II PZ 13/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt II PZ 13/09

POSTANOWIENIE

Dnia 10 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Małgorzata Gersdorf

SSN Zbigniew Korzeniowski

w sprawie z powództwa J. K.

przeciwko R. G.

o przywrócenie do pracy, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 listopada 2009 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 13 maja 2009 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu

sprawy z powództwa J. K.

przeciwko R. G. o przywrócenie do pracy,

wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, postanowieniem z 13 maja 2009 r

odrzucił skargę kasacyjną powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 marca 2008 r.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że w skardze kasacyjnej

wniesionej przez powódkę wartość przedmiotu sporu oznaczona została na kwotę

21.312 zł, wynikającą z przemnożenia rocznego wynagrodzenia brutto, które w

ocenie powódki wynosiło 1.776 zł.

Postanowieniem z 13 maja 2009 r. Sąd

Okręgowy, w wykonaniu zarządzenia sędziego Sądu Najwyższego z dnia 4 maja

2009 r. (sygn. akt II PK 15/09), zarządził dochodzenie w celu sprawdzenia wartości

przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną. W wyniku przedmiotowego dochodzenia

wartość ta ustalona została na kwotę 8184 zł. Stosownie do art. 23 1 k.p.c. w

sprawach o roszczenia pracowników dotyczące nawiązania, istnienia lub

rozwiązania stosunku pracy wartość przedmiotu sporu stanowi, przy umowach na

czas określony - suma wynagrodzenia za pracę za okres sporny, lecz nie więcej niż

za rok, a przy umowach na czas nieokreślony - za okres jednego roku. Z kolei

wartość przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej wyznaczona jest przez

zakres, w jakim zaskarżony został wyrok Sądu drugiej instancji. W niniejszej

sprawie powódka zaskarżyła ten wyrok w całości. Oznacza to, że wartość

przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną odpowiada wartości przedmiotu

zaskarżenia w postępowaniu apelacyjnym. Wartość ta stanowi różnicę między

ustaloną w sposób określony w art. 231 k.p.c. wartością dochodzonego pozwem

wynagrodzenia za czas pozostawania przez pracy, tj. 18.000 zł (1.500 zł

pomnożone przez 12 miesięcy), a wartością wynagrodzenia zasądzonego przez

Sąd Rejonowy, tj. 9.816 zł (818 zł pomnożone przez 12 miesięcy). W rezultacie Sąd

Okręgowy uznał, że skoro zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. w sprawach o prawa

majątkowe z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna jest

niedopuszczalna, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć

tysięcy złotych, to wobec faktu, że wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie

niniejszej nie przekraczała progu określonego w powołanym przepisie, podlegała

ona odrzuceniu.

Powódka zaskarżyła powyższe postanowienie zażaleniem w całości.

Zaskarżonemu

postanowieniu

zarzuciła:

(1)

naruszenie

przepisów

postępowania - art. 231 § 1 k.p.c. w związku z art. 368 § 2 k.p.c. w związku z art.

39821 k.p.c., przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż

wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną w niniejszej sprawie wynosi

8.184 zł; (2) naruszenie przepisów postępowania - art. 3982 § 1 k.p.c., przez jego

niewłaściwe zastosowanie polegające na odrzuceniu skargi kasacyjnej z uwagi na

ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia poniżej kwoty 10.000 zł, podczas gdy w

niniejszej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia przekracza kwotę 10.000 zł.

Wskazując

na

powyższe

zarzuty,

powódka

wniosła

o

uchylenie

zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 13

maja 2009 r. w przedmiocie ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia skargą

kasacyjną i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania

wraz z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów

postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym.

W opinii wnoszącej zażalenie wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie, w

której w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji stosuje się art. 23 1 k.p.c.,

zawsze powinna być równa wartości przedmiotu sporu obliczonej w oparciu o ten

przepis. Brak jest bowiem uregulowania, które nakazywałoby obliczać wartość

przedmiotu zaskarżenia w sprawach wymienionych w art. 231 k.p.c. przez różnicę

pomiędzy dochodzonym w pozwie wynagrodzeniem pomnożonym przez 12

miesięcy a wartością wynagrodzenia zasądzonego przez Sąd pierwszej instancji,

pomnożonego przez 12 miesięcy.

Ponadto skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 25 § 2 k.p.c., sprawdzenie

wartości przedmiotu sporu może nastąpić po doręczeniu pozwu wyłącznie na

zarzut pozwanego zgłoszony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.

Przepis ten stosuje się odpowiednio w postępowaniu apelacyjnym na podstawie art.

368 § 2 k.p.c. W toku postępowania apelacyjnego wartość przedmiotu zaskarżenia

apelacją nie była kwestionowana przez pozwanego ani przez sąd. Oznacza, to, że

wartość przedmiotu zaskarżenia apelacją, określona przez powódkę na 21.312 zł,

nie może stanowić przedmiotu postępowania sprawdzającego w trybie art. 25 § 2

k.p.c. w związku z art. 368 § 2 k.p.c.

W ostatniej części zażalenia skarżąca wskazała, że dochodziła pozwem

między innymi zasądzenia od pozwanej wynagrodzenia za czas pozostawania bez

pracy w wysokości 1.500 zł netto miesięcznie. Sąd Rejonowy w wyroku z dnia 21

sierpnia 2007 r. zasądził od pozwanej na rzecz powódki 818 zł brutto. W apelacji w

sposób jednoznaczny wskazano, iż w ocenie powódki jej wynagrodzenie

miesięczne wynosiło 1.776 zł brutto, co odpowiada kwocie 1.500 zł netto. Sąd

Okręgowy przy obliczaniu wartości przedmiotu zaskarżenia wskazał, iż wartość ta

stanowi różnicę pomiędzy dochodzoną pozwem kwotą 1.500 zł netto pomnożoną

przez 12 miesięcy a zasądzoną przez Sąd Rejonowy kwotą 818 zł brutto również

pomnożoną przez 12. Sposób rozumowania Sądu Okręgowego jest błędny,

albowiem niedopuszczalne jest zawarcie w jednej operacji matematycznej dwóch

nieporównywalnych ze sobą wartości, jakimi są wynagrodzenie brutto i netto.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione, choć nie wszystkie przedstawione w nim zarzuty

są trafne. Co do pierwszego zarzutu, w którym stwierdza się

- że wartość

przedmiotu zaskarżenia w sprawie, w której w postępowaniu przed sądem

pierwszej instancji stosuje się art. 231 k.p.c., zawsze powinna być równa wartości

przedmiotu sporu obliczonej w oparciu o ten przepis, brak jest bowiem

uregulowania, które nakazywałoby obliczać wartość przedmiotu zaskarżenia w

sprawach wymienionych w art. 231 k.p.c. przez różnicę pomiędzy dochodzonym a

zasądzonym już wynagrodzeniem – to pogląd ten jest błędny. Słusznie podniesiono

w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że wartość przedmiotu zaskarżenia skargą

kasacyjną, to wartość odpowiadająca zakresowi zaskarżenia. Dla określenia tej

wartości

miarodajna

jest

wyłącznie

wartość

podlegająca

rzeczywistemu

rozstrzygnięciu i rozpoznaniu. Wartość przedmiotu zaskarżenia, którego dotyczy

skarga kasacyjna, obejmuje tylko te roszczenia, które stronie wnoszącej skargę

kasacyjną zostały oddalone w sądzie drugiej instancji i których dlatego dochodzi w

postępowaniu kasacyjnym. Jeśli skarga kasacyjna nie obejmuje całości roszczeń

dochodzonych w drugiej instancji, to wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa od

wartości przedmiotu sporu (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 maja

1997 r. I CZ 55/97, Lex Polonica nr 329973; postanowienie Sądu Najwyższego z 24

listopada 1997 r. II CZ 135/97, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyższego z 9

stycznia 1998 r. I CZ 211/97, niepubl.).

Również kolejny zarzut, gdzie skarżąca stwierdza, że sprawdzenie wartości

przedmiotu sporu może nastąpić po doręczeniu pozwu wyłącznie na zarzut

pozwanego zgłoszony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, jest

niesłuszny. Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach stwierdzał, że oznaczenie w

apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia podlega w uzasadnionych przypadkach

sprawdzeniu przez sąd na podstawie art. 25 § 1 k.p.c. w związku z art. 368 § 2

k.p.c.. Również sąd, do którego wniesiono skargę kasacyjną jest zobowiązany do

kontroli jej dopuszczalności, w związku z czym może z urzędu sprawdzić podaną

wartość przedmiotu zaskarżenia. Wartość przedmiotu zaskarżenia określona przez

wnoszącego skargę kasacyjną

z naruszeniem reguł wynikających z art. 19-24

k.p.c. nie jest wiążąca dla oceny dopuszczalności skargi i podlega sprawdzeniu,

zarówno przez sąd drugiej instancji, jak i przez Sąd Najwyższy (postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1998 r. II UZ 24/98; postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2007 r. II PZ 12/07). Jak stwierdził Sąd Najwyższy w

postanowieniu z dnia 27 lutego 2002 r., I PKN 305/01, wartość przedmiotu

zaskarżenia oznaczona przez pełnomocnika powodów w uzupełnieniu braków

formalnych kasacji (aktualnie skardze kasacyjnej) podlega kontroli i sprawdzeniu na

podstawie art. 25 k.p.c. według reguł określonych w art. 19 - 24 k.p.c. Do takiej

kontroli był uprawniony i zobowiązany Sąd Okręgowy decydujący o nadaniu biegu

kasacji, albowiem przepis art. 393 pkt 1 k.p.c. (obecnie art. 3982 k.p.c.) ma

charakter bezwzględny i wyklucza dowolność stron przy oznaczeniu wartości

przedmiotu zaskarżenia tylko w celu uzyskania dostępu do trzeciej instancji (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 1997 r., I CKN 46/97, OSNC 1997 z.

11, poz. 180, postanowienie Sądu Najwyższego z 18 października 2000 r., II UZ

124/00, OSNAPiUS 2002 nr 11). Oznacza to, że wartość przedmiotu zaskarżenia

określona przez wnoszącego kasację z naruszeniem reguł art. 19 - 24 k.p.c. nie jest

dla oceny dopuszczalności kasacji wiążąca (zob. np. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 6 czerwca 1997 r., II CKN 47/97 i z dnia 20 czerwca 1997 r. II

CKN 245/97 – niepublikowane, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca

1998 r., III CZ 75/98; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 1999 r.,

II CZ 59/99; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2004 r., IV

CZ 125/04; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 1997 r., III CZ 5/97;

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., III CKN 71/97).

Uzasadniony okazał się natomiast ostatni zarzut podniesiony przez Autora

zażalenia, to jest twierdzenie, że Sąd Okręgowy przy obliczaniu wartości

przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną wskazał, że wartość ta stanowi różnicę

pomiędzy dochodzoną pozwem kwotą 1.500 zł netto pomnożoną przez 12 miesięcy

a zasądzoną przez Sąd Rejonowy kwotą 818 zł brutto również pomnożoną przez

12, co oznacza niedopuszczalne zawarcie w jednej operacji matematycznej dwóch

nieporównywalnych ze sobą wartości, jakimi są wynagrodzenie brutto i netto.

Powyższy zarzut jest trafny, co uzasadnia rozstrzygnięcie zawarte w

sentencji niniejszego postanowienia. Uznanie dochodzonej pozwem kwoty 1500 zł

za kwotę netto wynika, między innymi z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego z

26 marca 2008 r. W tej sytuacji, wobec omyłki Sądu Okręgowego, odmienne

orzeczenie oznaczałoby akceptację pozbawienia strony prawa do wniesienia skargi

kasacyjnej.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 14 § 1 k.p.c.

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., w związku z art. 39821 k.p.c. orzekł jak w sentencji.