II PZ 17/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PZ 17/09

POSTANOWIENIE

Dnia 28 października 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący)

SSN Małgorzata Gersdorf

SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa H. F.

przeciwko Telekomunikacji Polskiej S.A.

o odszkodowanie i zadośćuczynienie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 października 2009 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 1 kwietnia 2009 r.,

1. oddala zażalenie,

2. odmawia radcy prawnemu R. M. przyznania kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z

dnia 1 kwietnia 2009 r. odrzucił skargę kasacyjną powoda H. F. od wyroku tego

Sądu z dnia 16 września 2008 r. w sprawie przeciwko „Telekomunikacji Polskiej"

S.A. w Warszawie o odszkodowanie i zadośćuczynienie oddalającego apelację

powoda od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z

dnia 10 grudnia 2007 r. oddalającego powództwo.

W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Apelacyjny wskazał, że wezwanie do

uiszczenia opłaty stosunkowej obniżonej na wniosek powoda postanowieniem z

dnia 5 lutego 2009 r. do kwoty 2.000 zł doręczono pełnomocnikowi powoda w dniu

13 lutego 2009 r. Opłata nie została uiszczona w terminie tygodniowym, który

upłynął bezskutecznie z dniem 20 lutego 2009 r. Wobec tego Sąd odrzucił skargę

kasacyjną jako nieopłaconą, na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.

W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik powoda domagał się jego

uchylenia, zwolnienia powoda od kosztów sądowych w całości, a w szczególności

od opłaty od niniejszego zażalenia oraz od opłaty od skargi kasacyjnej, a także

zasądzenia na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej. Wnoszący zażalenie wskazał, że nieopłacenie skargi wynikało z jego

trudnej sytuacji finansowej i majątkowej, która nie wynikała ze zdarzeń przez niego

zawinionych, lecz z powodu chorób, utraty zatrudnienia i niemożności świadczenia

pracy w dotychczasowym rozmiarze. W ocenie wnoszącego zażalenie złożone na

tę okoliczność oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach

utrzymania wraz z załącznikami nie zostały w wystarczającym stopniu rozważone

przez Sąd Apelacyjny, który zwalniając go od części opłaty od skargi kasacyjnej

postanowieniem z dnia 5 lutego 2009 r. udzielił mu jedynie ulgi iluzorycznej.

Wnoszący zażalenie nie posiada bowiem zdolności płatniczej wystarczającej do

uiszczenia pozostałej części opłaty, co wcześniej wykazano, i nie mógł z tego

zwolnienia skorzystać. Działanie Sądu jest niezrozumiałe w świetle faktu, że

rozpoznający sprawę w pierwszej instancji Sąd Okręgowy, postanowieniem z dnia

22 lutego 2008 r., zwolnił żalącego się od ponoszenia kosztów sądowych. Ponadto

od dnia wydania tego postanowienia sytuacja finansowa wnoszącego zażalenie

uległa dalszemu pogorszeniu i zamierza on złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości

osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Zatem postanowienie

Sądu Apelacyjnego z dnia 5 lutego 2009 r. jest wadliwe i powinno zostać zmienione

przez całkowite zwolnienie wnoszącego zażalenie od kosztów sądowych.

Konsekwencją tego postanowienia jest zaskarżone postanowienie z dnia 1 kwietnia

2009 r., które pozbawiło niewypłacalnego powoda prawa do przedstawienia jego

racji Sądowi Najwyższemu, mimo że Kodeks postępowania cywilnego dopuszcza

prowadzenie sporu przed sądem również przez osobę niezdolną do ponoszenia

opłat sądowych, o ile osoba taka uzyska wymagane zwolnienie. W ocenie

wnoszącego zażalenie przysługująca sądowi ocena zwolnienia strony z kosztów

wynikająca z art. 100 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) nie może być dowolna i

oderwana od okoliczności przedstawionych jako uzasadnienie wniosku o zwolnienie

od kosztów w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W utrwalonej judykaturze (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca

2008 r., II CZ 54/08, LEX nr 4476663) przyjmuje się, że badanie na podstawie art.

380 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. i art. 3943 § 3 k.p.c. w wyniku tzw. uprzedniej

kontroli prawidłowości orzeczenia, które nie podlega zaskarżeniu w drodze

zażalenia jest wprawdzie dopuszczalne, jednak warunkiem takiej kontroli

niezaskarżalnego postanowienia, które miało wpływ na wynik sprawy, jest

zamieszczenie w środku odwoławczym stosownego wniosku. Gdy w sprawie

występuje profesjonalny pełnomocnik wniosek powinien być jednoznacznie

sformułowany, gdyż nie ma podstaw do przypisywania pismom przez niego

wnoszonym treści wprost w nich niewyrażonych. Tych konstrukcyjnych wymagań

nie spełniało rozpoznane zażalenie, w którym profesjonalny pełnomocnik

procesowy żalącego się złożył wniosek jedynie o zweryfikowanie postanowienia o

odrzuceniu nieprawidłowo opłaconej skargi kasacyjnej, a jedynie w uzasadnieniu

tego zażalenia podważał częściowe zwolnienie powoda od opłaty sądowej w

postępowaniu kasacyjnym, bez koniecznego złożenia równoczesnego wniosku

także o zreformowanie postanowienia z dnia 5 lutego 2009 r. Wprawdzie zatem na

podstawie art. 380 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. i art. 3943 § 3 k.p.c. możliwe

było zaskarżenie postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania w drodze

zażalenia na wniosek strony, tyle że autor zażalenia nie postawił wniosku o

zweryfikowanie postanowienia z dnia 5 lutego 2009 r., bo domagał się uchylenia

wyłącznie zaskarżonego postanowienia z dnia 1 kwietnia 2009 r. o odrzuceniu

skargi kasacyjnej. Tymczasem skoro skarga kasacyjna nie została prawidłowo

opłacona, przeto została prawidłowo odrzucona w zgodzie z art. 398 6 § 2 k.p.c., a

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako nieuzasadnione na podstawie art. 394 1 § 3

k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c.

Ponadto mając na uwadze wyżej sygnalizowane ułomności zażalenia, w którym

pełnomocnik żalącego się nie sformułował wniosku o rozpoznanie także zażalenia

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 5 lutego 2009 r., Sąd Najwyższy

odmówił przyznania temu pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej udzielonej pomocy

prawnej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym, ponieważ nie została ona

udzielona z zachowaniem reguł profesjonalizmu prawniczego.