniu kosztów zastępstwa prawnego,

zawarte w pkt III wyroku i zasądzi na rzecz powódki koszty zastępstwa

procesowego za postępowania przed Sądami pierwszej i drugiej instancji, mając

wszakże na uwadze jednakową podstawę zasądzenia tych kosztów w sprawie ze

stosunku pracy o przywrócenie do pracy albo o odszkodowanie stanowi stawka

minimalna z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28

września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia

przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

(por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2001 r.,

I PZP 6/10, dotychczas niepublikowaną).

W

pozostałym

zakresie,

tj.

dotyczącym

zaskarżenia

postanowienia

zawartego w pkt IV wyroku Sądu drugiej instancji, zażalenie było niedopuszczalne,

ponieważ wnosząca zażalenie powódka nie była adresatem zawartego w tym

punkcie nakazania przez Sąd drugiej instancji stronie pozwanej uiszczenia na rzecz

Skarbu Państwa (Sądu pierwszej instancji) kwoty 750 zł tytułem opłaty stosunkowej

od pozwu, której wedle ustalenia tego Sądu „nie miała obowiązku uiszczać”, a od

której wedle zaskarżonego postanowienia Sądu drugiej instancji „była zwolniona”.

Zaskarżone postanowienie w przedmiocie nakazania uiszczenia przez pozwanego

pracodawcę na rzecz Skarbu Państwa stosunkowej opłaty sądowej od przegranej

wartości

uwzględnionego

roszczenia

odszkodowawczego

(15.000

zł)

było

prawidłowe (art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych), ponieważ w ostatecznym

wyniku sprawy od zasądzonego alternatywnie odszkodowania (15.000 zł) powódka

nie miała obowiązku uiszczać opłaty od odwołania (pozwu), przeto Sąd drugiej

instancji prawidłowo nakazał ściągnięcie od strony przegrywającej sprawę na rzecz

Skarbu Państwa kwoty 750 zł, odpowiadającej wpisowi stosunkowemu od wartości

przegranego

przez

pozwanego

pracodawcę

w

całości

alternatywnego

i

ekwiwalentnego roszczenia odszkodowawczego (por. uchwałę Sądu Najwyższego

z dnia 5 marca 2007 r., I PZP 1/07, OSNP 2007 nr 19-20, poz. 269).

Powódka zaskarżając rozwiązanie z nią stosunku pracy uiściła wprawdzie

kwotę 3.000 zł tytułem wpisu od pozwu (odwołania) w sprawie o przywrócenie do

pracy, ale w zaskarżonym wyroku Sąd drugiej instancji nie orzekał w kwestii zwrotu

wymienionej opłaty sądowej, której wszakże w ostatecznym wyniku sprawy - wobec

zmiany wyroku o przywrócenie do pracy przez zasądzenie alternatywnego

roszczenia odszkodowawczego w kwocie 15.000 zł - powódka nie miała obowiązku

uiszczać (a contrario art. 35 ustawy o kosztach sądowych). Równocześnie

wnosząca zażalenie powódka nie żądała np. w trybie art. 351 k.p.c. uzupełnienia

wyroku

o

orzeczenie

zwrotu

opłaty stosunkowej.

Oznaczało

to,

że

od

nieistniejącego orzeczenia o zwrocie wpisu od pozwu (odwołania) zażalenie nie

było dopuszczalne. W tej sytuacji powódce pozostaje ubiegać się o zwrot

uiszczonej opłaty stosunkowej od pozwu na podstawie art. 80 w związku z art. 81

ustawy o kosztach sądowych.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji, nie

orzekając o kosztach postępowania zażaleniowego z braku wymaganego

stosownego wniosku wnoszącej zażalenie (a contrario art. 109 § 1 k.p.c.).