II PZ 12/07 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 6 kwietnia 2007 r.

II PZ 12/07

Oznaczenie w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia podlega w uzasadnionych przypadkach sprawdzeniu przez sąd na podstawie art. 25 § 1 k.p.c.

w związku z art. 368 § 2 k.p.c., przy zastosowaniu reguł określonych w art. 1924 k.p.c.

Przewodniczący SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca),

Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Jerzy Kwaśniewski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia

2007 r. sprawy z powództwa Wiesława R. przeciwko Zespołowi Szkół Ogólnokształcących Gimnazjum i Liceum Akademickie w T. o przywrócenie do pracy, na skutek

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Toruniu z dnia 29 grudnia 2006 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 28 września 2006 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Toruniu oddalił powództwo Wiesława R. przeciwko Zespołowi Szkół

Ogólnokształcących „Gimnazjum i Liceum Akademickie" w T. o przywrócenie do

pracy. W toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji nie została wskazana

przez powoda wartość przedmiotu sporu.

W apelacji od powyższego wyroku powód zaskarżył go w całości, wnosząc o

jego zmianę poprzez przywrócenie do pracy, ewentualnie zasądzenie odszkodowania z tytułu rozwiązania stosunku pracy z naruszeniem przepisów prawa. Wykonując

wezwanie Sądu w zakresie usunięcia braków apelacji pełnomocnik powoda podał, że

wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 7.196,40 zł.

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2006 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu odrzucił apelację uznając, że wezwanie do usunięcia

braków apelacji przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia wykonane zostało

w sposób nieprawidłowy. Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia wynika, że miesięczne wynagrodzenie powoda stanowiło kwotę 2.470,90 zł. W przypadku

roszczeń alternatywnych wartość przedmiotu sporu winna być wskazana według żądania większego, a dwunastokrotność miesięcznego wynagrodzenia powoda przewyższa kwotę wskazaną przez jego pełnomocnika jako wartość przedmiotu zaskarżenia. Wskazana kwota stanowi najprawdopodobniej 3-miesięczne wynagrodzenie

powoda, a tym samym wartość przedmiotu zaskarżenia została określona niezgodnie

z art. 231 k.p.c. Oznacza to, że pełnomocnik powoda nie uzupełnił w terminie braku

apelacji, co prowadzi do jej odrzucenia z mocy art. 370 k.p.c. w związku z art. 373

k.p.c.

W zażaleniu na powyższe postanowienie powód zarzucił naruszenie art. 370

k.p.c. w związku z art. 373 k.p.c. poprzez uznanie, że niepoprawne oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia uzasadnia odrzucenie apelacji, podczas gdy uchybienie to nie wpływa na właściwość rzeczową sądu ani dopuszczalność tego środka

odwoławczego. W ocenie skarżącego jest to uchybienie tego rodzaju, że nie uniemożliwia nadania apelacji prawidłowego biegu i nie powinno powodować jej odrzucenia. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Przepis art. 368 k.p.c. określa niezbędne elementy konstrukcyjne apelacji, stanowiąc w § 2, że w sprawach o prawa majątkowe należy oznaczyć wartość przedmiotu zaskarżenia, którą określa się przy odpowiednim zastosowaniu reguł określonych w art. 19-24 i 25 § 1 k.p.c. Brak apelacji polegający na niewskazaniu wartości

przedmiotu zaskarżenia podlega usunięciu w trybie określonym w art. 130 § 1 k.p.c.,

a jego nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie powoduje odrzucenie apelacji przez

sąd drugiej instancji na podstawie art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. Z treści

art. 130 § 1 k.p.c. wynika, że ma on zastosowanie w przypadku, gdy pismo procesowe jest dotknięte brakiem uniemożliwiającym nadanie mu prawidłowego biegu.

Istotne jest zatem w pierwszym rzędzie rozważenie kwestii, czy wezwanie do uzupełnienia apelacji przez określenie wartości przedmiotu zaskarżenia było niezbędne

do nadania jej biegu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że

określenie wartości przedmiotu sporu i wartości przedmiotu zaskarżenia spełnia kilka

funkcji. Przede wszystkim służy ono stwierdzeniu właściwości rzeczowej sądu, wysokości opłat sądowych oraz dopuszczalności skargi kasacyjnej, ale także ma na celu

ustabilizowanie przedmiotu sporu i zakresu zaskarżenia dla eliminacji możliwości

dowolnego ich określania w poszczególnych stadiach postępowania dla potrzeb dopuszczalności zaskarżenia skargą kasacyjną lub zażaleniem do Sądu Najwyższego

oraz ponoszenia kosztów procesu (ich rozliczenia między stronami). Te ostatnie

funkcje są spełniane także przez oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia w

apelacji i dotyczą również spraw z zakresu prawa pracy. Dlatego też w art. 368 § 2

k.p.c. w sposób jednoznaczny wprowadzono obowiązek oznaczenia w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o prawa majątkowe, wypełnienie którego

winno być egzekwowane na odpowiednim etapie postępowania. Powoduje to, że

oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia należy do niezbędnych elementów tego

środka odwoławczego (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 lipca 2003 r., III

PZP 10/03, OSNP 2004 nr 3, poz. 43 i z dnia 7 lipca 2005 r., II UZP 7/05, OSNP

2005 nr 24, poz. 396 oraz postanowienie z dnia 30 stycznia 2003 r., I PK 268/02,

Monitor Prawa Pracy-wkł. 2004 nr 9, poz. 10). W orzecznictwie Sądu Najwyższego

przyjmuje się również, że możliwe jest specyficzne oznaczenie wartości przedmiotu

zaskarżenia w apelacji, tak aby nie budziła ona żadnych wątpliwości. Odnosi się to

do sytuacji, gdy żądanie dotyczyło zasądzenia konkretnej kwoty pieniężnej (przyznania świadczenia w określonej kwocie pieniężnej). W takim przypadku apelacja zaskarżająca w całości wyrok sądu pierwszej instancji orzekający o całości żądania, w

której nie oznaczono wartości przedmiotu zaskarżenia, nie jest dotknięta brakiem

uniemożliwiającym nadanie jej prawidłowego biegu w rozumieniu art. 130 § 1 k.p.c.

(por. postanowienie z dnia 15 września 2000 r., I PZ 58/00, OSNAPiUS 2002 nr 9,

poz. 214). W konsekwencji można przyjąć, że niewskazanie w apelacji wartości

przedmiotu zaskarżenia uniemożliwia nadanie jej prawidłowego biegu wówczas, gdy

przedmiotem sprawy nie jest oznaczona kwota pieniężna (art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. w

związku z art. 19 § 1 k.p.c.).

W niniejszej sprawie przedmiotem wyrokowania Sądu pierwszej instancji było

żądanie przywrócenia powoda do pracy. Roszczenie to ma charakter majątkowy a

jego wartość podlega obliczeniu według reguł określonych w art. 231 k.p.c. w związku

z art. 19 § 2 k.p.c. Oznacza to, że w sprawie o roszczenie pracownika dotyczące

rozwiązania stosunku pracy wartość przedmiotu sporu stanowi, przy umowie na czas

nieokreślony - suma wynagrodzenia za pracę za okres jednego roku, a nie kwota

pieniężna podana w myśl art. 19 § 1 k.p.c. Takie same zasady znajdują odpowiednie

zastosowanie przy oznaczeniu w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia stosownie

do art. 368 § 2 k.p.c. Skoro zatem niewskazanie przez powoda wartości przedmiotu

zaskarżenia w apelacji uniemożliwiało nadanie jej prawidłowego biegu, przeto skarżący prawidłowo został wezwany do uzupełnienia braku w tym zakresie i jako wartość przedmiotu zaskarżenia wskazał kwotę 7.196,40 zł. W konsekwencji wartość tę

oznaczył, tyle że nieprawidłowo, czego zażalenie nie kwestionuje.

Pozostaje zatem do rozważenia kwestia, czy nieprawidłowe oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia uzasadniało uznanie przez Sąd drugiej instancji, że nie

doszło do uzupełnienia braku apelacji w rozumieniu art. 370 i art. 373 k.p.c. W

orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wskazanie wartości przedmiotu

zaskarżenia w sprawie o przywrócenie do pracy w sposób niezgodny z art. 23 1 k.p.c.

w związku z art. 368 § 2 k.p.c. i art. 39821 k.p.c. jest niewykonaniem wezwania sądu

w tym przedmiocie w rozumieniu art. 3986 § 2 k.p.c. i może stanowić podstawę odrzucenia skargi kasacyjnej (por. postanowienia z dnia 11 czerwca 2002 r., I PZ

50/02, niepublikowane oraz z dnia 23 lutego 2004 r., I PZ 125/03, OSNP 2005 nr 1,

poz.8). Stanowisko to związane jest ściśle z kwestią dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o prawa majątkowe w zależności od wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 3982 § 1 k.p.c.) i z obowiązkiem sądu drugiej instancji dokonania kontroli dopuszczalności tej skargi (art. 3986 § 1 k.p.c.). W takim przypadku niewłaściwe wykonanie obowiązku nałożonego przez sąd drugiej instancji, to jest wykonanie go w taki

sposób, że skarga jest niedopuszczalna ze względu na treść art. 3982 § 1 k.p.c.,

powoduje możliwość uznania, że wskazana przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym wartość przedmiotu zaskarżenia nie podlega już sprawdzeniu i korekcie na podstawie art. 25 § 1 k.p.c. w związku z art. 368 § 2 k.p.c. i art.

39821 k.p.c., a skutki wadliwego jej oznaczenia obciążają stronę. Inaczej mówiąc takie nieprawidłowe wykonanie wezwania sądu uzasadnia przyjęcie, że strona nie

uzupełniła braków skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 3986 § 2 k.p.c.

Określenie w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia nie wpływa na dopuszczalność tego środka odwoławczego, lecz - jak wyżej wskazano - ma na celu ustabilizowanie przedmiotu sporu i zakresu zaskarżenia. Z tego względu oznaczona w

apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia podlega w uzasadnionych przypadkach

kontroli i sprawdzeniu przez sąd na podstawie stosowanego odpowiednio art. 25 § 1

k.p.c. Przepis ten daje sądowi możliwość sprawdzenia z urzędu podanej przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia, jeżeli istnieje wątpliwość co do właściwego

jej określenia, przy czym sprawdzenie to polega na sprawdzeniu danych stanowiących podstawę określenia wartości przedmiotu sporu i sposobu obliczenia stosownie

do reguł określonych w art. 19 - 24 k.p.c. Z przepisu art. 25 § 1 k.p.c. nie wynika przy

tym dowolność sądu w tym zakresie, lecz w istocie jego obowiązek podjęcia odpowiednich działań w każdym przypadku, w którym pojawi się wątpliwość co do prawidłowego określenia podanej przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia. Powinno to nastąpić w szczególności w sytuacji, kiedy - jak w niniejszej sprawie - w postępowaniu pierwszoinstacyjnym nie doszło do oznaczenia wartości przedmiotu

sporu, a Sąd drugiej instancji wartość tę określił zgodnie z art. 231 k.p.c. na sumę

wynagrodzenia powoda za pracę w kwocie 2.470,90 zł miesięcznie za okres jednego

roku i odpowiada ona wartości przedmiotu sporu, czyli kwocie właściwej dla chwili

wniesienia pozwu.

Z podanych wyżej przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 § 1 zdanie

pierwsze w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie.