II PZ 20/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PZ 20/10

POSTANOWIENIE

Dnia 9 czerwca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Roman Kuczyński (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Zbigniew Korzeniowski

SSN Romualda Spyt

w sprawie z powództwa P. S.

przeciwko V. S.A.

o odszkodowanie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 czerwca 2010 r.,

zażalenia powoda na wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych

z dnia 28 stycznia 2010 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Zawartym w wyroku z dnia 28 stycznia 2010 r. postanowieniem Sąd

Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zasądził od strony pozwanej

(V. S.A.) na rzecz powoda (P. S.) kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

prawnego w postępowaniu odwoławczym.

Powyższe

postanowienie

powód

zaskarżył

zażaleniem

zarzucając

naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie § 11

ust. 1 pkt 1 w związku z § 6 i § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z

dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę

prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), dla ustalenia

wysokości kosztów zastępstwa procesowego w sprawie o odszkodowanie za

niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę. Ze względu na naruszenie

przepisów

prawa

materialnego

powód

wnosił

o

zmianę

zaskarżonego

postanowienia o kosztach zastępstwa procesowego poprzez zasądzenie na rzecz

powoda od pozwanego kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 4.500 zł

stosownie do postanowień § 11 ust. 1 pkt 2 w związku z § 6 i § 12 ust. 3 oraz § 3 ust.

1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z

urzędu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuję:

W niniejszej sprawie P. S. pierwotnie pozwem wnosił o uznanie za

bezskuteczne oświadczenie pozwanego pracodawcy z dnia 20 lutego 2009 r. o

rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem, jednakże po ostatecznym

sprecyzowaniu pozwu, wniósł o zasądzenie od pozwanej V. S.A. kwoty 17.100 zł

tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę.

Wyrokiem z dnia 3 listopada 2009 r. Sąd Rejonowy - Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych uwzględnił powództwo (pkt I), nakazał stronie pozwanej uiścić na

rzecz Skarbu Państwa kwotę 855 zł tytułem opłaty od pozwu od uiszczenia której

powód był zwolniony (pkt II), wyrokowi w pkt I nadał rygor natychmiastowej

wykonalności do kwoty 5.700 zł (pkt III).

Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 28 stycznia 2010 r. oddalił apelację.

Mając na uwadze powyższy stan faktyczny niniejszej sprawy zauważyć

należy, iż roszczenie o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne (a

po rozwiązaniu umowy o pracę - o przywrócenie do pracy na poprzednich

warunkach, art. 45 § 1 k.p.) lub o przywrócenie do pracy w razie rozwiązania

umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 56 § 1 k.p.) oraz roszczenie o

odszkodowanie (art. 45 § 1 k.p. i art. 56 § 1 k.p.) są nie tylko alternatywne, ale

także ekwiwalentne. Roszczenie o odszkodowanie jest substytutem roszczenia o

uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne lub o przywrócenie do pracy. W taki

sposób traktuje je prawo materialne (Kodeks pracy), pozwalając nie tylko

pracownikowi na dokonanie swobodnego wyboru między nimi, ale także sądowi na

orzeczenie o żądaniu ekwiwalentnym w stosunku do wybranego przez pracownika

nawet wbrew jego woli i zgłoszonemu oraz popieranemu przez niego roszczeniu

(art. 45 § 2 k.p. i art. 56 § 2 k.p. oraz art. 264 § 1 i 2 k.p.). Podobnie traktuje te

roszczenia prawo procesowe (art. 477¹ § 2 k.p.c.). Przy rozpoznawaniu i

rozstrzyganiu sprawy o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne (o

przywrócenie do pracy) lub o odszkodowanie, podstawy prawne roszczeń są takie

same (zastosowanie znajdują te same przepisy kodeksu pracy), przesłanki

materialnoprawne są identyczne (rozwiązanie umowy o pracę jest niezgodne z

prawem lub nieuzasadnione), ustalenia wymagają te same okoliczności faktyczne,

a wysokość odszkodowania (odpowiednio zryczałtowana - art. 47¹ k.p. i art. 58 k.p.)

nie jest istotą takiego procesu i na ogół nie jest przedmiotem sporu. Również

formuła odwołania od wypowiedzenia (art. 44 k.p. i art. 264 § 1 k.p.) sprawia, że

odwołanie

dotyczy

w

takim

samym

stopniu

uznania

wypowiedzenia

za

bezskuteczne, jak i odszkodowania. Jest to zatem ten sam rodzaj sprawy,

sprowadzający się w istocie do tego samego, niezależnie od zgłoszonego przez

pracownika żądania. Z tej przyczyny wynagrodzenie pełnomocnika powinno być

ustalane według tych samych zasad (na tej samej podstawie) - albo w obu przypadkach jako pochodna stawki minimalnej odniesionej do wartości przedmiotu

sprawy, albo w obu przypadkach jako pochodna zryczałtowanej stałej kwoty stawki

minimalnej.

Jeżeli

pracownik

dokonał

wyboru

jednego

z

przysługujących

mu

alternatywnie roszczeń, a roszczenie to okaże się nieuzasadnione, sąd pracy może

z urzędu uwzględnić inne roszczenie alternatywne. Ta możliwość działania przez

sąd pracy z urzędu, wbrew woli pracownika, jest podstawowym argumentem

przemawiającym za tym, aby przy zasądzaniu zwrotu kosztów zastępstwa

prawnego w sprawie toczącej się na skutek odwołania pracownika od

wypowiedzenia umowy o pracę wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika było

określane według tych samych zasad (na tej samej podstawie) niezależnie od

wyboru żądania przysługującego pracownikowi i niezależnie od tego, które z

przysługujących alternatywnie roszczeń uwzględni sąd pracy. Inaczej mówiąc,

stawka minimalna opłat za czynności adwokata lub radcy prawnego powinna być

taka sama zarówno w sprawie o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne (o

przywrócenie

do

pracy),

jak

i

w

sprawie

o

odszkodowanie

z

tytułu

nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę

przez pracodawcę albo z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania przez

pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia. W każdej z tych spraw rodzaj i

stopień zawiłości sprawy oraz wymagany i niezbędny nakład pracy pełnomocnika

jest taki sam, niezależnie od wybranego przez pracownika lub uwzględnionego

przez sąd pracy z urzędu alternatywnego roszczenia.

Pomimo, że z brzmienia interpretowanych przepisów ( § 11 ust 1 pkt 1 i § 11

ust 1 pkt 2 rozporządzenia) wynika rozdzielność i zakres przedmiotowej regulacji, w

§ 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia określone zostały stawki minimalne opłaty za

prowadzenie spraw o „nawiązanie umowy o pracę, uznanie wypowiedzenia umowy

o pracę za bezskuteczne, przywrócenie do pracy lub ustalenie sposobu ustania

stosunku pracy”. Od kategorii spraw z zakresu prawa pracy określonych w § 11 ust.

1 pkt 1 rozporządzenia z 28 września 2002 r., w odrębnych uregulowaniach, zostały

wyłączone sprawy o wynagrodzenie za pracę i sprawy o odszkodowanie. Sprawa

taka jak ta, nie może zostać zaliczona do kategorii spraw z § 11 ust. 1 pkt 2

rozporządzenia o „wynagrodzenie za pracę lub odszkodowanie inne niż

wymienione w pkt 4.

Zdaniem Sądu Najwyższego przyjęte w rozporządzeniu rozwiązanie,

polegające na przyznaniu stawek minimalnych za prowadzenie spraw, w których

pracownik dochodzi uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, czy przywrócenia do

pracy (§ 11 ust 1 pkt 1 rozporządzenia) i zarazem potraktowanie takiego samego

rodzaju spraw odmiennie, ze względu na możliwość zasądzenia alternatywnego

roszczenia w postaci odszkodowania (§ 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia), a co za

tym idzie innego sposobu ustalania wysokości opłaty za czynności radców

prawnych, jest wadliwe.

W sprawie toczącej się na skutek odwołania od wypowiedzenia umowy o

pracę zawartej na czas nieokreślony należy zatem przy zasądzaniu kosztów

zastępstwa prawnego przyjmować podstawę prawną z § 11 ust. 1 pkt 1, niezależnie

od wyboru żądania (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2002 r. III

PZP 15/02, OSNP 2003, nr 12, poz. 285).

Z powyższych względów nie było uzasadnione w niniejszej sprawie ustalenie

wysokości przedmiotowej opłaty na innych zasadach niż wskazane w § 11 ust. 1

pkt 1 powołanego rozporządzenia, zatem na podstawie art. 394 1 § 3 k.p.c. w

związku z art. 39814 k.p.c. należało orzec jak w sentencji postanowienia.